કૂર્મપુરાણમ્

ખં સમાવૃત્ય તિષ્ઠન્તિ નિર્દહન્તો વસુંધરામ્

તેઓ આકાશને ઢાંકી લે છે અને ધરતીને દાઝી નાખે છે.

સાદ્રિનદ્યર્ણવદ્વીપા નિસ્નેહા સમપદ્યત

પર્વતો, નદીઓ, સમુદ્રો અને દ્વીપો સાથે ધરતી સંપૂર્ણ સૂકી થઈ જાય છે.

અધશ્ચોર્ધ્વં ચ લગ્નાભિસ્તિર્યક્ ચૈવ સમાવૃતમ્

નીચે, ઉપર અને ચારે બાજુ એ કિરણોથી બધું આવરી જાય છે.

એકત્વમુપયાતાનામેકજ્વાલં ભવત્યુત

એકરૂપ થયેલા બધા એક જ જ્યોત બની જાય છે.

ચતુર્લોકમિદં સર્વં નિર્દહત્યાત્મતેજસા

આ આખું ચારે તરફનું જગત પોતાની જ તેજસ્વિતા વડે ભસ્મ થઈ જાય છે.

નિર્વૃક્ષા નિસ્તૃણા ભૂમિઃ કૂર્મપૃષ્ઠા પ્રકાશતે

વૃક્ષો અને ઘાસ વિના ધરતી કૂર્મના પીઠ જેવી દેખાય છે.

સર્વમેવ તદર્ચિર્ભિઃ પૂર્ણં જાજ્વલ્યતે પુનઃ

પછી બધું જ એ જ્યોતોથી ભરાઈ ફરીથી પ્રજ્વલિત થાય છે.

તતસ્તાનિ પ્રલીયન્તે ભૂમિત્વમુપયાન્તિ ચ

પછી એ બધું વિલીન થઈને ફરીથી ધરતીરૂપે પરત આવે છે.

તાન્ સર્વાન્ ભસ્મસાત્ કૃત્વા સપ્તાત્મા પાવકઃ પ્રભુઃ

પછી સાત રૂપ ધરાવતો અગ્નિ, સર્વને ભસ્મ કરી, સ્વયં સ્થિર રહે છે.

પિબન્નપઃ સમિદ્ધો ઽગ્નિઃ પૃથિવીમાશ્રિતો જ્વલન્

પ્રજ્વલિત અગ્નિ ધરતી પર સ્થિર રહીને પાણી પી જાય છે.

લોકાન્ દહતિ દીપ્તાત્મા રુદ્રતેજોવિજૄમ્ભિતઃ

રુદ્રની શક્તિથી પ્રગટ થયેલો તેજસ્વી અગ્નિ જગતને દહન કરે છે.

અધસ્તાત્ પૃથિવીં દગ્ધ્વા દિવમૂર્ધ્વં દહિષ્યતિ

નીચે ધરતીને દહન કર્યા પછી, ઉપર સ્વર્ગને પણ દહન કરશે.

ઉત્તિષ્ઠન્તિ શિખાસ્તસ્ય વહ્નેઃ સંવર્તકસ્ય તુ

પછી એ સંહારક અગ્નિની જ્વાલાઓ ઊભી થાય છે.

તદા દહત્યસૌ દીપ્તઃ કાલરુદ્રપ્રચોદિતઃ

ત્યારે કાળ-રુદ્રના પ્રેરણે એ પ્રજ્વલિત અગ્નિ બધું દહન કરે છે.

દહેદશેષં કાલાગ્નિઃ કાલો વિશ્વતનુઃ સ્વયમ્

કાળરૂપ અગ્નિ, સ્વયં વિશ્વરૂપ, બધું જ કાયમ માટે ભસ્મ કરી નાખે છે.

અયોગુડનિભં સર્વં તદા ચૈકં પ્રકાશતે

પછી બધું જ એક લોખંડના ગોળા જેવું દેખાય છે.

ઉત્તિષ્ઠન્તિ તદા વ્યોમ્નિ ઘોરાઃ સંવર્તકા ઘનાઃ

પછી આકાશમાં ભયાનક સંહારક વાદળો ઊભા થાય છે.

ધૂમ્રવર્ણાસ્તથા કેચિત્ કેચિત્ પીતાઃ પયોધરાઃ

કેટલાંક ધૂમ્રવર્ણના, કેટલાંક પીળા, વાદળો દેખાય છે.

શઙ્ખકુન્દનિભાશ્ચાન્યે જાત્યઞ્જનનિભાઃ પરે

કેટલાંક શંખ કે કુન્દ જેવા, તો કેટલાંક શુદ્ધ કાજળ જેવા છે.

ઇન્દ્રચાપનિભાઃ કેચિદુત્તિષ્ઠન્તિ ઘના દિવિ

કેટલાંક વાદળો આકાશમાં ઇન્દ્રધનુષ્ય જેવા દેખાય છે.

બહૂરૂપા ઘોરૂપા ઘોરસ્વરનિનાદિનઃ

એ વાદળો અનેક રૂપ ધરાવે છે, ભયાનક દેખાય છે અને ભયાનક અવાજ કરે છે.

સપ્તધા સંવૃતાત્માનસ્તમગ્નિં શમયન્ત્યુત

સાત પડછાયાંથી ઘેરાયેલા આત્માઓ એ અંધકારરૂપ અગ્નિને શમાવે છે.

સુઘોરમશિવં સર્વં નાશયન્તિ ચ પાવકમ્

તેઓ ભયાનક, અશુભ અને સર્વને ભસ્મ કરી નાખતો અગ્નિ નાશ કરે છે.

અદ્ભિસ્તેજોભિભૂતત્વાત્ તદાગ્નિઃ પ્રવિશત્યપઃ

પાણી અગ્નિ પર વિજય મેળવે છે, તેથી એ સમયે અગ્નિ પાણીમાં વિલીન થઈ જાય છે.

પ્લાવયન્તો ઽથ ભુવનં મહાજલપરિસ્ત્રવૈઃ

પછી, વિશાળ જળધારાથી તેઓ સમગ્ર જગતને વહાલી નાખે છે.

અત્યન્તસલિલૌઘૈશ્ચ વેલા ઇવ મહોદધિઃ

અતિપ્રમાણે પાણીના પ્રવાહોથી, જાણે મહાસાગર કાંઠે આવી પહોંચ્યો હોય એમ.

પુનઃ પતતિ તદ્ ભૂમૌ પૂર્યન્તે તેન ચાર્ણવાઃ

પછી એ જળ ફરીથી ધરા પર પડે છે અને એથી સાગરો ભરાઈ જાય છે.

પર્વતાશ્ચ વિલીયન્તે મહી ચાપ્સુ નિમજ્જતિ

પર્વતો વિલીન થઈ જાય છે અને ધરા પણ પાણીમાં ડૂબી જાય છે.

યોગનિન્દ્રાં સમાસ્થાય શેતે દેવઃ પ્રજાપતિઃ

યોગનિદ્રા ધારણ કરીને દેવ પ્રજાપતિ શયન કરે છે.