કૂર્મપુરાણમ્

શુદ્ધ્યેયુસ્તદ્ વ્રતં સમ્યક્ ચરેયુર્ધર્મવર્ધનાઃ

જે લોકો એ વ્રત યોગ્ય રીતે કરે છે, અને ધર્મ વધારતા રહે છે, તેઓ શુદ્ધ થાય છે.

અનશ્નન્ સંયતમના રાત્રૌ ચેદ્ રાત્રિમેવ હિ

જે વ્યક્તિ રાત્રે મનને સંયમમાં રાખીને ઉપવાસ કરે છે, તેને રાત્રિનું તપ ગણાય છે.

ગાયત્ર્યષ્ટસહસ્રસ્ય જપ્યં કુર્યાદ્ વિશુદ્ધયે

શુદ્ધિ માટે ગાયત્રી મંત્રનું આઠ હજાર વાર જપ કરવો જોઈએ.

સ્નાત્વા વિશુદ્ધ્યતે સદ્યઃ પરિશ્રાન્તસ્તુ સંયમાત્

સ્નાન કરવાથી તરત શુદ્ધિ મળે છે, પણ જો શરીર થાકી ગયું હોય તો સંયમ રાખવો જરૂરી છે.

સ્નાતકવ્રતલોપં તુ કૃત્વા ચોપવસેદ્ દિનમ્

સ્નાતકવ્રતનું ઉલ્લંઘન થાય તો એક દિવસ ઉપવાસ કરવો જોઈએ.

ચાન્દ્રાયણં ચરેદ્ વ્રાત્યો ગોપ્રદાનેન શુદ્ધ્યતિ

વ્રાત્ય વ્યક્તિએ ચાંદ્રાયણ વ્રત કરવું જોઈએ અને ગાય આપવાથી શુદ્ધિ મળે છે.

દેવદ્રોહં ગુરુદ્રોહં તપ્તકૃચ્છ્રેણ શુદ્ધ્યતિ

દેવતા કે ગુરુનો અપમાન થાય તો તપ્તકૃચ્છ્ર વ્રતથી શુદ્ધિ મળે છે.

ત્રિરાત્રેણ વિશુદ્ધ્યેત્ તુ નગ્નો વા પ્રવિશેજ્જલમ્

ત્રણ રાતે શુદ્ધિ મળે છે, અથવા નગ્ન અવસ્થામાં પાણીમાં પ્રવેશવાથી પણ શુદ્ધિ થાય છે.

હોમાશ્ચ શાકલા નિત્યમપાઙ્ક્તાનાં વિશોધનમ્

દૈનિક શાકલ હોમ અપાંક્ત વ્યક્તિઓ માટે શુદ્ધિકારક છે.

અહોરાત્રોષિતઃ સ્નાતઃ પઞ્ચગવ્યેન શુદ્ધ્યતિ

દિવસ-રાત ઉપવાસ કરીને સ્નાન કર્યા પછી પંચગવ્યથી શુદ્ધિ થાય છે.

ચાન્દ્રાયણેન શુદ્ધિઃ સ્યાન્ન હ્યન્યા તસ્ય નિષ્કૃતિઃ

ચાંદ્રાયણ વ્રતથી શુદ્ધિ મળે છે, તેના માટે બીજું કોઈ પ્રાયશ્ચિત નથી.

ચાન્દ્રાયણેન શુદ્ધિઃ સ્યાત્ પ્રાજાપત્યેન વા પુનઃ

ચાંદ્રાયણ કે પ્રજાપત્ય વ્રતથી પણ પુનઃ શુદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે.

પ્રમાદાદ્ વૈ જપેત્ સ્નાત્વા ગાયત્ર્યષ્ટસહસ્રકમ્

અજ્ઞાનવશ સ્નાન કર્યા પછી ગાયત્રી મંત્રનું આઠ હજાર વાર જપ કરવું જોઈએ.

ત્રિરાત્રોપોષિતઃ સમ્યક્ પઞ્ચગવ્યેન શુદ્ધ્યતિ

ત્રણ રાત યોગ્ય રીતે ઉપવાસ કરીને પંચગવ્યથી શુદ્ધિ થાય છે.

