કૂર્મપુરાણમ્

ક્ષમ્યતાં યત્કૃતં મોહાત્ ત્વમેવ શરણં હિ નઃ

અજ્ઞાનથી જે કંઈ થયું હોય તે માફ કરજો; તમે જ અમારો આશરો છો.

બ્રહ્માદીનાં ચ સર્વેષાં દુર્વિજ્ઞેયો ઽસિ શઙ્કર

શંકર, તમે તો બ્રહ્મા સહિત સૌને સમજવા અઘરા છો.

તત્સર્વં ભગવાનેન કુરુતે યોગમાયયા

ભગવાને આ બધું પોતાની યોગમાયાથી કર્યુ છે.

ઊચુઃ પ્રણમ્ય ગિરિશં પશ્યામસ્ત્વાં યથા પુરા

પર્વતના સ્વામી ને વંદન કરીને કહ્યું: 'અમને પહેલાં જેવું તમારું દર્શન થાય.'

સ્વમેવ પરમં રૂપં દર્શયામાસ શઙ્કરઃ

શંકરે પોતાનું પરમ રૂપ દર્શાવ્યું.

યથા પૂર્વં સ્થિતા વિપ્રાઃ પ્રણેમુર્હૃષ્ટમાનસાઃ

પહેલાં જેવું, વિદ્વાનો આનંદથી ઊભા રહ્યા અને વંદન કર્યું.

ભૃગ્વઙ્ગિરોવસિષ્ઠાસ્તુ વિશ્વામિત્રસ્તથૈવ ચ

ભૃગુ, અંગિરા, વસિષ્ઠ અને વિશ્વામિત્ર પણ ત્યાં હતા.

પ્રણમ્ય દેવદેવેશમિદં વચનમબ્રુવન્

દેવોના દેવને નમસ્કાર કરીને, તેઓએ આ રીતે કહ્યું.

જ્ઞાનેન વાથ યોગેન પૂજયામઃ સદૈવ હિ

શું આપણે જ્ઞાનથી કે યોગથી હંમેશા પૂજા કરવી જોઈએ?

કિં તત્ સેવ્યમસેવ્યં વા સર્વમેતદ્ બ્રવીહિ નઃ

શું કરવું યોગ્ય છે અને શું ટાળવું જોઈએ? કૃપા કરીને અમને બધું કહો.

બ્રહ્મણે કથિતં પૂર્વમાદાવેવ મહર્ષયઃ

મહર્ષિઓએ આ પહેલા બ્રહ્માને શરૂઆતમાં સમજાવ્યું હતું.

યોગેન સહિતં સાંખ્યં પુરુષાણાં વિમુક્તિદમ્

યોગ સાથે સંકળાયેલું સાંખ્ય, મનુષ્યોને મુક્તિ આપે છે.

જ્ઞાનં તુ કેવલં સમ્યગપવર્ગફલપ્રદમ્

પવિત્ર જ્ઞાન એકલું જ સાચી રીતે અંતિમ મુક્તિ આપે છે.

વિહાય સાંખ્યં વિમલમકુર્વન્ત પરિશ્રમમ્

જ્યારે શુદ્ધ સાંખ્ય છોડવામાં આવે છે, ત્યારે મહેનત વ્યર્થ જાય છે.

આગતો ઽહમિમં દેશં જ્ઞાપયન્ મોહસંભવમ્

હું અહીં આવીને મોહની ઉત્પત્તિ સમજાવવા આવ્યો છું.

જ્ઞાતવ્યં હિ પ્રયત્નેન શ્રોતવ્યં દૃશ્યમેવ ચ

આને પ્રયત્નપૂર્વક જાણવું, સાંભળવું અને જોઈને સમજવું જરૂરી છે.

આનન્દો નિર્મલો નિત્યં સ્યાદેતત્ સાંખ્યદર્શનમ્

આ સાંખ્યનું દર્શન સદા આનંદમય અને શુદ્ધ છે.

એતત્ કૈવલ્યમમલં બ્રહ્મભાવશ્ચ વર્ણિતઃ

આ spotless મુક્તિ છે અને બ્રહ્મની સ્થિતિ અહીં વર્ણવાઈ છે.

પશ્યન્તિ માં મહાત્માનો યતયો વિશ્વમીશ્વરમ્

મહાન આત્માઓ અને યતિઓ મને વિશ્વના ઈશ્વર રૂપે જુએ છે.

અહં હિ વેદ્યો ભગવાન્ મમ મૂર્તિરિયં શિવા

હું જ જાણવાનો છું, ભગવાન છું અને મારી આ મૂર્તિ શુભ છે.

તેષામભ્યધિકં જ્ઞાનં મામકં દ્વિજપુઙ્ગવાઃ

જે લોકો મને સમર્પિત છે, તેમનું જ્ઞાન શ્રેષ્ઠ છે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો.

યે હિ માં ભસ્મનિરતા ધ્યાયન્તિ સતતં હૃદિ

જે હંમેશા ભસ્મ ધારણ કરીને, હૃદયમાં મને ધ્યાન કરે છે,

નાશયામ્યચિરાત્ તેષાં ઘોરં સંસારસાગરમ્

હું તેમના માટે ભયાનક સંસારના સાગરને ઝડપથી નાશ કરી દઉં છું.

બ્રહ્મચર્યરતો નગ્નો વ્રતં પાશુપતં ચરેત્

જે બ્રહ્મચર્યમાં તત્પર છે, કપડાં વિના, તે પાશુપત વ્રત પાળે.

ગુહ્યાદ્ ગુહ્યતમં સૂક્ષ્મં વેદસારં વિમુક્તયે

આ સૌથી ગુપ્ત, સૂક્ષ્મ અને વેદનો સાર છે, જે મુક્તિ માટે છે.

વેદાભ્યાસરતો વિદ્વાન્ ધ્યાયેત્ પશુપતિં શિવમ્

જે વિદ્વાન વ્યક્તિ વેદના અભ્યાસમાં તત્પર હોય, તેને પશુપતિ શિવનું ધ્યાન કરવું જોઈએ.

ભસ્મચ્છન્નૈર્હિ સતતં નિષ્કામૈરિતિ વિશ્રુતિઃ

જેમણે હંમેશા ભસ્મ ધારણ કર્યું છે અને જેઓ ઇચ્છાવિહિન છે, તેઓ વિશે આ રીતે જાણીતા છે.

બહવો ઽનેન યોગેન પૂતા મદ્ભાવમાગતાઃ

આ યોગ દ્વારા ઘણા લોકો પવિત્ર થયા છે અને મારા સ્વરૂપને પ્રાપ્ત કર્યા છે.

વેદવાદવિરુદ્ધાનિ મયૈવ કથિતાનિ તુ

મેં જે કહ્યુ છે, તે બધું વેદના ઉપદેશને વિરુદ્ધ નથી, એ જ વાતો કહી છે.