કૂર્મપુરાણમ્

પ્રાચેતસત્વં દક્ષસ્ય દક્ષયજ્ઞવિમર્દનમ્

પ્રચેતસના પુત્ર તરીકે દક્ષનો જન્મ અને દક્ષના યજ્ઞનો વિનાશ પણ અહીં કહેવામાં આવ્યો છે.

તતશ્ચ શાપઃ કથિતો મુનીનાં મુનિપુઙ્ગવાઃ

પછી, મુનિઓએ આપેલો શાપ પણ, હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, અહીં વર્ણવાયો છે.

પિતામહસ્યોપદેશઃ કીર્ત્યતે રક્ષણાય તુ

પિતામહનો ઉપદેશ રક્ષણ માટે અહીં સંભળાવવામાં આવ્યો છે.

હિરણ્યકશિપોર્નાશો હિરણ્યાક્ષવધસ્તથા

હિરણ્યકશિપુનો વિનાશ અને હિરણ્યાક્ષનું સંહાર પણ અહીં વર્ણવાયું છે.

નિગ્રહશ્ચાન્ધકસ્યાથ ગાણપત્યમનુત્તમમ્

પછી અંધકનો દમન અને ગણપતિનું શ્રેષ્ઠ પદ પણ વર્ણવાયું છે.

બાણસ્ય નિગ્રહશ્ચાથ પ્રસાદસ્તસ્ય શૂલિનઃ

પછી બાણાસુરનો દમન અને શૂલીધારે તેને આપેલો પ્રસાદ પણ અહીં કહેવામાં આવ્યો છે.

વસુદેવાત્ તતો વિષ્ણોરુત્પત્તિઃ સ્વેચ્છયા હરેઃ

પછી વસુદેવમાંથી, ભગવાન વિષ્ણુ-હરિએ પોતાની ઈચ્છાથી અવતાર લીધો તે વાત પણ varnવાય છે.

વરલાભો મહાદેવં દૃષ્ટ્વા સામ્બં ત્રિલોચનમ્

મહાદેવ અને તેમના પુત્ર સાથે દર્શન કરીને મળેલો વરદાન પણ અહીં વર્ણવાયો છે.

તતશ્ચ કથ્યતે ભીતિર્દ્વારિવત્યા નિવાસિનામ્

પછી દ્વારકાવાસીઓમાં થયેલો ભય પણ અહીં વર્ણવાયો છે.

નારાદાગમનં ચૈવ યાત્રા ચૈવ ગરુત્મતઃ

નારદજીનું આગમન અને ગરુડજીની યાત્રા પણ અહીં વર્ણવાઈ છે.

નૈત્યકં વાસુદેવસ્ય શિવલિઙ્ગાર્ચનં તથા

વાસુદેવનું રોજિંદું શિવલિંગ પૂજન અને શિવલિંગની આરાધના પણ અહીં વર્ણવાઈ છે.

લિઙ્ગાર્ચનનિમિત્તં ચ લિઙ્ગસ્યાપિ સલિઙ્ગિનઃ

શિવલિંગની આરાધનાનું કારણ અને લિંગધારીની પૂજાનું કારણ પણ અહીં કહેવામાં આવ્યું છે.

બ્રહ્મવિષ્ણોસ્તથા મધ્યે કીર્તિતો મુનિપુઙ્ગવાઃ

હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, બ્રહ્મા અને વિષ્ણુ વચ્ચે જે વાતો કહેવામાં આવી છે તે અહીં વર્ણવાઈ છે.

સંસ્તવો દેવદેવસ્ય પ્રસાદઃ પરમેષ્ઠિનઃ

દેવોના દેવની સ્તુતિ અને પરમેશ્વરની કૃપા પણ અહીં વર્ણવાઈ છે.

કીર્તિતા ચાનિરુદ્ધસ્ય સમુત્પત્તિર્દ્વિજોત્તમાઃ

અને, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, અનિરુદ્ધનો ઉત્પત્તિ પ્રસંગ પણ અહીં વર્ણવાયો છે.

અનુવશાસિતં ચ કૃષ્ણેન વરદાનં મહાત્મનઃ

મહાત્મા કૃષ્ણે વિનંતી પછી આપેલું વરદાન પણ અહીં વર્ણવાયું છે.

કૃષ્ણદ્વૈપાયનસ્યોક્તા યુગધર્માઃ સનાતનાઃ

કૃષ્ણદ્વૈપાયન દ્વારા જણાવાયેલા યુગોના શાશ્વત ધર્મો પણ અહીં વર્ણવાયા છે.

પારાશર્યસ્ય ચ મુનેર્વ્યાસસ્યાદ્ભુતકર્મણઃ

પારાશરમુનિ વ્યાસજી, જેમના કાર્યો અદ્ભુત છે, તેમના વિશે પણ વર્ણન થયું છે.

ઉદ્વાસનં ચ કથિતં વરદાનં તથૈવ ચ

તેમના નિષ્કાસન અને આશીર્વાદ આપવાના પ્રસંગો પણ કહાયા છે.

ફલં ચ વિપુલં વિપ્રા માર્કણ્ડેયસ્ય નિર્ગમઃ

મોટું ફળ મળ્યું અને માર્કંડેયજીનું વિદાય પણ, હે બ્રાહ્મણો, વર્ણવાયું છે.

કીર્ત્યન્તે ચૈવ વર્ષાણિ નદીનાં ચૈવ નિર્ણયઃ

વર્ષોની ગણતરી અને નદીઓની નિશ્ચય પણ અહીં ઉલ્લેખાય છે.

દ્વીપાનાં પ્રવિભાગશ્ચ શ્વેતદ્વીપોપવર્ણનમ્

દ્વીપોની વહેચણી અને શ્વેતદ્વીપનું વર્ણન પણ કરવામાં આવ્યું છે.

મન્વન્તરાણાં કથનં વિષ્ણોર્માહાત્મ્યમેવ ચ

મન્વંતરોની વાર્તા અને વિષ્ણુજીનું મહાત્મ્ય પણ અહીં કહાયું છે.

અવેદસ્ય ચ વેદાનાં કથનં મુનિપુઙ્ગવાઃ

વેદો અને અવેદ ગ્રંથોની વાત પણ, હે મહાન ઋષિઓ, અહીં કરવામાં આવી છે.

ગીતાશ્ચ વિવિધાગુહ્યા ઈશ્વરસ્યાથ કીર્તિતાઃ

ભગવાનના અનેક ગુપ્ત ગીતો પણ અહીં ગાવામાં આવ્યા છે.

કપાલિત્વં ચ રુદ્રસ્ય ભિક્ષાચરણમેવ ચ

રુદ્રજીનું કપાળ ધારણ અને ભિક્ષા માટે ફરવું પણ વર્ણવાયું છે.

તથા મઙ્કણકસ્યાથ નિગ્રહઃ કીર્ત્યતે દ્વિજાઃ

તેમજ, હે દ્વિજઓ, મણ્કણકના દમનનો પ્રસંગ પણ અહીં ઉલ્લેખાયો છે.

દેવદારુવને શંભોઃ પ્રવેશો માધવસ્ય ચ

દેવદારુવનમાં શંભુજી અને માધવજીના પ્રવેશની વાત પણ varnવાઈ છે.

વરદાનં ચ દેવસ્ય નન્દિને તુ પ્રકીર્તિતમ્

દેવે નંદીને જે આશીર્વાદ આપ્યા, તેનું પણ વર્ણન થયું છે.