કૂર્મપુરાણમ્

ચક્રવાકં પ્લવં જગ્ઘ્વા દ્વાદશાહમભોજનમ્

ચક્રવાક કે પલવ પક્ષી ખાધા હોય તો બાર દિવસ ઉપવાસ કરવો જોઈએ.

ઉલૂકં જાલપાદં ચ જગ્ધ્વાપ્યેતદ્ વ્રતં ચરેત્

ઉલ્લૂ કે જાળમાં પકડાયેલા પક્ષી ખાધા હોય તો એ જ વ્રત પાલવું જોઈએ.

જગ્ધ્વા ચૈવ કટાહારમેતદેવ ચરેદ્ વ્રતમ્

કટાહાર ખાધા પછી પણ એ જ વ્રત કરવું જોઈએ.

ગોમૂત્રયાવકાહારો માસેનૈકેન શુદ્ધ્યતિ

ગાયનું મૂત્ર અને જૌ ખાઈ એક મહિનો વિતાવવાથી શુદ્ધિ થાય છે.

રક્તપાદાંસ્તથા જગ્ધ્વા સપ્તાહં ચૈતદાચરેત્

લાલ પગવાળા પક્ષી ખાધા પછી સાત દિવસ એ જ વ્રત કરવું જોઈએ.

ભુક્ત્વા માસં ચરેદેતત્ તત્પાપસ્યાપનુત્તયે

એક મહિનો એ ખાધા પછી, એ પાપ દૂર કરવા માટે આ ઉપાય કરવો જોઈએ.

પ્રાજાપત્યં ચરેજ્જગ્ધ્વા શઙ્ખં કુમ્ભીકમેવ ચ

શંખ કે કાચબો ખાધા પછી, પ્રજાપત્ય પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું જોઈએ.

નાલિકાં તણ્ડુલીયં ચ પ્રાજાપત્યેન શુદ્ધ્યતિ

નાળિકા કે તંડળી ખાધા પછી, પ્રજાપત્ય પ્રાયશ્ચિત્તથી શુદ્ધિ મળે છે.

પ્રાજાપત્યેન શુદ્ધિઃ સ્યાત્ કક્કુભાણ્ડસ્ય ભક્ષણે

કક્કુભના ઈંડા ખાધા પછી પણ, પ્રજાપત્ય પ્રાયશ્ચિત્તથી શુદ્ધિ થાય છે.

ઉદુમ્બરં ચ કામેન તપ્તકૃચ્છ્રેણ શુદ્ધ્યતિ

ઉદુંબર ફળ ઇચ્છાથી ખાધા પછી, તપ્તકૃચ્છ્ર પ્રાયશ્ચિત્તથી શુદ્ધિ મળે છે.

ભુક્ત્વા ચૈવં વિધં ત્વન્નં ત્રિરાત્રેણ વિશુદ્ધ્યતિ

આ પ્રકારનું અન્ન ખાધા પછી, ત્રણ રાતમાં શુદ્ધિ થાય છે.

ગોમૂત્રયાવકાહારો માસેનૈકેન શુદ્ધ્યતિ

ગાયનું મૂત્ર અને યાવક ખાઈને એક મહિનો રહેવાથી શુદ્ધિ થાય છે.

સંધિન્યાશ્ચ વિવત્સાયાઃ પિબન્ ક્ષીરમિદં ચરેત્

જે ગાયનું વાછરડું જીવતું હોય, એનું દૂધ પીધા પછી આ ઉપાય કરવો જોઈએ.

ગોમૂત્રયાવકાહારઃ સપ્તરાત્રેણ શુદ્ધ્યતિ

ગાયનું મૂત્ર અને યાવક ખાઈને સાત રાતમાં શુદ્ધિ થાય છે.

ચાન્દ્રાયણેન શુદ્ધ્યેત બ્રાહ્મણસ્તુ સમાહિતઃ

સમજદાર બ્રાહ્મણ ચાંદ્રાયણ પ્રાયશ્ચિત્તથી શુદ્ધિ પામે છે.

