કૂર્મપુરાણમ્

અનુગ્રહેણ વિશ્વેશ તદસ્માનનુપાલય

હે સર્વના સ્વામી, તમારી કૃપાથી અમારો આ મામલામાં રક્ષણ કરો.

ધ્યાત્વા દેવં ત્રિશૂલાઙ્કં કૃતાઞ્જલિરભાષત

ત્રિશૂલધારી દેવનું ધ્યાન કરીને, હાથ જોડીને તેણે વાત કરી.

ધિગ્બલં ધિક્ તપશ્ચર્યા મિથ્યૈવ ભવતામિહ

શક્તિ અને તપસ્યા પર શરમ આવે, અહીં એ બધું વ્યર્થ છે.

ઉપેક્ષિતં વૃથાચારૈર્ભવદ્ભિરિહ મોહિતૈઃ

તમે વ્યર્થ આચરણથી મોહિત થઈને તેને અવગણ્યો છે.

યમેવ તં સમાસાદ્ય હા ભવદ્ભિરુપેક્ષિતમ્

હાય, તેને પામ્યા પછી પણ તમે તેને અવગણ્યા.

મહાનિધિં સમાસાદ્ય હા ભવદ્ભિરુપેક્ષિતમ્

હાય, મહાન ખજાનો મળ્યા પછી પણ તમે તેને અવગણ્યા.

તમાસાદ્યાક્ષયનિધિં હા ભવદ્ભિરુપેક્ષિતમ્

હાય, અક્ષય ખજાનો મળ્યા પછી પણ તમે તેને અવગણ્યા.

તદેવોપેક્ષિતં દૃષ્ટ્વા નિધાનં ભાગ્યવર્જિતૈઃ

જ્યારે ભાગ્યથી વંચિત લોકોએ એ જ ખજાનો અવગણેલો જોયો—

તમાસાદ્ય નિધિં બ્રાહ્મ હા ભવદ્ભિર્વૃથાકૃતમ્

હે બ્રાહ્મણ, એ ખજાનો મળ્યા છતાં પણ, હાય, તમે બધું વ્યર્થ કર્યું.

ન તસ્ય પરમં કિઞ્ચિત્ પદં સમધિગમ્યતે

તેને કોઈ સર્વોચ્ચ અવસ્થા મળતી નથી.

સંહરત્યેષ ભગવાન્ કાલો ભૂત્વા મહેશ્વરઃ

આ ભગવાન મહાદેવ રૂપે કાળ બનીને સર્વને સંહારી લે છે.

એષ ચક્રી ચ વજ્રી ચ શ્રીવત્સકૃતલક્ષણઃ

એ જ ચક્રધારી અને વજ્રધારી છે, જેની છાતી પર શ્રીવત્સનું ચિહ્ન છે.

દ્વાપરે ભગવાન્ કાલો ધર્મકેતુઃ કલૌ યુગે

દ્વાપર યુગમાં ભગવાન કાળરૂપે છે; કલિયુગમાં એ ધર્મનો ધ્વજ છે.

તમો હ્યગ્ની રજો બ્રહ્મા સત્ત્વં વિષ્ણુરિતિ પ્રભુઃ

અંધકાર અગ્નિ છે, રજોગુણ બ્રહ્મા છે અને સત્વગુણ વિષ્ણુ છે, જે સર્વના સ્વામી છે.

યત્ર તિષ્ઠતિ તદ્ બ્રહ્મ યોગેન તુ સમન્વિતમ્

જે ત્યાં સ્થિર રહે છે, એ જ બ્રહ્મ છે, અને તે યોગથી એકરૂપ થયું છે.

સા હિ નારાયણો દેવઃ પરમાત્મા સનાતનઃ

એ જ નારાયણ દેવ છે, પરમાત્મા છે, અને સદા અવિનાશી છે.

સ એવ મોહયેત્ કૃત્સ્નં સ એવ પરમા ગતિઃ

એ જ સર્વને મોહમાં મૂકે છે અને એ જ સર્વોચ્ચ ગતિ છે.

એકશૃઙ્ગો મહાનાત્મા પુરાણો ઽષ્ટાક્ષરો હરિઃ

એક શૃંગ ધરાવનારો, મહાન આત્માવાળો, પ્રાચીન અને અષ્ટાક્ષરવાળો હરિ છે.

એકમૂર્તિરમેયાત્મા નારાયણ ઇતિ શ્રુતિઃ

એકરૂપ, અપરિમિત સ્વરૂપવાળો નારાયણ છે, એવું શ્રુતિમાં કહેવામાં આવ્યું છે.

સ્તૂયતે વિવિધૈર્મન્ત્રૈર્બ્રાહ્મણૈર્ધર્મમોક્ષિભિઃ

જે બ્રાહ્મણો ધર્મ અને મોક્ષની ઇચ્છા રાખે છે, તેઓ વિવિધ મંત્રોથી તેની સ્તુતિ કરે છે.

શેતે યોગામૃતં પીત્વા યત્ તદ્ વિષ્ણોઃ પરં પદમ્

યોગરૂપ અમૃત પીધા પછી જે શાંતિથી રહે છે, એ જ વિષ્ણુનું પરમ સ્થાન છે.

મૂલપ્રકૃતિરવ્યક્તા ગીયતે વૈદિકૈરજઃ

અવ્યક્ત મૂળપ્રકૃતિને વૈદિક ઋષિઓ અજન્મા તરીકે ગાય છે.

અજસ્ય નાભૌ તદ્ બીજં ક્ષિપત્યેષ મહેશ્વરઃ

મહેશ્વર એ અજન્માના નાભિમાં એ બીજ મૂકે છે.

મહાન્તં પુરુષં વિશ્વમપાં ગર્ભમનુત્તમમ્

મહાન પુરુષ, સમગ્ર જગત અને જળમાં રહેલો સર્વોત્તમ ગર્ભ છે.

દેવદેવં મહાદેવં ભૂતાનામીશ્વરં હરમ્

દેવોના દેવ, મહાદેવ, અને સર્વ ભૂતોના ઈશ્વર હર છે.

વિષ્ણુના સહ સંયુક્તઃ કરોતિ વિકરોતિ ચ

વિષ્ણુ સાથે એકત્વ પામી, એ સર્જન અને પરિવર્તન કરે છે.

સ વેદાન્ પ્રદદૌ પૂર્વં યોગમાયાતનુર્મમ

યોગમાયાના સ્વરૂપે, એ પહેલાં વેદો આપ્યા હતા—હું આવું કહું છું.

તમેવ મુક્તયે જ્ઞાત્વા વ્રજેત શરણં ભવમ્

મુક્તિ માટે માત્ર એને જ જાણી, ભવમાં આશ્રય લેવો જોઈએ.

પ્રણમ્ય દેવં બ્રહ્માણં પૃચ્છન્તિ સ્મ સુદુઃ ખિતાઃ

દેવ બ્રહ્માને વંદન કરીને, તેઓ ખૂબ દુઃખી થઈને પ્રશ્ન પૂછ્યા.