કૂર્મપુરાણમ્

પ્રભાસહસ્રકલિલે જ્ઞાનૈશ્વર્યાદિસંયુતે

હજારો પ્રકાશમાં, જ્ઞાન અને ઐશ્વર્યથી યુક્ત એવા પ્રભુ.

ચતુર્મુખં મહાબાહું છન્દોમયમજં પરમ્

ચાર મુખવાળો, મહાબાહુ, છંદમય, અજ અને સર્વોચ્ચ.

શિરોભિર્ધરણીં ગત્વા તોષયામાસુરીશ્વરમ્

તેઓએ માથું ધરતી પર ટકાવી ભગવાનને પ્રસન્ન કર્યા.

વ્યાજહાર મુનિશ્રેષ્ઠાઃ કિમાગમનકારણમ્

મુનિશ્રેષ્ઠોએ પૂછ્યું: 'તમારા આવવાનો કારણ શું છે?'

જ્ઞાપયાઞ્ચક્રિરે સર્વે કૃત્વા શિરસિ ચાઞ્જલિમ્

બધાએ હાથ જોડીને માથે મૂકી તેમને વાત જણાવી.

ભાર્યયા ચારુસર્વાઙ્ગ્યા પ્રવિષ્ટો નગ્ન એવ હિ

તે પોતાના સૌંદર્યથી ભરપૂર પત્ની સાથે, સંપૂર્ણ નિર્વસ્ત્ર અવસ્થામાં અંદર પ્રવેશ્યો.

કન્યકાનાં પ્રિયા ચાસ્ય દૂષયામાસ પુત્રકાન્

જે યુવતીઓનો પ્રિય હતો, તેણે તેમના પુત્રોને બગાડ્યા.

તાડિતો ઽસ્માભિરત્યર્થં લિઙ્ગન્તુ વિનિપાતિતમ્

અમે તેને ખૂબ માર્યો અને તેનું અંગ કાપી નાખ્યું.

ઉત્પાતાશ્ચાભવન્ ઘોરાઃ સર્વભૂતભયઙ્કરાઃ

ભયાનક અપશકુન થયા, જે તમામ જીવ માટે ડરાવનારા હતા.

ભવન્તમેવ શરણં પ્રપન્ના વયમચ્યુત

હે અચ્યૂત, અમે તો માત્ર તમારો જ આશ્રય લીધો છે.

અનુગ્રહેણ વિશ્વેશ તદસ્માનનુપાલય

હે સર્વના સ્વામી, તમારી કૃપાથી અમારો આ મામલામાં રક્ષણ કરો.

ધ્યાત્વા દેવં ત્રિશૂલાઙ્કં કૃતાઞ્જલિરભાષત

ત્રિશૂલધારી દેવનું ધ્યાન કરીને, હાથ જોડીને તેણે વાત કરી.

ધિગ્બલં ધિક્ તપશ્ચર્યા મિથ્યૈવ ભવતામિહ

શક્તિ અને તપસ્યા પર શરમ આવે, અહીં એ બધું વ્યર્થ છે.

ઉપેક્ષિતં વૃથાચારૈર્ભવદ્ભિરિહ મોહિતૈઃ

તમે વ્યર્થ આચરણથી મોહિત થઈને તેને અવગણ્યો છે.

યમેવ તં સમાસાદ્ય હા ભવદ્ભિરુપેક્ષિતમ્

હાય, તેને પામ્યા પછી પણ તમે તેને અવગણ્યા.

મહાનિધિં સમાસાદ્ય હા ભવદ્ભિરુપેક્ષિતમ્

હાય, મહાન ખજાનો મળ્યા પછી પણ તમે તેને અવગણ્યા.

તમાસાદ્યાક્ષયનિધિં હા ભવદ્ભિરુપેક્ષિતમ્

હાય, અક્ષય ખજાનો મળ્યા પછી પણ તમે તેને અવગણ્યા.

તદેવોપેક્ષિતં દૃષ્ટ્વા નિધાનં ભાગ્યવર્જિતૈઃ

જ્યારે ભાગ્યથી વંચિત લોકોએ એ જ ખજાનો અવગણેલો જોયો—

તમાસાદ્ય નિધિં બ્રાહ્મ હા ભવદ્ભિર્વૃથાકૃતમ્

હે બ્રાહ્મણ, એ ખજાનો મળ્યા છતાં પણ, હાય, તમે બધું વ્યર્થ કર્યું.

ન તસ્ય પરમં કિઞ્ચિત્ પદં સમધિગમ્યતે

તેને કોઈ સર્વોચ્ચ અવસ્થા મળતી નથી.

સંહરત્યેષ ભગવાન્ કાલો ભૂત્વા મહેશ્વરઃ

આ ભગવાન મહાદેવ રૂપે કાળ બનીને સર્વને સંહારી લે છે.

એષ ચક્રી ચ વજ્રી ચ શ્રીવત્સકૃતલક્ષણઃ

એ જ ચક્રધારી અને વજ્રધારી છે, જેની છાતી પર શ્રીવત્સનું ચિહ્ન છે.

દ્વાપરે ભગવાન્ કાલો ધર્મકેતુઃ કલૌ યુગે

દ્વાપર યુગમાં ભગવાન કાળરૂપે છે; કલિયુગમાં એ ધર્મનો ધ્વજ છે.

તમો હ્યગ્ની રજો બ્રહ્મા સત્ત્વં વિષ્ણુરિતિ પ્રભુઃ

અંધકાર અગ્નિ છે, રજોગુણ બ્રહ્મા છે અને સત્વગુણ વિષ્ણુ છે, જે સર્વના સ્વામી છે.

યત્ર તિષ્ઠતિ તદ્ બ્રહ્મ યોગેન તુ સમન્વિતમ્

જે ત્યાં સ્થિર રહે છે, એ જ બ્રહ્મ છે, અને તે યોગથી એકરૂપ થયું છે.

સા હિ નારાયણો દેવઃ પરમાત્મા સનાતનઃ

એ જ નારાયણ દેવ છે, પરમાત્મા છે, અને સદા અવિનાશી છે.

સ એવ મોહયેત્ કૃત્સ્નં સ એવ પરમા ગતિઃ

એ જ સર્વને મોહમાં મૂકે છે અને એ જ સર્વોચ્ચ ગતિ છે.

એકશૃઙ્ગો મહાનાત્મા પુરાણો ઽષ્ટાક્ષરો હરિઃ

એક શૃંગ ધરાવનારો, મહાન આત્માવાળો, પ્રાચીન અને અષ્ટાક્ષરવાળો હરિ છે.

એકમૂર્તિરમેયાત્મા નારાયણ ઇતિ શ્રુતિઃ

એકરૂપ, અપરિમિત સ્વરૂપવાળો નારાયણ છે, એવું શ્રુતિમાં કહેવામાં આવ્યું છે.