કૂર્મપુરાણમ્

આરાધયન્મહાદેવં યાતિ તત્પરમં પદમ્

જે મહાદેવની ઉપાસના કરે છે, તે પરમ પદને પ્રાપ્ત કરે છે.

આરાધયેદ્ વૈ ગિરિશં સગુણં વાથ નિર્ગુણમ્

ગિરીશને ગુણસહિત કે નિર્ગુણ, બંને રીતે પૂજવી જોઈએ.

આરુરુક્ષુસ્તુ સગુણં પૂજયેત્ પરમેશ્વરમ્

જે ઉન્નતિ ઇચ્છે છે, તેણે ગુણવાળા પરમેશ્વરની પૂજા કરવી જોઈએ.

પદ્માસનસ્થં રુક્માભં ચિન્તયેદ્ વૈદિકી શ્રુતિઃ

વૈદિક પરંપરા તેમને કમળના આસન પર બેઠેલા અને સોનાની જેમ તેજસ્વી રૂપે ધ્યાન કરે છે.

આરાધયેદ્ વિરૂપાક્ષમાદિમધ્યાન્તસંસ્થિતમ્

આદિ, મધ્ય અને અંતે રહેલા વિરુપાક્ષની પૂજા કરવી જોઈએ.

તાદૃશં રૂપમાસ્થાય સમાયાત્યન્તિકં શિવમ્

એવું રૂપ ધારણ કરીને, શિવના નજીક પહોંચાય છે.

યથાવિધિ પ્રકુર્વાણઃ પ્રાપ્નુયાદૈશ્વરં પદમ્

વિધી પ્રમાણે કર્મો કરીને, ઇશ્વર પદ પ્રાપ્ત થાય છે.

તતો વાય્વગ્નિશક્રાદીન્ પૂજયેદ્ ભક્તિસંયુતઃ

પછી, ભક્તિપૂર્વક વાયુ, અગ્નિ, શક્ર અને અન્ય દેવતાઓની પૂજા કરવી જોઈએ.

અથાપિ કથિતો યોગો નિર્બોજશ્ચ સબીજકઃ

યોગ પણ નિર્જન અને બીજયુક્ત એમ બંને પ્રકારનો કહેવાયો છે.

સથવાગ્ન્યાદિકાન્ દેવાંસ્તત્પરઃ સંયતેન્દ્રિયઃ

જે મનુષ્ય ઇન્દ્રિયો પર સંયમ રાખે છે અને પરમ ભક્તિથી અગ્નિ વગેરે દેવતાઓની પૂજા કરે છે.

અનાદિનિધનં દેવં વાસુદેવં સનાતનમ્

અનાદિ અને અવિનાશી દેવ, વાસુદેવ, એ સનાતન છે.

એષ એવ વિધિર્બ્રાહ્મે ભાવને ચાન્તિકે મતઃ

બ્રાહ્મણ પરામર્શમાં આ જ વિધિ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

ઇન્દ્રદ્યુમ્નાય મુનયે કથિતં યન્મયા પુરા

જે હું પૂર્વે ઋષિ ઇન્દ્રદ્યુમ્નને કહ્યું હતું, તે અહીં વર્ણવાયું છે.

તદીશ્વરઃ પરં બ્રહ્મ તસ્માદ્ બ્રહ્મમયં જગત્

એ ભગવાન સર્વોચ્ચ બ્રહ્મ છે; તેથી આખું જગત બ્રહ્મથી જ ભરેલું છે.

તુષ્ટુવુર્મુનયો વિષ્ણું શક્રેણ સહ માધવમ્

મુનિઓએ ઇન્દ્ર સાથે મળીને માધવ, વિષ્ણુની સ્તુતિ કરી.

નારાયણાય વિશ્વાય વાસુદેવાય તે નમઃ

નારાયણ, સર્વવ્યાપક, વાસુદેવ, તમને વંદન છે.

માધવાય નમસ્તુભ્યં નમો યજ્ઞેશ્વરાય ચ

માધવ, તમને વંદન; યજ્ઞના સ્વામી, તમને પણ વંદન.

નમઃ સહસ્રહસ્તાય સહસ્રચરણાય ચ

હજારો હાથ અને હજારો પગ ધરાવનારને વંદન.

આનન્દાય નમસ્તુભ્યં માયાતીતાય તે નમઃ

આનંદરૂપ, માયાથી પર, તમને વંદન.

પુરુષાય પુરાણાય સત્તામાત્રસ્વરૂપિણે

પુરુષ, પ્રાચીન, શુદ્ધ સત્તારૂપ, તમને વંદન.

ધર્મજ્ઞાનાધિગમ્યાય નિષ્કલાય નમો નમઃ

ધર્મ અને જ્ઞાનથી પ્રાપ્ત થનાર, નિષ્કલ, તમને વારંવાર વંદન.

પરાવરાણાં પ્રભવે વેદવેદ્યાય તે નમઃ

ઊંચા-નીચાના સ્વામી, વેદથી ઓળખાતા, તમને વંદન.

નમો નમો નમસ્તુભ્યં માયિને વેધસે નમઃ

માયાવાન, સર્જનહાર, તમને ફરી ફરી વંદન.

વામનાય નમસ્તુભ્યં હૃષીકેશાય તે નમઃ

વામન, હૃષીકેશ, તમને વંદન.

સ્વર્ગાપવર્ગદાત્રે ચ નમો ઽપ્રતિહતાત્મને

સ્વર્ગ અને મોક્ષ આપનાર, અપ્રતિહત આત્મા, તમને વંદન.

દેવાનાં પતયે તુભ્યં દેવાર્તિશમનાય તે

દેવતાઓના સ્વામી, દેવોના દુઃખ દૂર કરનાર, તમને વંદન.

અસ્માભિર્વિદિતં જ્ઞાનં યજ્જ્ઞાત્વામૃતમશ્નુતે

અમને જે જ્ઞાન પ્રાપ્ત થયું છે, જેને જાણીને અમૃતત્વ મળે છે.

સર્ગશ્ચ પ્રતિસર્ગશ્ચ બ્રહ્માણ્યસ્યાસ્ય વિસ્તરઃ

સૃષ્ટિ, પ્રલય અને આ બ્રહ્મનું વિશાળપણું—

ત્રાતુમર્હસ્યનન્તાત્મંસ્ત્વમેવ શરણં ગતિઃ

અનંત આત્મા, તું જ રક્ષી શકે છે; તું જ આશ્રય અને ગતિ છે.