કૂર્મપુરાણમ્

માહાત્મ્યં ચ પ્રયાગસ્ય તીર્થાનિ વિવિધાનિ ચ

પ્રયાગનું મહાત્મ્ય અને તેની વિવિધ તીર્થસ્થળોની મહિમા પણ છે.

તસ્યાસ્ત્વિદાનીં માહાત્મ્યં વક્તુમર્હસિ સત્તમ

હવે, હે શ્રેષ્ઠ, એનું મહાત્મ્ય તું વર્ણન કર.

તારયેત્ સર્વભૂતાનિ સ્થાવરાણિ ચરાણિ ચ

એ સ્થાવર અને જંગમ બધાં જીવોને પાર ઉતારે છે.

ઇદાનીં તત્પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુષ્વૈકમનાઃ શુભમ્

હવે હું એ કહું છું, તું એકાગ્ર ચિત્તે આ શુભ વાત સાંભળ.

ગ્રામે વા યદિ વારણ્યે પુણ્યા સર્વત્ર નર્મદા

ગામમાં હોય કે વનમાં, નર્મદા સર્વત્ર પવિત્ર છે.

સદ્યઃ પુનાતિ ગાઙ્ગેયં દર્શનાદેવ નાર્મદમ્

નર્મદા માત્ર દર્શનથી ગંગાજને તરત પવિત્ર કરી દે છે.

પુણ્યા ચ ત્રિષુ લોકેષુ રમણીયા મનોરમા

ત્રણે લોકમાં એ પવિત્ર છે, સુંદર અને મનોહર છે.

તપસ્તપ્ત્વા તુ રાજેન્દ્ર સિદ્ધિં તુ પરમાં ગતાઃ

તપ કર્યા પછી, હે રાજેન્દ્ર, તેમણે સર્વોચ્ચ સિદ્ધિ મેળવી.

ઉપોષ્ય રજનીમેકાં કુલાનાં તારયેચ્છતમ્

એક રાત ઉપવાસ રાખવાથી, શતકુળોને પાર ઉતારી શકાય છે.

વિસ્તારેણ તુ રાજેન્દ્ર યોજનદ્વયમાયતા

હે રાજેન્દ્ર, એ વિસ્તારથી બે યોજન જેટલી લાંબી છે.

પર્વતસ્ય સમન્તાત્ તુ તિષ્ઠન્ત્યમરકણ્ટકે

પર્વતની આસપાસ, અમરકંટક ખાતે એ સ્થિત છે.

સર્વહિંસાનિવૃત્તસ્તુ સર્વભૂતહિતે રતઃ

જે સર્વ પ્રકારની હિંસા છોડી દે છે અને સર્વ જીવના કલ્યાણમાં આનંદ મેળવે છે,

તસ્ય પુણ્યફલં રાજન્ શૃણુષ્વાવહિતો નૃપ

હે રાજા, આવા માણસને જે પુણ્ય અને ફળ મળે છે, તે ધ્યાનપૂર્વક સાંભળો.

સપ્સરોગણસંકીર્ણો દિવ્યસ્ત્રીપરિવારિતઃ

એ માણસ દેવકન્યાઓથી ઘેરાયેલો અને દિવ્ય સ્ત્રીઓની સેવા પામતો રહે છે,

ક્રીડતે દેવલોકે તુ દૈવતૈઃ સહ મોદતે

દેવલોકમાં દેવતાઓ સાથે આનંદપૂર્વક વિહાર કરે છે અને આનંદ માણે છે.

ગૃહં તુ લભતે ઽસૌ વૈ નાનારત્નસમન્વિતમ્

તેને અનેક કિંમતી રત્નોથી શોભાયમાન ઘર મળે છે,

આલેખ્યવાહનૈઃ શુભ્રૈર્દાસીદાસસમન્વિતમ્

સુંદર ચિત્રવાળા વાહનો અને દાસ-દાસીઓથી ભરપૂર એ ઘર સુશોભિત હોય છે.

જીવેદ્ વર્ષશતં સાગ્રં તત્ર ભોગસમન્વિતઃ

એ ત્યાં સો વર્ષથી વધુ સમય સુધી સર્વ સુખો સાથે જીવતો રહે છે.

અનિવર્તિકા ગતિસ્તસ્ય પવનસ્યામ્બરે યથા

એની ગતિ પાછી ફરતી નથી, જેમ આકાશમાં પવન આગળ વધે છે.

હ્રદો જલેશ્વરો નામ ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ

ત્રણે લોકમાં પ્રસિદ્ધ એવા જલેશ્વર નામના હ્રદ છે.

દશવર્ષાણિ પિતરસ્તર્પિતાઃ સ્યુર્ન સંશયઃ

દસ વર્ષ સુધી એના પિતૃઓ તૃપ્ત થાય છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

સરલાર્જુનસંચ્છન્ના નાતિદૂરે વ્યવસ્થિતા

એ હ્રદ સરળ અને અર્જુન વૃક્ષોથી છાયાવાન અને બહુ દૂર નથી.

તત્ર કોટિશતં સાગ્રં તીર્થાનાં તુ યુધિષ્ઠિર

હે યુધિષ્ઠિર, ત્યાં લાખો કરોડો તીર્થો છે.

નર્મદાતોયસંસ્પૃષ્ટાસ્તે યાન્તિ પરમાં ગતિમ્

નર્મદા નદીના જળથી સ્પર્શિત થયેલા લોકો સર્વોચ્ચ અવસ્થાને પામે છે.

તત્ર તીર્થે નરઃ સ્નાત્વા વિશલ્યો ભવતિ ક્ષણાત્

તે તીર્થમાં સ્નાન કરવાથી મનુષ્ય ક્ષણમાં સર્વ દુઃખોથી મુક્ત થઈ જાય છે.

ઈશ્વરેણ પુરા પ્રોક્તા લોકાનાં હિતકામ્યયા

આ વાત ભગવાને પ્રાચીનકાળે સર્વ લોકના હિત માટે કહી હતી.

સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા રુદ્રલોકં સ ગચ્છતિ

જેનો મન સર્વ પાપોથી શુદ્ધ થાય છે, તે રુદ્રલોકમાં જાય છે.

યે વસન્ત્યુત્તરે કૂલે રુદ્રલોકે વસન્તિ તે

જે લોકો ઉત્તર કાંઠે વસે છે, તેઓ રુદ્રલોકમાં નિવાસ કરે છે.

સમં સ્નાનં ચ દાનં ચ યથા મે શઙ્કરો ઽબ્રવીત્

જેમ શંકરે મને કહ્યું છે, તેમ ત્યાં સ્નાન અને દાન બંને સમાન ફળ આપે છે.