કૂર્મપુરાણમ્

રુદ્રં બૃહન્તં પુરુષં પુરાણમ્

મહાન અને પ્રાચીન પુરુષ એવા રુદ્ર—

દાવિર્બભૌ જન્મવિનાશહેતુ

તે જન્મ અને વિનાશના કારણરૂપે પ્રગટ થયા.

વ્યોમાભિધાના દિવિ રાજતીવ

તેઓ આકાશમાં 'વ્યોમ' નામે તેજથી ઝગમગતા દેખાતા હતા.

માયામથારુહ્ય સ દેવદેવઃ

માયાના સહારે દેવોના દેવ એ પરમેશ્વરે ઉદ્ભવ કર્યો.

મેતજ્જ્ઞાત્વા હ્યમૃતત્વં વ્રજન્તિ

આ સત્ય જાણીને, મનુષ્યો અમરત્વ પામે છે.

વનૌકસસ્તે પુનરેવ રુદ્રમ્

વનમાં રહેતા લોકો ફરીથી રુદ્રની ભક્તિ કરે છે.

દેવદારુવને પૂર્વં પુરાણે યન્મયા શ્રુતમ્

પ્રાચીન દેવદારો વનમાં, જે હું અગાઉ સાંભળ્યું હતું.

શ્રાવયેદ્ વા દ્વિજાન્ શાન્તાન્ સ યાતિ પરમાં ગતિમ્

કેવા શાંત દ્વિજોને એ સાંભળાવે, તો એ પરમ ગતિને પામે છે.

નર્મદા લોકવિખ્યાતા તીર્થાનામુત્તમા નદી

નર્મદા, જે સમગ્ર જગતમાં પ્રસિદ્ધ છે, તે તીર્થોમાં શ્રેષ્ઠ નદી છે.

યુધિષ્ઠિરાય તુ શુભં સર્વપાપપ્રણાશનમ્

યુધિષ્ઠિર માટે એ શુભ છે અને બધા પાપોનો નાશ કરે છે.

માહાત્મ્યં ચ પ્રયાગસ્ય તીર્થાનિ વિવિધાનિ ચ

પ્રયાગનું મહાત્મ્ય અને તેની વિવિધ તીર્થસ્થળોની મહિમા પણ છે.

તસ્યાસ્ત્વિદાનીં માહાત્મ્યં વક્તુમર્હસિ સત્તમ

હવે, હે શ્રેષ્ઠ, એનું મહાત્મ્ય તું વર્ણન કર.

તારયેત્ સર્વભૂતાનિ સ્થાવરાણિ ચરાણિ ચ

એ સ્થાવર અને જંગમ બધાં જીવોને પાર ઉતારે છે.

ઇદાનીં તત્પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુષ્વૈકમનાઃ શુભમ્

હવે હું એ કહું છું, તું એકાગ્ર ચિત્તે આ શુભ વાત સાંભળ.

ગ્રામે વા યદિ વારણ્યે પુણ્યા સર્વત્ર નર્મદા

ગામમાં હોય કે વનમાં, નર્મદા સર્વત્ર પવિત્ર છે.

સદ્યઃ પુનાતિ ગાઙ્ગેયં દર્શનાદેવ નાર્મદમ્

નર્મદા માત્ર દર્શનથી ગંગાજને તરત પવિત્ર કરી દે છે.

પુણ્યા ચ ત્રિષુ લોકેષુ રમણીયા મનોરમા

ત્રણે લોકમાં એ પવિત્ર છે, સુંદર અને મનોહર છે.

તપસ્તપ્ત્વા તુ રાજેન્દ્ર સિદ્ધિં તુ પરમાં ગતાઃ

તપ કર્યા પછી, હે રાજેન્દ્ર, તેમણે સર્વોચ્ચ સિદ્ધિ મેળવી.

ઉપોષ્ય રજનીમેકાં કુલાનાં તારયેચ્છતમ્

એક રાત ઉપવાસ રાખવાથી, શતકુળોને પાર ઉતારી શકાય છે.

વિસ્તારેણ તુ રાજેન્દ્ર યોજનદ્વયમાયતા

હે રાજેન્દ્ર, એ વિસ્તારથી બે યોજન જેટલી લાંબી છે.

પર્વતસ્ય સમન્તાત્ તુ તિષ્ઠન્ત્યમરકણ્ટકે

પર્વતની આસપાસ, અમરકંટક ખાતે એ સ્થિત છે.

સર્વહિંસાનિવૃત્તસ્તુ સર્વભૂતહિતે રતઃ

જે સર્વ પ્રકારની હિંસા છોડી દે છે અને સર્વ જીવના કલ્યાણમાં આનંદ મેળવે છે,

તસ્ય પુણ્યફલં રાજન્ શૃણુષ્વાવહિતો નૃપ

હે રાજા, આવા માણસને જે પુણ્ય અને ફળ મળે છે, તે ધ્યાનપૂર્વક સાંભળો.

સપ્સરોગણસંકીર્ણો દિવ્યસ્ત્રીપરિવારિતઃ

એ માણસ દેવકન્યાઓથી ઘેરાયેલો અને દિવ્ય સ્ત્રીઓની સેવા પામતો રહે છે,

ક્રીડતે દેવલોકે તુ દૈવતૈઃ સહ મોદતે

દેવલોકમાં દેવતાઓ સાથે આનંદપૂર્વક વિહાર કરે છે અને આનંદ માણે છે.

ગૃહં તુ લભતે ઽસૌ વૈ નાનારત્નસમન્વિતમ્

તેને અનેક કિંમતી રત્નોથી શોભાયમાન ઘર મળે છે,

આલેખ્યવાહનૈઃ શુભ્રૈર્દાસીદાસસમન્વિતમ્

સુંદર ચિત્રવાળા વાહનો અને દાસ-દાસીઓથી ભરપૂર એ ઘર સુશોભિત હોય છે.

જીવેદ્ વર્ષશતં સાગ્રં તત્ર ભોગસમન્વિતઃ

એ ત્યાં સો વર્ષથી વધુ સમય સુધી સર્વ સુખો સાથે જીવતો રહે છે.

અનિવર્તિકા ગતિસ્તસ્ય પવનસ્યામ્બરે યથા

એની ગતિ પાછી ફરતી નથી, જેમ આકાશમાં પવન આગળ વધે છે.