ઉચ્છિષ્ટસ્તત્ર કુર્વોત પ્રાજાપત્યં વિશુદ્ધયે

ઉચ્છિષ્ટ થયેલા હોય તો શુદ્ધિ માટે પ્રજાપત્ય વ્રત કરવું જોઈએ.

સ્પૃષ્ટ્વા સ્નાયાદ્ વિશુદ્ધ્યર્થં તત્સ્પૃષ્ટં પતિતિં તથા

કોઈને સ્પર્શ કર્યા પછી કે પતિતને સ્પર્શ કર્યા પછી શુદ્ધિ માટે સ્નાન કરવું જોઈએ.

પ્રમાદાત્ તત આચમ્ય જપં કુર્યાત્ સમાહિતઃ

અજાણતા ભૂલથી પછી આચમન કરીને એકાગ્રતાથી જપ કરવો જોઈએ.

આચમેત્ તદ્ વિશુદ્ધ્યર્થં પ્રાહ દેવઃ પિતામહઃ

શુદ્ધિ માટે આચમન કરવું જોઈએ—આવું દેવ પિતામહે કહ્યું છે.

કૃત્વા શૌચં તતઃ સ્નાયાદુપોષ્ય જુહુયાદ્ ઘૃતમ્

શૌચ કર્યા પછી સ્નાન કરવું, ઉપવાસ રાખવો અને ઘીથી હોદં કરવી જોઈએ.

સ્પૃષ્ટ્વાભ્યક્તસ્ત્વસંસ્પૃશ્યમહોરાત્રેણ શુદ્ધ્યતિ

જો કોઈને સ્પર્શ થાય અને પોતે સ્પર્શ ન કરે, તો તે એક દિવસ અને રાત પછી શુદ્ધ થાય છે.

પલાણ્ડું લશુનં ચૈવ ઘૃતં પ્રાશ્ય તતઃ શુચિઃ

કાંદો, લસણ કે ઘી ખાધા પછી પણ માણસ શુદ્ધ ગણાય છે.

નાભેરૂર્ધ્વં તુ દષ્ટસ્ય તદેવ દ્વિગુણં ભવેત્

નાભિથી ઉપર દાઝ થાય તો એ જ નિયમ બે ગણી કઠિનતા સાથે લાગુ પડે છે.

સ્નાત્વા જપેદ્ વા સાવિત્રીં શ્વભિર્દષ્ટો દ્વિજોત્તમઃ

કૂતરાના દાઝ્યા બ્રાહ્મણએ સ્નાન કરીને અથવા સાવિત્રી મંત્રનો જપ કરીને શુદ્ધિ મેળવે છે.

અનાતુરઃ સતિ ધને કૃચ્છ્રાર્ધેન સ શુદ્ધ્યતિ

જેને કોઈ રોગ નથી અને પાસે ધન છે, તે અડધી કૃચ્છ્ર પ્રાયશ્ચિત્તથી શુદ્ધ થાય છે.

ઋતૌ ન ગચ્છેદ્ ભાર્યાં વા સો ઽપિ કૃચ્છ્રાર્ધમાચરેત્

પત્ની રજસ્વલા હોય ત્યારે પાસે ન જવું જોઈએ; જો જાય તો અડધું કૃચ્છ્ર પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું.

સચૈલો જલમાપ્લુત્ય ગામાલભ્ય વિશુદ્ધ્યતિ

કપડાં પહેરીને પાણીમાં ડૂબકી લગાવી અને ગાયને સ્પર્શ કર્યા પછી શુદ્ધિ મળે છે.

ગાયત્ર્યષ્ટસહસ્રં તુ ત્ર્યહં ચોપવસેદ્ વ્રતી

વ્રત ધારણ કરનારએ ગાયત્રી મંત્ર આઠ હજાર વખત જપવો અને ત્રણ દિવસ ઉપવાસ કરવો.

ગાયત્ર્યષ્ટસહસ્રં ચ જપ્યં કુર્યાન્નદીષુ ચ

ગાયત્રી મંત્ર આઠ હજાર વખત જપવો અને નદીઓમાં પણ જપ કરવો જોઈએ.

મૃષૈવ યાવકાન્નેન કુર્યાચ્ચાન્દ્રાયણં વ્રતમ્

યાવકના ભોજનથી, ભલે તે ખોટું હોય, ચાંદ્રાયણ વ્રત કરવું.