કૂર્મપુરાણમ્

પ્રોવાચ વાયુર્બ્રહ્માણ્ડં પુરાણં બ્રહ્મભાષિતમ્

વાયુએ બ્રહ્મા દ્વારા કહેલું પ્રાચીન બ્રહ્માંડ પુરાણ સંભળાવ્યું.

રમતે ઽધ્યાપિ ભગવાન્ પ્રમથૈઃ પરિવારિતઃ

અત્યારેય મહાદેવ પોતાના પ્રમથગણો સાથે આનંદથી વિહરે છે.

બ્રહ્મલોકં ગમિષ્યન્તિ યત્ર ગત્વા ન જાયતે

તેઓ બ્રહ્મલોકમાં જશે, જ્યાં જઈને ફરી જન્મ થતો નથી.

જજાપ રુદ્રમનિશં યત્ર નન્દી મહાગણઃ

ત્યાં મહાગણપતિ નંદીએ સતત રુદ્રમંત્રનો જાપ કર્યો હતો.

દદાવાત્મસમાનત્વં મૃત્યુવઞ્ચનમેવ ચ

મહાદેવએ તેને પોતાને સમાનપણું અને મૃત્યુ પર વિજય પણ આપ્યો.

આરાધયન્મહાદેવં પુત્રાર્થં વૃષભધ્વજમ્

પુત્રની ઇચ્છાથી તેણે વૃષભધ્વજ મહાદેવની ઉપાસના કરી.

શર્વઃ સોમો ગણવૃતો વરદો ઽસ્મીત્યભાષત

શરવા, ચંદ્ર અને ગણા સાથે આવીને બોલ્યા: 'હું વરદાન આપનાર છું.'

અયોનિજં મૃત્યુહીનં દેહિ પુત્રં ત્વયા સમમ્

મને આવું પુત્ર આપો કે જે ગર્ભથી જન્મેલો ન હોય, મૃત્યુથી રહિત હોય અને તમારી જેમ સમાન હોય.

પશ્યતસ્તસ્ય વિપ્રર્ષેરન્તર્ધાનં ગતો હરઃ

જ્યારે તે વિપ્ર ઋષિ જોઈ રહ્યો હતો, ત્યારે હર અદૃશ્ય થઈ ગયા.

ચકર્ષ લાઙ્ગલેનોર્વોં ભિત્ત્વાદૃશ્યત શોભનઃ

તેણે હળથી ધરતીને ફાડી, અને ત્યાંથી એક સુંદર બાળક પ્રગટ થયું.

રૂપલાવણ્યસંપન્નસ્તેજસા ભાસયન્ દિશઃ

તે બાળક રૂપ અને લાવણ્યથી ભરપૂર હતું અને તેની તેજસ્વિતાએ દિશાઓ પ્રકાશિત કરી દીધી.

શિલાદં તાત તાતેતિ પ્રાહ નન્દી પુનઃ પુનઃ

નંદીએ વારંવાર 'પિતા! પિતા!' કહીને શિલાદને બોલાવ્યા.

મુનિભ્યો દર્શયામાસ યે તદાશ્રમવાસિનઃ

તેણે તે બાળકને ત્યાંના આશ્રમમાં રહેતા મુનિઓને બતાવ્યો.

ઉપનીય યથાશાસ્ત્રં વેદમધ્યાપયત્ સુતમ્

શાસ્ત્ર પ્રમાણે ઉપનયન કરીને, તેણે પુત્રને વેદ શીખવ્યા.

ચક્રે મહેશ્વરં દ્રષ્ટું જેષ્યે મૃત્યુમિતિ પ્રભુમ્

તેણે મનમાં નક્કી કર્યું: 'હું મહાદેવના દર્શન કરીશ અને મૃત્યુને જીતી લઉં.'

જજાપ રુદ્રમનિશં મહેશાસક્તમાનસઃ

મન મહાદેવમાં એકાગ્ર રાખીને, તેણે સતત રુદ્રમંત્રનો જાપ કર્યો.

આગત્ય સામ્બઃ સગણો વરદો ઽસ્મીત્યુવાચ હ

પછી શિવ પોતાના ગણા સાથે આવ્યા અને કહ્યું: 'હું વરદાન આપનાર છું.'

તાવદાયુર્મહાદેવ દેહીતિ વરમીશ્વર

'હે મહાદેવ, મને તમારી જેટલી આયુષ્ય આપો,' એમ તેણે ઈશ્વરને વિનંતી કરી.

જજાપ કોટિં ભગવાન્ ભૂયસ્તદ્ગતમાનસઃ

તે ભગવાને મન સતત મહાદેવમાં રાખીને કરોડો વખત મંત્રનો જાપ કર્યો.

આગત્ય વરદો ઽસ્મીતિ પ્રાહ ભૂતગણૈર્વૃતઃ

ત્યાં આવીને, અનેક ભૂતગણોથી ઘેરાયેલા, તેમણે કહ્યું: 'હું વરદાન આપનાર છું.'

તથાસ્ત્વિત્યાહ વિશ્વાત્મા દેવો ઽપ્યન્તરધીયત

વિશ્વના આત્મા એવા ભગવાને કહ્યું: 'એવું જ થાઓ,' અને પછી અદૃશ્ય થઈ ગયા.

આગત્ય વરદો ઽસ્મીતિ પ્રાહ ભૂતગણૈર્વૃતઃ

ત્યાં આવીને, અનેક ભૂતગણોથી ઘેરાયેલા, તેમણે કહ્યું: 'હું વરદાન આપનાર છું.'

ઇત્યુક્તે ભગવાનાહ ન જપ્તવ્યં ત્વયા પુનઃ

આવું સાંભળીને ભગવાને કહ્યું: 'હવે તું આ મંત્ર ફરીથી જપવો નહીં.'

મહાગણપતિર્દેવ્યાઃ પુત્રો ભવ મહેશ્વરઃ

'મહાદેવીનો પુત્ર બની, મહાગણપતિ અને મહેશ્વર બની જા.'

સર્વલોકાધિપઃ શ્રીમાન્ સર્વજ્ઞો મદ્બલાન્વિતઃ

'તું સર્વલોકનો સ્વામી, સૌભાગ્યશાળી, સર્વજ્ઞ અને મારા બળથી યુક્ત બનીશ.'

આભૂતસંપ્લવસ્થાયી તતો યાસ્યસિ મત્પદમ્

'જ્યારે સર્વ જીવોનો વિનાશ થશે, ત્યારે તું મારા સ્થાનને પ્રાપ્ત કરીશ.'

અભિષેકેણ યુક્તેન નન્દીશ્વરમયોજયત્

યોગ્ય અભિષેકથી નંદીશ્વરે તેને સ્થાપિત કર્યો.

મરુતાં ચ શુભાં કન્યાં સુયશેતિ ચ વિશ્રુતામ્

અને મારુતોને સુયશા નામની સુપ્રસિદ્ધ અને સદ્ગુણવંતી કન્યા આપી.

યત્ર તત્ર મૃતો મર્ત્યો રુદ્રલોકે મહીયતે

જે સ્થળે કોઈ મરણ પામે, તે રુદ્રલોકમાં સન્માન પામે છે.