કૂર્મપુરાણમ્

તેષામભ્યધિકં જ્ઞાનં મામકં દ્વિજપુઙ્ગવાઃ

જે લોકો મને સમર્પિત છે, તેમનું જ્ઞાન શ્રેષ્ઠ છે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો.

યે હિ માં ભસ્મનિરતા ધ્યાયન્તિ સતતં હૃદિ

જે હંમેશા ભસ્મ ધારણ કરીને, હૃદયમાં મને ધ્યાન કરે છે,

નાશયામ્યચિરાત્ તેષાં ઘોરં સંસારસાગરમ્

હું તેમના માટે ભયાનક સંસારના સાગરને ઝડપથી નાશ કરી દઉં છું.

બ્રહ્મચર્યરતો નગ્નો વ્રતં પાશુપતં ચરેત્

જે બ્રહ્મચર્યમાં તત્પર છે, કપડાં વિના, તે પાશુપત વ્રત પાળે.

ગુહ્યાદ્ ગુહ્યતમં સૂક્ષ્મં વેદસારં વિમુક્તયે

આ સૌથી ગુપ્ત, સૂક્ષ્મ અને વેદનો સાર છે, જે મુક્તિ માટે છે.

વેદાભ્યાસરતો વિદ્વાન્ ધ્યાયેત્ પશુપતિં શિવમ્

જે વિદ્વાન વ્યક્તિ વેદના અભ્યાસમાં તત્પર હોય, તેને પશુપતિ શિવનું ધ્યાન કરવું જોઈએ.

ભસ્મચ્છન્નૈર્હિ સતતં નિષ્કામૈરિતિ વિશ્રુતિઃ

જેમણે હંમેશા ભસ્મ ધારણ કર્યું છે અને જેઓ ઇચ્છાવિહિન છે, તેઓ વિશે આ રીતે જાણીતા છે.

બહવો ઽનેન યોગેન પૂતા મદ્ભાવમાગતાઃ

આ યોગ દ્વારા ઘણા લોકો પવિત્ર થયા છે અને મારા સ્વરૂપને પ્રાપ્ત કર્યા છે.

વેદવાદવિરુદ્ધાનિ મયૈવ કથિતાનિ તુ

મેં જે કહ્યુ છે, તે બધું વેદના ઉપદેશને વિરુદ્ધ નથી, એ જ વાતો કહી છે.

અસેવ્યમેતત્ કથિતં વેદવાહ્યં તથેતરમ્

જેનું વર્ણન કરાયું છે કે આ અનુસરી શકાય તેમ નથી, તે બધું વેદથી બહારનું છે અને આવું બીજું પણ.

જ્ઞાયતે મત્સ્વરૂપં તુ મુક્ત્વા વેદં સનાતનમ્

મારું સાચું સ્વરૂપ તો માત્ર શાશ્વત વેદ દ્વારા જ જાણી શકાય છે.

અચિરાદૈશ્વરં જ્ઞાનમુત્પત્સ્યતિ ન સંશયઃ

દેવત્વનું જ્ઞાન ટૂંક સમયમાં અવશ્ય થશે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.

ધ્યાતમાત્રો હિ સાન્નિધ્યં દાસ્યામિ મુનિસત્તમાઃ

હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, માત્ર ધ્યાનથી જ હું મારી હાજરી આપીશ.

બ્રહ્મચર્યરતાઃ શાન્તા જ્ઞાનયોગપરાયણાઃ

જે બ્રહ્મચર્યમાં તત્પર છે, શાંત છે અને જ્ઞાનયોગમાં નિષ્ઠાવાન છે—

વિતેનિરે બહૂન્ વાદાન્નધ્યાત્મજ્ઞાનસંશ્રયાન્

તેમણે આત્માજ્ઞાન આધારિત અનેક મતો સ્થાપ્યા છે.

કો ઽપિ સ્યાત્ સર્વભાવાનાં હેતુરીશ્વર એવ ચ

બધા જીવોના કોઈ કારણ હોય તો એ તો ઈશ્વર જ છે.

આવિરાસીન્મહાદેવી દેવી ગિરિવરાત્મજા

મહાદેવી, ગિરિરાજની પુત્રી, પ્રગટ થઈ.

સ્વભાભિર્વિમલાભિસ્તુ પૂરયન્તી નભસ્તલમ્

તેણી પોતાની નિર્મળ અને તેજસ્વી મુર્તિઓથી આખા આકાશને ભર देती હતી.

જાનન્તિ તે તત્ પરમસ્ય બીજમ્

તેઓ એજ પરમાત્માનું બીજ છે એ જાણે છે.

તસ્યામથૈતે મુનયશ્ચ વિપ્રાઃ

પછી એ મુનિઓ અને બ્રાહ્મણો—

રુદ્રં બૃહન્તં પુરુષં પુરાણમ્

મહાન અને પ્રાચીન પુરુષ એવા રુદ્ર—

દાવિર્બભૌ જન્મવિનાશહેતુ

તે જન્મ અને વિનાશના કારણરૂપે પ્રગટ થયા.

વ્યોમાભિધાના દિવિ રાજતીવ

તેઓ આકાશમાં 'વ્યોમ' નામે તેજથી ઝગમગતા દેખાતા હતા.

માયામથારુહ્ય સ દેવદેવઃ

માયાના સહારે દેવોના દેવ એ પરમેશ્વરે ઉદ્ભવ કર્યો.

મેતજ્જ્ઞાત્વા હ્યમૃતત્વં વ્રજન્તિ

આ સત્ય જાણીને, મનુષ્યો અમરત્વ પામે છે.

વનૌકસસ્તે પુનરેવ રુદ્રમ્

વનમાં રહેતા લોકો ફરીથી રુદ્રની ભક્તિ કરે છે.

દેવદારુવને પૂર્વં પુરાણે યન્મયા શ્રુતમ્

પ્રાચીન દેવદારો વનમાં, જે હું અગાઉ સાંભળ્યું હતું.

શ્રાવયેદ્ વા દ્વિજાન્ શાન્તાન્ સ યાતિ પરમાં ગતિમ્

કેવા શાંત દ્વિજોને એ સાંભળાવે, તો એ પરમ ગતિને પામે છે.

નર્મદા લોકવિખ્યાતા તીર્થાનામુત્તમા નદી

નર્મદા, જે સમગ્ર જગતમાં પ્રસિદ્ધ છે, તે તીર્થોમાં શ્રેષ્ઠ નદી છે.