કૂર્મપુરાણમ્

ભવાન્ સર્વસ્ય કાર્યસ્ય કર્તાહઽમધિદૈવતમ્

તમેજ સર્વ કર્મોના કર્તા છો; હું તો માત્ર ઉપકારક દેવ છું.

ભવાન્ સોમસ્ત્વહં સૂર્યો ભવાન્ રાત્રિરહં દિનમ્

તમે સોમ છો, હું સૂર્ય છું; તમે રાત્રિ છો, હું દિવસ છું.

ભવાન્ જ્ઞાનમહં જ્ઞાતા ભવાન્ માયાહમીશ્વરઃ

તમે જ્ઞાન છો, હું જાણનાર છું; તમે માયા છો, હું ઈશ્વર છું.

યો ઽહં સુનિષ્કલો દેવઃ સો ઽપિ નારાયણઃ પરઃ

હું જે સંપૂર્ણ નિષ્કલ દેવ છું, એ પણ પરમ નારાયણ જ છે.

પાલયૈતજ્જગત્ કૃત્સ્નં સદેવાસુરમાનુષમ્

આ આખું જગત, દેવ, અસુર અને માનવો સહિત, તમે રક્ષા કરો.

ધામૈકમવ્યક્તમનન્તશક્તિઃ

એકમાત્ર અવ્યક્ત અને અનંત શક્તિનું ધામ.

તદેવ સુમહત્ પદ્મં ભેજે નાભિસમુત્થિતમ્

તે મહાન કમળ, જે નાભિમાંથી ઉગ્યું હતું, તેમાં તે પ્રવેશ્યો.

મહાસુરૌ સમાયાતૌ ભ્રાતરૌ મધુકૈટભૌ

મહાન અસુર ભાઈઓ મધુ અને કૈટભ બંને સાથે પ્રગટ થયા.

કર્ણાન્તરસમુદ્ભૂતૌ દેવદેવસ્ય શાર્ઙ્ગિણઃ

દેવોના દેવ, શારંગધારીના કાન વચ્ચેથી તેઓ જન્મ્યા.

ત્રૈલોક્યકણ્ટકાવેતાવસુરૌ હન્તુમર્હસિ

આ બંને અસુરો ત્રણેય લોકને દુઃખ આપનારા છે; તું તેમને નાશ કરવો જોઈએ.

આજ્ઞાપયામાસ તયોર્વધાર્થં પુરુષાવુભૌ

તેમના સંહાર માટે બંને પુરુષોને મારવાનો આદેશ આપ્યો.

વ્યનયત્ કૈટભં વિષ્ણુર્જિષ્ણુશ્ચ વ્યનયન્મધુમ્

વિષ્ણુએ કૈટભને અને જિષ્ણુએ મધુને વશમાં કર્યા.

બભાષે મધુરં વાક્યં સ્નેહાવિષ્ટમના હરિઃ

હરિએ પ્રેમથી ભરેલા મનથી મીઠા વચન કહ્યા.

નાહં ભવન્તં શક્નોમિ વોઢું તેજામયં ગુરુમ્

હું તારી તેજસ્વી અને ભારવાળી હાજરી સહન કરી શકતો નથી.

અવાચ વૈષ્ણવીં નિદ્રામેકીભૂયાથ વિષ્ણુના

વિષ્ણુ અને વૈષ્ણવી નિદ્રા એક થઈને મૌન રહ્યા.

બ્રહ્મા નારાયણાખ્યો ઽસૌ સુષ્વાપ સલિલે તદા

પછી નારાયણ નામે પ્રસિદ્ધ બ્રહ્મા જળ પર સુઈ ગયા.

અનાદ્યનન્તમદ્વૈતં સ્વાત્માનં બ્રહ્મસંજ્ઞિતમ્

તે અનાદિ, અનંત, અદ્વિતીય આત્મા બ્રહ્મન તરીકે ઓળખાય છે.

સસર્જ સૃષ્ટિં તદ્રૂપાં વૈષ્ણવં ભાવમાશ્રિતઃ

વૈષ્ણવ ભાવ ધારણ કરીને તેણે એ જ સ્વરૂપે સૃષ્ટિ રચી.

ઋભું સનત્કુમારં ચ પુર્વજં તં સનાતનમ્

તેણે ઋભુ અને સનત્કુમાર, એ પ્રાચીન અને શાશ્વતને ઉત્પન્ન કર્યા.

વિદિત્વા પરમં ભાવં ન સૃષ્ટૌ દધિરે મતિમ્

પરમ તત્વને જાણી, તેમણે સૃષ્ટિમાં મન લગાવ્યું નહીં.

બભૂવ નષ્ટચેતા વૈ માયયા પરમેષ્ઠિનઃ

પરમેશ્વરની માયાથી તેમનું ચેતન ખોવાઈ ગયું.

વ્યાજહારાત્મનઃ પુત્રં મોહનાશાય પદ્મજમ્

મોહ અને ઇચ્છા માટે તેણે કમળમાંથી જન્મેલા પુત્રને પ્રગટ કર્યો.

યદુક્તવાનાત્મનો ઽસૌ પુત્રત્વે તવ શઙ્કરઃ

હે શંકર, જેને તું પોતાનો પુત્ર કહે છે, તે પોતે પોતાનો જ ઘોષિત થયો હતો.

પ્રજાઃ સ્ત્રષ્ટુમનાસ્તેપે તપઃ પરમદુશ્ચરમ્

પ્રજાઓની રચના કરવા માટે તેણે અતિ કઠિન તપ કર્યું.

તતો દીર્ઘેણ કાલેન દુઃ ખાત્ ક્રોધો ઽભ્યજાયત

પછી લાંબા સમય પછી દુઃખમાંથી ક્રોધ ઉત્પન્ન થયો.

તતસ્તેભ્યો ઽશ્રુબિન્દુભ્યો ભૂતાઃ પ્રેતાસ્તથાભવન્

પછી એ અશ્રુના ટીપાંમાંથી પ્રેત નામના જીવો ઉત્પન્ન થયા.

જહૌ પ્રાણાંશ્ચ ભગવાન્ ક્રોધાવિષ્ટઃ પ્રજાપતિઃ

કરોધથી ભરાયેલા પ્રજાપતિએ પોતાનું પ્રાણ ત્યાગ્યું.

સહસ્ત્રાદિત્યસંકાશો યુગાન્તદહનોપમઃ

તે સમયે તેઓ હજાર સૂર્ય જેટલી તેજસ્વી કાંતિથી ઝગમગતા હતા, યુગના અંતે જેવો અગ્નિ હોય એવો.

રોદનાદ્ રુદ્ર ઇત્યેવં લોકે ખ્યાતિં ગમિષ્યસિ

તારા રડવાને કારણે તું જગતમાં 'રુદ્ર' નામે પ્રસિદ્ધ થશો.