કૂર્મપુરાણમ્

કાલં નયન્તિ તપસા પૂજયન્તો મહેશ્વરમ્

તેઓ તપસ્યામાં સમય વિતાવતા અને મહેશ્વરની પૂજા કરતા.

ચકા ભગવાન્ બુદ્ધિં પ્રબોધાય વૃષધ્વજઃ

વૃષધ્વજ ભગવાને તેમને જાગૃતિ માટે બુદ્ધિ પ્રેરણા આપી.

દેવદારુવનં પ્રાપ્તઃ પ્રસન્નઃ પરમેશ્વરઃ

કૃપાળુ પરમેશ્વર દેવદારુવનમાં પધાર્યા.

ઉલ્મુકવ્યગ્રહસ્તશ્ચ રક્તપિઙ્ગલલોચનઃ

હાથમાં જ્વલંત મશાલ અને લાલ પીળા આંખો સાથે,

ક્વચિન્નૃત્યતિ શૃઙ્ગારી ક્વચિદ્રૌતિ મુહુર્મુહુઃ

ક્યારેક પ્રેમભર્યા નૃત્ય કરે છે, ક્યારેક વારંવાર બોલાવે છે.

માયાં કૃત્વાત્મનો રૂપં દેવસ્તદ્ વનમાગતઃ

દેવતાએ પોતાની માયાથી સ્વરૂપ ધારણ કરી એ વનમાં પ્રવેશ કર્યો.

સા ચ પૂર્વવદ્ દેવેશી દેવદારુવનં ગતા

અને દેવી પણ પહેલાંની જેમ દેવદારુવનમાં ગઈ.

પ્રણેમુઃ શિરસા ભૂમૌ તોષયામાસુરીશ્વરમ્

તેઓએ માથું ઝુકાવી ધરતી પર વંદન કર્યું અને ભગવાનને પ્રસન્ન કરવા પ્રયત્ન કર્યો.

અથર્વશિરસા ચાન્યે રુદ્રાદ્યૈર્બ્રહ્મભિર્ભવમ્

બીજાઓએ, રુદ્ર અને બ્રહ્માઓ સાથે, અથર્વશિરસ્ સ્તોત્રથી ભવની પૂજા કરી.

ત્ર્યમ્બકાય નમસ્તુભ્યં ત્રિશૂલવરધારિણે

ત્ર્યંબક, ત્રિશૂલ અને વરધારી, તમને વંદન છે.

સર્વપ્રણતદેહાય સ્વયમપ્રણતાત્મને

જેના શરીરે બધા શરણ આવે છે, પણ જેનું મન ક્યાંય બંધાતું નથી, એવા તમને વંદન છે.

નમો ઽસ્તુ નૃત્યશીલાય નમો ભૈરવરૂપિણે

નૃત્યપ્રિયને વંદન, ભયાનક રૂપ ધારણ કરનારને વંદન.

નમો દાન્તાય શાન્તાય તાપસાય હરાય ચ

દંત, શાંત, તપસ્વી અને હરાને વંદન.

નમસ્તે લેલિહાનાય શિતિકણ્ઠાય તે નમઃ

જીભથી ચાટનાર અને નીલકંઠ, તમને વંદન.

નમઃ કનકમાલાય દેવ્યાઃ પ્રિયકરાય ચ

સોનાની માળા ધારણ કરનાર અને દેવીને આનંદ આપનારને વંદન.

નમો યોગાધિપતયે બ્રહ્માધિપતયે નમઃ

યોગના સ્વામી અને બ્રહ્માના સ્વામી, તમને વંદન.

નમસ્તે ઘનવાહાય દંષ્ટ્રિણે વહ્નિરેતસે

ઘનઘોર વાદળ જેવા, દાંતવાળા અને અગ્નિથી ઉત્પન્ન, એવા તમને વંદન.

વિશ્વેશ્વર મહાદેવ યો ઽસિ સો ઽસિ નમો ઽસ્તુ તે

વિશ્વના ઈશ્વર, મહાદેવ, તમે જે છો એ જ છો, તમને વંદન.

નમઃ કનકલિઙ્ગાય વારિલિઙ્ગાય તે નમઃ

સોનાના લિંગ અને જળના લિંગ ધરાવનાર, તમને વંદન.

કિરીટિને કુણ્ડલિને કાલકાલાય તે નમઃ

મુકુટધારી, સાપોથી વણાયેલા અને કાળના પણ અંત કરનાર, તમને વંદન.

ક્ષમ્યતાં યત્કૃતં મોહાત્ ત્વમેવ શરણં હિ નઃ

અજ્ઞાનથી જે કંઈ થયું હોય તે માફ કરજો; તમે જ અમારો આશરો છો.

બ્રહ્માદીનાં ચ સર્વેષાં દુર્વિજ્ઞેયો ઽસિ શઙ્કર

શંકર, તમે તો બ્રહ્મા સહિત સૌને સમજવા અઘરા છો.

તત્સર્વં ભગવાનેન કુરુતે યોગમાયયા

ભગવાને આ બધું પોતાની યોગમાયાથી કર્યુ છે.

ઊચુઃ પ્રણમ્ય ગિરિશં પશ્યામસ્ત્વાં યથા પુરા

પર્વતના સ્વામી ને વંદન કરીને કહ્યું: 'અમને પહેલાં જેવું તમારું દર્શન થાય.'

સ્વમેવ પરમં રૂપં દર્શયામાસ શઙ્કરઃ

શંકરે પોતાનું પરમ રૂપ દર્શાવ્યું.

યથા પૂર્વં સ્થિતા વિપ્રાઃ પ્રણેમુર્હૃષ્ટમાનસાઃ

પહેલાં જેવું, વિદ્વાનો આનંદથી ઊભા રહ્યા અને વંદન કર્યું.

ભૃગ્વઙ્ગિરોવસિષ્ઠાસ્તુ વિશ્વામિત્રસ્તથૈવ ચ

ભૃગુ, અંગિરા, વસિષ્ઠ અને વિશ્વામિત્ર પણ ત્યાં હતા.

પ્રણમ્ય દેવદેવેશમિદં વચનમબ્રુવન્

દેવોના દેવને નમસ્કાર કરીને, તેઓએ આ રીતે કહ્યું.

જ્ઞાનેન વાથ યોગેન પૂજયામઃ સદૈવ હિ

શું આપણે જ્ઞાનથી કે યોગથી હંમેશા પૂજા કરવી જોઈએ?