કૂર્મપુરાણમ્

સાન્ત્વપૂર્વમિદં વાક્યં બભાષે મધુરં હરિઃ

હરિએ પહેલા શાંત અને મીઠા શબ્દોમાં વાત કરી.

ન માત્સર્યાભિયોગેન દ્વારાણિ પિહિતાનિ મે

મારા દ્વાર ઈર્ષાથી બંધ નથી.

કો હિ બાધિતુમન્વિચ્છેદ્ દેવદેવં પિતામહમ્

દેવોમાંના દેવ પિતામહને તકલીફ આપવાની કોણ ઈચ્છા રાખે?

સર્વમન્વય કલ્યાણં યન્મયાપહૃતં તવ

હું તારી પાસેથી જે બધું શુભ અને સુખદાયક લીધું છે,

પદ્મયોનિરિતિ ખ્યાતો મત્પ્રિયાર્થં જગન્મય

પદ્મયોની તરીકે જે જાણીતા છે, એ પણ મારા પ્રેમ માટે, હે જગતના સ્વરૂપ,

પ્રહર્ષમતુલં ગત્વા પુનર્વિષ્ણુમભાષત

અતુલ આનંદ પામી, તેણે ફરીથી વિષ્ણુને કહ્યું,

સર્વભૂતાન્તરાત્મા વૈ પરં બહ્મ સનાતનમ્

બધા જીવોમાં રહેનાર આત્મા એ જ સર્વોચ્ચ અને શાશ્વત બ્રહ્મ છે.

મન્મયં સર્વમેવેદં બ્રહ્માહં પુરુષઃ પરઃ

આ બધું મારાથી વ્યાપ્ત છે; હું બ્રહ્મા અને સર્વોપરી પુરુષ છું.

એકા મૂર્તિર્દ્વિધા ભિન્ના નારાયણપિતામહૌ

એક જ સ્વરૂપ છે, જે બે ભાગે વહેંચાયું છે: નારાયણ અને પિતામહ.

ઇયં પ્રતિજ્ઞા ભવતો વિનાશાય ભવિષ્યતિ

આ તારી પ્રતિજ્ઞા વિનાશ તરફ લઈ જશે.

પ્રધાનપુરુષેશાનં વેદાહં પરમેશ્વરમ્

હું એ પરમેશ્વરને ઓળખું છું, જે પ્રધાન અને પુરુષનો પણ સ્વામી છે.

અનાદિનિધનં બ્રહ્મ તમેવ શરણં વ્રજ

જે બ્રહ્મ અનાદિ અને અનંત છે, એમાં જ આશરો લે.

ભવાન્ ન નૂનમાત્માનં વેત્તિ તત્ પરમક્ષરમ્

તમે ચોક્કસપણે તમારું પોતાનું પરમ અવિનાશી સ્વરૂપ ઓળખતા નથી.

નાવાભ્યાં વિદ્યતે હ્યન્યો લોકાનાં પરમેશ્વરઃ

આ જગતના પરમેશ્વર અમે બે સિવાય બીજું કોઈ નથી.

તસ્ય તત્ ક્રોધજં વાક્યં શ્રુત્વા વિષ્ણુરભાષત

તેના રોષથી ઉત્પન્ન થયેલા વચન સાંભળી, વિષ્ણુ બોલ્યા.

ન મે ઽસ્ત્યવિદિતં બ્રહ્મન્ નાન્યથાહં વદામિતે

હે બ્રહ્મા, મને કશુ અજાણ નથી; હું તને કદી ખોટું બોલતો નથી.

માયાશેષવિશેષાણાં હેતુરાત્મસમુદ્ભાવા

માયાના બધા વિશેષ રૂપોનું કારણ આત્મામાંથી જ ઉદ્ભવે છે.

જ્ઞાત્વા તત્ પરમં તત્ત્વં સ્વમાત્માનં મહેશ્વરમ્

જે પરમ તત્વને જાણીને, પોતાને મહેશ્વર સ્વરૂપે ઓળખે છે,

પ્રસાદં બ્રહ્મણે કર્તું પ્રાદુરાસીત્ તતો હરઃ

પછી હરાએ બ્રહ્માને પ્રસન્ન કરવા માટે પ્રગટ થયા.

ત્રિશૂલપાણિર્ભગવાંસ્તેજસાં પરમો નિધિઃ

ત્રિશૂલ ધારણ કરનાર, તેજસ્વી અને પરમ મહિમાવાન ભગવાન,

માલામત્યદ્ભુતાકારાં ધારયન્ પાદલમ્બિનીમ્

પગ સુધી લટકતી, અતિ અદ્ભુત રૂપવાળી માળા ધારણ કરી,

મોહિતો માયયાત્યર્થં પીતવાસસમબ્વીત્

માયાના ભારે પ્રભાવે ભ્રમિત થઈ, તે પીળા વસ્ત્રો પહેરીને દેખાયો.

તેજોરાશિરમેયાત્મા સમાયાતિ જનાર્દન

અપરમિત તેજથી ભરેલો, પ્રકાશરૂપ આત્મા, જનાર્દન આગળ આવ્યો.

અપશ્યદીશ્વરં દેવં જ્વલન્તં વિમલે ઽમ્ભસિ

તેણે ભગવાનને, તેજસ્વી દેવને, નિર્મળ જળમાં પ્રકાશિત થતા જોયા.

પ્રોવાચોત્થાય ભગવાન્ દેવદેવં પિતામહમ્

ભગવાન ઊભા રહીને દેવોના દેવ પિતામહને સંબોધ્યા.

અનાદિનિધનો ઽચિન્ત્યો લોકાનામીશ્વરો મહાન્

તે પ્રભુ અનાદિ, અનંત, સમજથી પર છે અને સર્વ લોકનો મહાન સ્વામી છે.

ભૂતાનામધિપો યોગી મહેશો વિમલઃ શિવઃ

તે સર્વ જીવનો અધિપતિ, યોગી, મહાદેવ, નિર્મળ અને કલ્યાણરૂપ છે.

યં પ્રપશ્યન્તિ યતયો બ્રહ્મભાવેન ભાવિતાઃ

જેનાં દર્શન બ્રહ્મભાવમાં લીન થયેલા યતિઓ કરે છે.

કાલો ભૂત્વા મહાદેવઃ કેવલો નિષ્કલઃ શિવઃ

કાળરૂપ બની, મહાદેવ એકલા, નિષ્કલ અને કલ્યાણમય છે.