કૂર્મપુરાણમ્

બભૂવ નષ્ટચેતા વૈ માયયા પરમેષ્ઠિનઃ

પરમેશ્વરની માયાથી તેમનું ચેતન ખોવાઈ ગયું.

વ્યાજહારાત્મનઃ પુત્રં મોહનાશાય પદ્મજમ્

મોહ અને ઇચ્છા માટે તેણે કમળમાંથી જન્મેલા પુત્રને પ્રગટ કર્યો.

યદુક્તવાનાત્મનો ઽસૌ પુત્રત્વે તવ શઙ્કરઃ

હે શંકર, જેને તું પોતાનો પુત્ર કહે છે, તે પોતે પોતાનો જ ઘોષિત થયો હતો.

પ્રજાઃ સ્ત્રષ્ટુમનાસ્તેપે તપઃ પરમદુશ્ચરમ્

પ્રજાઓની રચના કરવા માટે તેણે અતિ કઠિન તપ કર્યું.

તતો દીર્ઘેણ કાલેન દુઃ ખાત્ ક્રોધો ઽભ્યજાયત

પછી લાંબા સમય પછી દુઃખમાંથી ક્રોધ ઉત્પન્ન થયો.

તતસ્તેભ્યો ઽશ્રુબિન્દુભ્યો ભૂતાઃ પ્રેતાસ્તથાભવન્

પછી એ અશ્રુના ટીપાંમાંથી પ્રેત નામના જીવો ઉત્પન્ન થયા.

જહૌ પ્રાણાંશ્ચ ભગવાન્ ક્રોધાવિષ્ટઃ પ્રજાપતિઃ

કરોધથી ભરાયેલા પ્રજાપતિએ પોતાનું પ્રાણ ત્યાગ્યું.

સહસ્ત્રાદિત્યસંકાશો યુગાન્તદહનોપમઃ

તે સમયે તેઓ હજાર સૂર્ય જેટલી તેજસ્વી કાંતિથી ઝગમગતા હતા, યુગના અંતે જેવો અગ્નિ હોય એવો.

રોદનાદ્ રુદ્ર ઇત્યેવં લોકે ખ્યાતિં ગમિષ્યસિ

તારા રડવાને કારણે તું જગતમાં 'રુદ્ર' નામે પ્રસિદ્ધ થશો.

સ્થાનાનિ ચૈષામષ્ટાનાં દદૌ લોકપિતામહઃ

લોકોના પિતામહે આઠેયને તેમના સ્થાન આપ્યાં.

ભીમશ્ચોગ્રો મહાદેવસ્તાનિ નામાનિ સપ્ત વૈ

ભીમ, ઉગ્ર, મહાદેવ—આ સાત નામો કહેવાય છે.

દીક્ષિતો બ્રાહ્મણશ્ચન્દ્ર ઇત્યેતા અષ્ટમૂર્તયઃ

દીક્ષિત, બ્રાહ્મણ, ચંદ્ર—આ આઠ સ્વરૂપો છે.

તેષામષ્ટતનુર્દેવો દદાતિ પરમં પદમ્

આ આઠ સ્વરૂપ ધરાવનાર દેવતાઓને તેમણે સર્વોચ્ચ સ્થાન આપ્યું.

સ્વાહા દિશશ્ચ દીક્ષા ચ રોહિણી ચેતિ પત્નયઃ

સ્વાહા, દિશાઓ, દીક્ષા અને રોહિણી—આ તેમની પત્નીઓ છે.

સ્કન્દઃ સર્ગો ઽથ સન્તાનો બુધશ્ચૈષાં સુતાઃ સ્મૃતાઃ

સ્કંદ, સર્જન, સંતાન અને બુધ—આ તેમના પુત્રો તરીકે ઓળખાય છે.

પ્રજાધર્મં ચ કામ ચ ત્યક્ત્વા વૈરાગ્યમાશ્રિતઃ

પોતાના સંતાન, ધર્મ અને કામને ત્યજીને તેમણે વૈરાગ્ય અપનાવ્યું.

પીત્વા તદક્ષરં બ્રહ્મ શાશ્વતં પરમામૃતમ્

એ અક્ષય, શાશ્વત અને સર્વોચ્ચ અમૃતરૂપ બ્રહ્મને પીધા પછી—

સ્વાત્મના સદૃશાન્ રુદ્રાન્ સસર્જ મનસા શિવઃ

શિવજીએ પોતાના મનથી પોતાને સમાન એવા અનેક રુદ્રોની રચના કરી.

ત્રિશૂલહસ્તાનૃષ્ટિઘ્નાન્ મહાનન્દાંસ્ત્રિલોચનાન્

તેઓના હાથમાં ત્રિશૂલ હતો, શત્રુઓનો નાશ કરતા, અત્યંત આનંદિત અને ત્રણ આંખવાળા હતા.

વીતરાગાંશ્ચ સર્વજ્ઞાન્ કોટિકોટિશતાન્ પ્રભુઃ

પ્રભુએ તેમને રાગરહિત, સર્વજ્ઞ અને કરોડો-કરોડોની સંખ્યામાં બનાવ્યા.

જરામરણનિર્મુક્તાન્ વ્યાજહરા હરં ગુરુઃ

ગુરુ હરાએ તેમને વૃદ્ધાવસ્થા અને મૃત્યુથી મુક્ત જાહેર કર્યા.

અન્યાઃ સૃજસ્વ ભૂતેશ જન્મમૃત્યુસમન્વિતાઃ

હે ભૂતેશ, હવે તું એવા અન્ય જીવો ઉત્પન્ન કર, જે જન્મ અને મૃત્યુને પામે.

નાસ્તિ મે તાદૃશઃ સર્ગઃ સૃજ ત્વમશુભાઃ પ્રજાઃ

મારે એવી રચના નથી; તું જ અશુભ પ્રજાઓ ઉત્પન્ન કર.

સ્થાણુત્વં તેન તસ્યાસીદ્ દેવદેવસ્ય શૂલિનઃ

આ રીતે દેવતાઓના દેવ, ત્રિશૂલધારી મહાદેવને અડગપણું પ્રાપ્ત થયું.

સ્ત્રષ્ટૃત્વમાત્મસંબોધો હ્યધિષ્ઠાતૃત્વમેવ ચ

તેમને સર્જનશક્તિ, સ્વજ્ઞાન અને સર્વનું નિયંત્રણ કરવાની શક્તિ હતી.

સ એવ શઙ્કરઃ સાક્ષાત્ પિનાકી પરમેશ્વરઃ

એ મહાદેવ પોતે જ શંકર, પિનાકધારી, સર્વોચ્ચ ઈશ્વર છે.

સહૈવ માનસૈઃ પુત્રૈઃ પ્રીતિવિસ્ફારિલોચનઃ

તેમણે પોતાના મનથી ઉત્પન્ન પુત્રો સાથે આનંદથી ઉજળા નેત્રોવાળા થઈને,

તુષ્ટાવ જગતામેકં કૃત્વા શિરસિ ચાઞ્જલિમ્

હાથ જોડીને માથા પર રાખી, જગતના એકમાત્ર સ્વામીની સ્તુતિ કરી.

નમઃ શિવાય દેવાય નમસ્તે બ્રહ્મરૂપિણે

શિવને, દેવને વંદન; બ્રહ્મરૂપ તમને નમન.