કૂર્મપુરાણમ્

તત્ર સ્નાત્વા નરો રાજન્ રુદ્રલોકે મહીયતે

રાજા, અહીં સ્નાન કરનાર મનુષ્ય રુદ્રલોકમાં માન પામે છે.

સપ્તજન્મકૃતં પાપં હિત્વા યાતિ શિવાલયમ્

સાત જન્મના પાપો છોડીને, એ શિવના ધામે જાય છે.

અસ્ય તીર્થસ્ય માહાત્મ્યાન્મુચ્યતે બ્રહ્મહત્યયા

આ તીર્થના મહિમાથી, બ્રહ્મહત્યાનો પાપ છૂટે છે.

ન શક્યા વિસ્તરાદ્ વક્તું સંખ્યા તીર્થેષુપાણ્ડવ

પાંડવ, તીર્થોની સંખ્યા વિગતે કહેવી શક્ય નથી.

નર્મદા સરિતાં શ્રેષ્ઠા મહાદેવસ્ય વલ્લભા

નર્મદા નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે અને મહાદેવને પ્રિય છે.

ચાન્દ્રાયણશતં સાગ્રં લભતે નાત્ર સંશયઃ

અહીં કોઈ શંકા નથી કે અહીં સો ચાંદ્રાયણ વ્રતનું ફળ મળે છે.

પતન્તિ નરકે ઘોરે ઇત્યાહ પરમેશ્વરઃ

પરમેશ્વરે કહ્યું છે કે જે ભયાનક નરકમાં પડે છે.

તેન પુણ્યા નદી જ્ઞેયા બ્રહ્મહત્યાપહારિણી

આ નદી પવિત્ર છે અને બ્રાહ્મણહત્યાના પાપને દૂર કરે છે એવું જાણવું.

મહાદેવપ્રિયકરં મહાપાતકનાશનમ્

આ મહાદેવને આનંદ આપે છે અને મોટા પાપોનો નાશ કરે છે.

બ્રહામણા નિર્મિતં સ્થાનં તપસ્તપ્તું દ્વિજોત્તમાઃ

દ્વિજશ્રેષ્ઠો, આ સ્થળ બ્રાહ્મણોએ તપ કરવા માટે બનાવ્યું છે.

ભૃગવો ઽઙ્ગિરસઃ પૂર્વા બ્રહ્માણં કમલોદ્ભવમ્

પહેલા ભૃગુ અને અંગિરસોએ કમળમાંથી જન્મેલા બ્રહ્માને મળ્યા.

પૃચ્છન્તિ પ્રણિપત્યૈનં વિશ્વકર્માણમચ્યુતમ્

તેમને વંદન કરીને, તેમણે અવિનાશી વિશ્વકર્માને પ્રશ્ન કર્યો.

કેનોપાયેન પશ્યામો બ્રૂહિ દેવનમસ્કૃતમ્

દેવોના પૂજ્ય સ્વામીના દર્શન કયા ઉપાયથી થાય, એ કહો.

દેશં ચ વઃ પ્રવક્ષ્યામિ યસ્મિન્ દેશે ચરિષ્યથ

હું તમને એ દેશ જણાવું છું, જ્યાં તમે નિવાસ કરશો.

યત્રાસ્ય નેમિઃ શીર્યેત સ દેશઃ પુરુષર્ષભાઃ

જ્યાં તેમના ચક્રની કિનારી તૂટી જાય, એ જ દેશ છે, પુરુષશ્રેષ્ઠો.

નૈમિસં તત્સ્મૃતં નામ્ના પુણ્યં સર્વત્ર પૂજિતમ્

એ સ્થળનું નામ નૈમિષ છે, જે સર્વત્ર પવિત્ર અને પૂજ્ય ગણાય છે.

સ્થાનં ભગવતઃ શંભોરેતન્નૈમિશમુત્તમમ્

આ ઉત્તમ નૈમિષ છે, જે ભગવાન શંભુનું સ્થાન છે.

તપસ્તપ્ત્વા પુરા દેવા લેભિરે પ્રવરાન્ વરાન્

પહેલા દેવોએ અહીં તપ કરીને શ્રેષ્ઠ વરદાન મેળવ્યા હતા.

સત્રેણારાધ્ય દેવેશં દૃષ્ટવન્તો મહેશ્વરમ્

યજ્ઞ દ્વારા દેવેશની આરાધના કરીને તેમણે મહાદેવના દર્શન કર્યા.

એકૈકં પાવયેત્ પાપં સપ્તજન્મકૃતં દ્વિજાઃ

દ્વિજઓ, અહીં દરેકને સાત જન્મના પાપોનો નાશ થાય છે.

પ્રોવાચ વાયુર્બ્રહ્માણ્ડં પુરાણં બ્રહ્મભાષિતમ્

વાયુએ બ્રહ્મા દ્વારા કહેલું પ્રાચીન બ્રહ્માંડ પુરાણ સંભળાવ્યું.

રમતે ઽધ્યાપિ ભગવાન્ પ્રમથૈઃ પરિવારિતઃ

અત્યારેય મહાદેવ પોતાના પ્રમથગણો સાથે આનંદથી વિહરે છે.

બ્રહ્મલોકં ગમિષ્યન્તિ યત્ર ગત્વા ન જાયતે

તેઓ બ્રહ્મલોકમાં જશે, જ્યાં જઈને ફરી જન્મ થતો નથી.

જજાપ રુદ્રમનિશં યત્ર નન્દી મહાગણઃ

ત્યાં મહાગણપતિ નંદીએ સતત રુદ્રમંત્રનો જાપ કર્યો હતો.

દદાવાત્મસમાનત્વં મૃત્યુવઞ્ચનમેવ ચ

મહાદેવએ તેને પોતાને સમાનપણું અને મૃત્યુ પર વિજય પણ આપ્યો.

આરાધયન્મહાદેવં પુત્રાર્થં વૃષભધ્વજમ્

પુત્રની ઇચ્છાથી તેણે વૃષભધ્વજ મહાદેવની ઉપાસના કરી.

શર્વઃ સોમો ગણવૃતો વરદો ઽસ્મીત્યભાષત

શરવા, ચંદ્ર અને ગણા સાથે આવીને બોલ્યા: 'હું વરદાન આપનાર છું.'

અયોનિજં મૃત્યુહીનં દેહિ પુત્રં ત્વયા સમમ્

મને આવું પુત્ર આપો કે જે ગર્ભથી જન્મેલો ન હોય, મૃત્યુથી રહિત હોય અને તમારી જેમ સમાન હોય.

પશ્યતસ્તસ્ય વિપ્રર્ષેરન્તર્ધાનં ગતો હરઃ

જ્યારે તે વિપ્ર ઋષિ જોઈ રહ્યો હતો, ત્યારે હર અદૃશ્ય થઈ ગયા.