ચાન્દ્રાયણં ચરેત્ સમ્યક્ તસ્યાન્નપ્રાશને દ્વિજઃ

દ્વિજાતિએ અન્ન ગ્રહણ કર્યા પછી યોગ્ય રીતે ચાંદ્રાયણ પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું જોઈએ.

અન્તાવસાયિનાં ચૈવ તપ્તકૃચ્છ્રેણ શુદ્ધ્યતિ

પત્ની સાથે રહેતા માટે તપ્તકૃચ્છ્ર પ્રાયશ્ચિત્તથી શુદ્ધિ મળે છે.

બુદ્ધિપૂર્વં તુ કૃચ્છ્રાબ્દં પુનઃ સંસ્કારમેવ ચ

જો જાણબૂઝીને કરવામાં આવે, તો એક વર્ષનું કૃચ્છ્ર પ્રાયશ્ચિત્ત અને ફરીથી સંસ્કાર કરવો પડે.

અભોજ્યાન્નં તુ ભુક્ત્વા ચ પ્રાજાપત્યેન શુદ્ધ્યતિ

જેણે અખાધ્ય અન્ન ખાધું હોય, તે પ્રજાપત્ય પ્રાયશ્ચિત્તથી શુદ્ધ થાય છે.

અનાદિષ્ટેષુ ચૈકાહં સર્વત્ર તુ યથાર્થતઃ

જ્યાં વિશેષ નિયમ ન હોય, ત્યાં સર્વત્ર યોગ્ય પ્રમાણે એક દિવસ નક્કી કરેલો છે.

પ્રાશ્ય મૂત્રપુરીષાણિ દ્વિજશ્ચાન્દ્રાયણં ચરેત્

મૂત્ર કે વિસર્જન પદાર્થ ખાધા પછી, દ્વિજાતિએ ચાંદ્રાયણ પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું જોઈએ.

પુનઃ સંસ્કારમર્હન્તિ ત્રયો વર્ણા દ્વિજાતયઃ

ત્રણેય દ્વિજાતિ વર્ણોને ફરીથી સંસ્કાર કરાવવો જરૂરી છે.

ભાસમણ્ડૂકકુરરે વિષ્કિરે કૃચ્છ્રમાચરેત્

ભાસ, દેડકો, કુરર કે વિશ્કિર ખાધા પછી કૃચ્છ્ર પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું જોઈએ.

શૂદ્રોચ્છિષ્ટં દ્વિજો ભુક્ત્વા કુર્યાચ્ચાન્દ્રાયણવ્રતમ્

જો દ્વિજાતિ વ્યક્તિ શૂદ્રના બચેલા જમવાનું ખાય, તો તેને ચાંદ્રાયણ વ્રત કરવું જોઈએ.

ગોમૂત્રયાવકાહારઃ પીતશેષં ચ રાગવાન્

જે ગાયના મૂત્રમાં ભીંજવેલા જવ ખાય છે, અથવા બીજાના બચેલા પેય પીએ છે, તે રાગથી ભરાય છે.

તદા સાંતપનં પ્રોક્તં વ્રતં પાપવિશોધનમ્

એ સમયે પાપ દૂર કરવા માટે સાંતપન વ્રત કરવું કહેવામાં આવ્યું છે.

ચરેત્ સાંતપનં કૃચ્છ્રં બ્રાહ્મણઃ પાપશોધનમ્

બ્રાહ્મણે પાપ દૂર કરવા માટે કઠિન સાંતપન વ્રત કરવું જોઈએ.

ત્રિરાત્રેણ વિશુદ્ધ્યેત પઞ્ચગવ્યેન ચૈવ હિ

ત્રણ રાતમાં શુદ્ધિ થાય છે, અને પંચગવ્યથી પણ શુદ્ધિ મળે છે.

બુદ્ધિપૂર્વં તુ મૂઢાત્મા તપ્તકૃચ્છ્રં સમાચરેત્

જો કોઈ જાણીને પણ મૂર્ખતાથી કરે, તો તેને તપ્ત કૃચ્છ્ર કરવું જોઈએ.