કૂર્મપુરાણમ્

આસ્તે હયશિરા નિત્યં તત્ર નારાયણઃ સ્વયમ્

ત્યાં હયશિરા રૂપે નારાયણ સ્વયં સદાય નિવાસ કરે છે.

પુષ્કરં સર્વપાપઘ્નં મૃતાનાં બ્રહ્મલોકદમ્

પુષ્કર બધા પાપો નાશ કરે છે અને મૃત્યુ પામેલાઓને બ્રહ્માનો લોક આપે છે.

પૂયતે પાતકૈઃ સર્વૈઃ શક્રેણ સહ મોદતે

મનુષ્ય બધા પાપોથી શુદ્ધ થાય છે અને ઇન્દ્ર સાથે આનંદ માણે છે.

ઉપાસતે સિદ્ધસઙ્ઘા બ્રહ્મણં પદ્મસંભવમ્

સિદ્ધોના સમૂહો કમળમાંથી જન્મેલા બ્રહ્માની ઉપાસના કરે છે.

પૂજયિત્વા દ્વિજવરાન્ બ્રહ્માણં સંપ્રપષ્યતિ

શ્રેષ્ઠ દ્વિજોની પૂજા કર્યા પછી, મનુષ્ય બ્રહ્માને દર્શે છે.

સુરૂપો જાયતે મર્ત્યઃ સર્વાન્ કામાનવાપ્નુયાત્

માણવ જન્મે ત્યારે સુંદર રૂપ મેળવે છે અને બધાં ઇચ્છિત સુખો પ્રાપ્ત કરે છે.

પૂજયિત્વા તત્ર રુદ્રમશ્વમેધફલં લભેત્

ત્યાં રુદ્રની પૂજા કરવાથી અશ્વમેધ યજ્ઞ જેટલું ફળ મળે છે.

આરાધયામાસ હરં પઞ્ચક્ષરપરાયણઃ

પાંચ અક્ષરનાં મંત્રમાં તનમનથી લાગીને તેણે હરાની ભક્તિ કરી.

આરાધયામાસ શિવં તપસા ગોવૃષધ્વજમ્

તેને તપસ્યા દ્વારા વૃષભધ્વજ શિવની આરાધના કરી.

નનર્ત હર્ષવેગેન જ્ઞાત્વા રુદ્રં સમાગતમ્

જ્યારે તેને ખબર પડી કે રુદ્ર આવ્યા છે, ત્યારે આનંદથી ઉલ્લાસભેર નૃત્ય કર્યું.

દૃષ્ટ્વાપિ દેવમીશાનં નૃત્યતિ સ્મ પુનઃ પુનઃ

ઈશાન દેવને જોઈને પણ તે વારંવાર નૃત્ય કરતો રહ્યો.

સ્વકં દેહં વિદાર્યાસ્મૈ ભસ્મરાશિમદર્શયત્

તેણે પોતાનો શરીર ફાડીને તેને રાખનો ઢગલો બતાવ્યો.

માહાત્મ્યમેતત્ તપસસ્ત્વાદૃશો ઽન્યો ઽપિ વિદ્યતે

તારી જેવી તપસ્યાની મહિમા બીજામાં ક્યાંય જોવા મળતી નથી.

ન યુક્તં તાપસસ્યૈતત્ ત્વત્તોપ્યત્રાધિકો હ્યહમ્

આ તપસ્વી માટે યોગ્ય નથી; આમાં હું તારા કરતાં વધારે છું.

આસ્થાય પરમં ભાવં નનર્ત જગતો હરઃ

હરાએ સર્વોત્તમ ભાવ ધારણ કરીને, જગતના વિનાશક રૂપે નૃત્ય કર્યું.

દંષ્ટ્રાકરાલવદનો જ્વાલામાલી ભયઙ્કરઃ

ભયાનક દાંતવાળું, અગ્નિની જ્વાળામાં ઘેરાયેલું તેનું મુખ અત્યંત ભયજનક હતું.

સૂર્યાયુતસમપ્રખ્યાં પ્રસન્નવદનાં શિવામ્

તેને શુભલક્ષણા, દસ હજાર સૂર્ય જેટલી તેજસ્વી અને શાંત ચહેરાવાળી દેવી દેખાઈ.

નનામ શિરસા રુદ્રં રુદ્રાધ્યાયં જપન્ વશી

સ્વયં સંયમી એ રુદ્રને મસ્તક ઝુકાવી, રુદ્ર સ્તોત્રનું જાપ કર્યુ.

પૂર્વવેષં સ જગ્રાહ દેવી ચાન્તર્હિતાભવત્

તે પોતાના પહેલાના રૂપમાં આવ્યો અને દેવી અદૃશ્ય થઈ ગઈ.

ન ભેતવ્યં ત્વયા વત્સ પ્રાહ કિં તે દદામ્યહમ્

"બાળક, તું ડરતો નહીં," એમ કહ્યું, "તને શું આપું?"

વિજ્ઞાપયામાસ તદા હૃષ્ટઃ પ્રષ્ટુમના મુનિઃ

પછી આનંદિત થઈને, પૂછવાની ઈચ્છા સાથે મુનિએ પોતાની વિનંતી રજૂ કરી.

કિમેતદ્ ભગવદ્રૂપં સુઘોરં વિશ્વતોમુખમ્

"ભગવાન, આ કયું રૂપ છે, એટલું ભયંકર અને સર્વ દિશામાં દેખાતું?"

અન્તર્હિતેવ સહસા સર્વમિચ્છામિ વેદિતુમ્

"તમે અચાનક અદૃશ્ય થઈ ગયા ત્યારે, હું બધું જાણવું છું."

મહેશઃ સ્વાત્મનો યોગં દેવીં ચ ત્રિપુરાનલઃ

મહાદેવ પોતાનું યોગ છે અને દેવી એ ત્રિપુરાને ભસ્મ કરનાર અગ્નિ છે.

દાહકઃ સર્વપાપાનાં કાલઃ કાલકરો હરઃ

તે સર્વ પાપોનો નાશક છે, સમય છે, સમયને સર્જનાર છે, અને હર છે.

સો ઽન્તર્યામી સ પુરુષો હ્યહં વૈ પુરુષોત્તમઃ

તે અંતર્યામી છે, એ પુરુષ છે; અને હું પુરુષોત્તમ છું.

પ્રોચ્યતે મુનિર્ભિશક્તિર્જગદ્યોનિઃ સનાતની

મુનિઓ તેને શક્તિ, જગતની શાશ્વત ઉત્પત્તિ તરીકે ઓળખે છે.

નારાયણઃ પરો ઽવ્યક્તો માયારૂપ ઇતિ શ્રુતિઃ

નારાયણ સર્વોચ્ચ, અવ્યક્ત અને માયારૂપી છે — એમ શાસ્ત્ર કહે છે.

યોજયામિ પ્રકૃત્યાહં પુરુષં પઞ્ચવિંશકમ્

હું પ્રકૃતિ સાથે પાંચવિસમા તત્વ, એ પુરુષને જોડું છું.