કૂર્મપુરાણમ્

ઉદરે તસ્ય દેવસ્ય દૃષ્ટ્વા વિસ્મયમાગતઃ

તે દેવના પેટમાં જોઈ, તે આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગયો.

અજાતશત્રુર્ભગવાન્ પિતામહમથાબ્રવીત્

પછી, ભગવંત અજાતશત્રુએ પિતામહ બ્રહ્માને કહ્યું.

પ્રવિશ્ય લોકાન્ પશ્યૈતાન્ વિચિત્રાન્ પુરુષર્ષભ

હવે, પુરુષશ્રેષ્ઠ, અંદર જઈને આ વિવિધ લોકોએ જો.

શ્રીપતેરુદરં ભૂયઃ પ્રવિવેશ કુશધ્વજઃ

કુશધ્વજે ફરીથી શ્રીપતિના પેટમાં પ્રવેશ કર્યો.

પર્યટિત્વા તુ દેવસ્ય દદૃશે ઽન્તં ન વૈ હરેઃ

તે દેવના અંદર ફર્યા પછી પણ, તેને હરિનો અંત મળ્યો નહીં.

જનાર્દનેન બ્રહ્માસૌ નાભ્યાં દ્વારમવિન્દત

જનાર્દન દ્વારા, બ્રહ્માને નાભિમાં કોઈ દ્વાર મળ્યું નહીં.

ઉજ્જહારાત્મનો રૂપં પુષ્કરાચ્ચતુરાનનઃ

ચતુરાનન બ્રહ્માએ પોતાનું રૂપ છોડીને કમળમાંથી બહાર આવ્યો.

બ્રહ્મા સ્વયંભૂર્ભગવાન્ જગદ્યોનિઃ પિતામહઃ

બ્રહ્મા, સ્વયં જન્મેલા, જગતના મૂળ અને પિતામહ છે.

પ્રોવાચ પુરુષં વિષ્ણું મેઘગમ્ભીરયા ગિરા

તેણે મેઘ જેવી ગૂંજીતી વાણીથી પુરુષોત્તમ વિષ્ણુને સંબોધ્યા.

એકો ઽહં પ્રબલો નાન્યો માં વૈ કો ઽબિભવિષ્યતિ

હું એકલો જ શક્તિશાળી છું; બીજો કોઈ નથી—મારે ઉપર કોણ જઈ શકે?

સાન્ત્વપૂર્વમિદં વાક્યં બભાષે મધુરં હરિઃ

હરિએ પહેલા શાંત અને મીઠા શબ્દોમાં વાત કરી.

ન માત્સર્યાભિયોગેન દ્વારાણિ પિહિતાનિ મે

મારા દ્વાર ઈર્ષાથી બંધ નથી.

કો હિ બાધિતુમન્વિચ્છેદ્ દેવદેવં પિતામહમ્

દેવોમાંના દેવ પિતામહને તકલીફ આપવાની કોણ ઈચ્છા રાખે?

સર્વમન્વય કલ્યાણં યન્મયાપહૃતં તવ

હું તારી પાસેથી જે બધું શુભ અને સુખદાયક લીધું છે,

પદ્મયોનિરિતિ ખ્યાતો મત્પ્રિયાર્થં જગન્મય

પદ્મયોની તરીકે જે જાણીતા છે, એ પણ મારા પ્રેમ માટે, હે જગતના સ્વરૂપ,

પ્રહર્ષમતુલં ગત્વા પુનર્વિષ્ણુમભાષત

અતુલ આનંદ પામી, તેણે ફરીથી વિષ્ણુને કહ્યું,

સર્વભૂતાન્તરાત્મા વૈ પરં બહ્મ સનાતનમ્

બધા જીવોમાં રહેનાર આત્મા એ જ સર્વોચ્ચ અને શાશ્વત બ્રહ્મ છે.

મન્મયં સર્વમેવેદં બ્રહ્માહં પુરુષઃ પરઃ

આ બધું મારાથી વ્યાપ્ત છે; હું બ્રહ્મા અને સર્વોપરી પુરુષ છું.

એકા મૂર્તિર્દ્વિધા ભિન્ના નારાયણપિતામહૌ

એક જ સ્વરૂપ છે, જે બે ભાગે વહેંચાયું છે: નારાયણ અને પિતામહ.

ઇયં પ્રતિજ્ઞા ભવતો વિનાશાય ભવિષ્યતિ

આ તારી પ્રતિજ્ઞા વિનાશ તરફ લઈ જશે.

પ્રધાનપુરુષેશાનં વેદાહં પરમેશ્વરમ્

હું એ પરમેશ્વરને ઓળખું છું, જે પ્રધાન અને પુરુષનો પણ સ્વામી છે.

અનાદિનિધનં બ્રહ્મ તમેવ શરણં વ્રજ

જે બ્રહ્મ અનાદિ અને અનંત છે, એમાં જ આશરો લે.

ભવાન્ ન નૂનમાત્માનં વેત્તિ તત્ પરમક્ષરમ્

તમે ચોક્કસપણે તમારું પોતાનું પરમ અવિનાશી સ્વરૂપ ઓળખતા નથી.

નાવાભ્યાં વિદ્યતે હ્યન્યો લોકાનાં પરમેશ્વરઃ

આ જગતના પરમેશ્વર અમે બે સિવાય બીજું કોઈ નથી.

તસ્ય તત્ ક્રોધજં વાક્યં શ્રુત્વા વિષ્ણુરભાષત

તેના રોષથી ઉત્પન્ન થયેલા વચન સાંભળી, વિષ્ણુ બોલ્યા.

ન મે ઽસ્ત્યવિદિતં બ્રહ્મન્ નાન્યથાહં વદામિતે

હે બ્રહ્મા, મને કશુ અજાણ નથી; હું તને કદી ખોટું બોલતો નથી.

માયાશેષવિશેષાણાં હેતુરાત્મસમુદ્ભાવા

માયાના બધા વિશેષ રૂપોનું કારણ આત્મામાંથી જ ઉદ્ભવે છે.

જ્ઞાત્વા તત્ પરમં તત્ત્વં સ્વમાત્માનં મહેશ્વરમ્

જે પરમ તત્વને જાણીને, પોતાને મહેશ્વર સ્વરૂપે ઓળખે છે,

પ્રસાદં બ્રહ્મણે કર્તું પ્રાદુરાસીત્ તતો હરઃ

પછી હરાએ બ્રહ્માને પ્રસન્ન કરવા માટે પ્રગટ થયા.