કૂર્મપુરાણમ્

જ્ઞાયતે મત્સ્વરૂપં તુ મુક્ત્વા વેદં સનાતનમ્

મારું સાચું સ્વરૂપ તો માત્ર શાશ્વત વેદ દ્વારા જ જાણી શકાય છે.

અચિરાદૈશ્વરં જ્ઞાનમુત્પત્સ્યતિ ન સંશયઃ

દેવત્વનું જ્ઞાન ટૂંક સમયમાં અવશ્ય થશે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.

ધ્યાતમાત્રો હિ સાન્નિધ્યં દાસ્યામિ મુનિસત્તમાઃ

હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, માત્ર ધ્યાનથી જ હું મારી હાજરી આપીશ.

બ્રહ્મચર્યરતાઃ શાન્તા જ્ઞાનયોગપરાયણાઃ

જે બ્રહ્મચર્યમાં તત્પર છે, શાંત છે અને જ્ઞાનયોગમાં નિષ્ઠાવાન છે—

વિતેનિરે બહૂન્ વાદાન્નધ્યાત્મજ્ઞાનસંશ્રયાન્

તેમણે આત્માજ્ઞાન આધારિત અનેક મતો સ્થાપ્યા છે.

કો ઽપિ સ્યાત્ સર્વભાવાનાં હેતુરીશ્વર એવ ચ

બધા જીવોના કોઈ કારણ હોય તો એ તો ઈશ્વર જ છે.

આવિરાસીન્મહાદેવી દેવી ગિરિવરાત્મજા

મહાદેવી, ગિરિરાજની પુત્રી, પ્રગટ થઈ.

સ્વભાભિર્વિમલાભિસ્તુ પૂરયન્તી નભસ્તલમ્

તેણી પોતાની નિર્મળ અને તેજસ્વી મુર્તિઓથી આખા આકાશને ભર देती હતી.

જાનન્તિ તે તત્ પરમસ્ય બીજમ્

તેઓ એજ પરમાત્માનું બીજ છે એ જાણે છે.

તસ્યામથૈતે મુનયશ્ચ વિપ્રાઃ

પછી એ મુનિઓ અને બ્રાહ્મણો—

રુદ્રં બૃહન્તં પુરુષં પુરાણમ્

મહાન અને પ્રાચીન પુરુષ એવા રુદ્ર—

દાવિર્બભૌ જન્મવિનાશહેતુ

તે જન્મ અને વિનાશના કારણરૂપે પ્રગટ થયા.

વ્યોમાભિધાના દિવિ રાજતીવ

તેઓ આકાશમાં 'વ્યોમ' નામે તેજથી ઝગમગતા દેખાતા હતા.

માયામથારુહ્ય સ દેવદેવઃ

માયાના સહારે દેવોના દેવ એ પરમેશ્વરે ઉદ્ભવ કર્યો.

મેતજ્જ્ઞાત્વા હ્યમૃતત્વં વ્રજન્તિ

આ સત્ય જાણીને, મનુષ્યો અમરત્વ પામે છે.

વનૌકસસ્તે પુનરેવ રુદ્રમ્

વનમાં રહેતા લોકો ફરીથી રુદ્રની ભક્તિ કરે છે.

દેવદારુવને પૂર્વં પુરાણે યન્મયા શ્રુતમ્

પ્રાચીન દેવદારો વનમાં, જે હું અગાઉ સાંભળ્યું હતું.

શ્રાવયેદ્ વા દ્વિજાન્ શાન્તાન્ સ યાતિ પરમાં ગતિમ્

કેવા શાંત દ્વિજોને એ સાંભળાવે, તો એ પરમ ગતિને પામે છે.

નર્મદા લોકવિખ્યાતા તીર્થાનામુત્તમા નદી

નર્મદા, જે સમગ્ર જગતમાં પ્રસિદ્ધ છે, તે તીર્થોમાં શ્રેષ્ઠ નદી છે.

યુધિષ્ઠિરાય તુ શુભં સર્વપાપપ્રણાશનમ્

યુધિષ્ઠિર માટે એ શુભ છે અને બધા પાપોનો નાશ કરે છે.

માહાત્મ્યં ચ પ્રયાગસ્ય તીર્થાનિ વિવિધાનિ ચ

પ્રયાગનું મહાત્મ્ય અને તેની વિવિધ તીર્થસ્થળોની મહિમા પણ છે.

તસ્યાસ્ત્વિદાનીં માહાત્મ્યં વક્તુમર્હસિ સત્તમ

હવે, હે શ્રેષ્ઠ, એનું મહાત્મ્ય તું વર્ણન કર.

તારયેત્ સર્વભૂતાનિ સ્થાવરાણિ ચરાણિ ચ

એ સ્થાવર અને જંગમ બધાં જીવોને પાર ઉતારે છે.

ઇદાનીં તત્પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુષ્વૈકમનાઃ શુભમ્

હવે હું એ કહું છું, તું એકાગ્ર ચિત્તે આ શુભ વાત સાંભળ.

ગ્રામે વા યદિ વારણ્યે પુણ્યા સર્વત્ર નર્મદા

ગામમાં હોય કે વનમાં, નર્મદા સર્વત્ર પવિત્ર છે.

સદ્યઃ પુનાતિ ગાઙ્ગેયં દર્શનાદેવ નાર્મદમ્

નર્મદા માત્ર દર્શનથી ગંગાજને તરત પવિત્ર કરી દે છે.

પુણ્યા ચ ત્રિષુ લોકેષુ રમણીયા મનોરમા

ત્રણે લોકમાં એ પવિત્ર છે, સુંદર અને મનોહર છે.

તપસ્તપ્ત્વા તુ રાજેન્દ્ર સિદ્ધિં તુ પરમાં ગતાઃ

તપ કર્યા પછી, હે રાજેન્દ્ર, તેમણે સર્વોચ્ચ સિદ્ધિ મેળવી.

ઉપોષ્ય રજનીમેકાં કુલાનાં તારયેચ્છતમ્

એક રાત ઉપવાસ રાખવાથી, શતકુળોને પાર ઉતારી શકાય છે.