કૂર્મપુરાણમ્

વાપીકૂપજલાનાં ચ શુધ્યેચ્ચાન્દ્રાયણેન તુ

વાવ, કૂવા અને પાણીના અન્ય સ્ત્રોતો માટે ચાંદ્રાયણ વ્રતથી શુદ્ધિ થાય છે.

ચરેત્ સાંતપનં કૃચ્છ્રં તન્નિર્યાત્યાત્મશુદ્ધયે

સાંતપન કે કૃચ્છ્ર વ્રત કરવું જોઈએ; એથી આત્માની શુદ્ધિ થાય છે.

સ્વજાતીયગૃહાદેવ કૃચ્છ્રાર્ધેન વિશુદ્ધ્યતિ

પોતાના ઘર કે જાતિના પાણી માટે અડધું કૃચ્છ્ર વ્રત કરવાથી શુદ્ધિ મળે છે.

પુષ્પમૂલફલાનાં ચ પઞ્ચગવ્યં વિશોધનમ્

ફૂલો, મૂળ અને ફળ માટે પંચગવ્યથી શુદ્ધિ થાય છે.

ચૈલચર્મામિષાણાં ચ ત્રિરાત્રં સ્યાદભોજનમ્

કપડા, ચામડા અને માંસ માટે ત્રણ રાત ઉપવાસ કરવો જોઈએ.

અયઃ કાંસ્યોપલાનાં ચ દ્વાદશાહં કણાશનમ્

લોખંડ, કાંસ્ય અને પથ્થર માટે બાર દિવસ સુધી થોડું થોડું જમવું જોઈએ.

પક્ષિગન્ધૌષધીનાં ચ રજ્વાશ્ચૈવ ત્ર્યહં પયઃ

પક્ષીઓ, સુગંધિત વસ્તુઓ, ઔષધિઓ અને દોરા માટે ત્રણ દિવસ દૂધ પીવું જોઈએ.

વરાહં કુક્કુટં ચાથ તપ્તકૃચ્છ્રેણ શુધ્યતિ

વરાહ કે કૂકડ ખાધા હોય તો તપ્તકૃચ્છ્ર વ્રતથી શુદ્ધિ થાય છે.

ઉપોષ્ય દ્વાદશાહં તુ કૂષ્માણ્ડૈર્જુહુયાદ્ ઘૃતમ્

બાર દિવસ ઉપવાસ કર્યા પછી, કોળાં સાથે ઘી હોમવું જોઈએ.

વ્રતવચ્ચૈવ સંસ્કારં પૂર્વેણ વિધિનૈવ તુ

વ્રતની જેમ, પૂર્વે જણાવેલા વિધિ પ્રમાણે સંસ્કાર કરવો જોઈએ.

ચક્રવાકં પ્લવં જગ્ઘ્વા દ્વાદશાહમભોજનમ્

ચક્રવાક કે પલવ પક્ષી ખાધા હોય તો બાર દિવસ ઉપવાસ કરવો જોઈએ.

ઉલૂકં જાલપાદં ચ જગ્ધ્વાપ્યેતદ્ વ્રતં ચરેત્

ઉલ્લૂ કે જાળમાં પકડાયેલા પક્ષી ખાધા હોય તો એ જ વ્રત પાલવું જોઈએ.

જગ્ધ્વા ચૈવ કટાહારમેતદેવ ચરેદ્ વ્રતમ્

કટાહાર ખાધા પછી પણ એ જ વ્રત કરવું જોઈએ.

ગોમૂત્રયાવકાહારો માસેનૈકેન શુદ્ધ્યતિ

ગાયનું મૂત્ર અને જૌ ખાઈ એક મહિનો વિતાવવાથી શુદ્ધિ થાય છે.

રક્તપાદાંસ્તથા જગ્ધ્વા સપ્તાહં ચૈતદાચરેત્

લાલ પગવાળા પક્ષી ખાધા પછી સાત દિવસ એ જ વ્રત કરવું જોઈએ.

ભુક્ત્વા માસં ચરેદેતત્ તત્પાપસ્યાપનુત્તયે

એક મહિનો એ ખાધા પછી, એ પાપ દૂર કરવા માટે આ ઉપાય કરવો જોઈએ.

પ્રાજાપત્યં ચરેજ્જગ્ધ્વા શઙ્ખં કુમ્ભીકમેવ ચ

શંખ કે કાચબો ખાધા પછી, પ્રજાપત્ય પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું જોઈએ.

નાલિકાં તણ્ડુલીયં ચ પ્રાજાપત્યેન શુદ્ધ્યતિ

નાળિકા કે તંડળી ખાધા પછી, પ્રજાપત્ય પ્રાયશ્ચિત્તથી શુદ્ધિ મળે છે.

પ્રાજાપત્યેન શુદ્ધિઃ સ્યાત્ કક્કુભાણ્ડસ્ય ભક્ષણે

કક્કુભના ઈંડા ખાધા પછી પણ, પ્રજાપત્ય પ્રાયશ્ચિત્તથી શુદ્ધિ થાય છે.

ઉદુમ્બરં ચ કામેન તપ્તકૃચ્છ્રેણ શુદ્ધ્યતિ

ઉદુંબર ફળ ઇચ્છાથી ખાધા પછી, તપ્તકૃચ્છ્ર પ્રાયશ્ચિત્તથી શુદ્ધિ મળે છે.

ભુક્ત્વા ચૈવં વિધં ત્વન્નં ત્રિરાત્રેણ વિશુદ્ધ્યતિ

આ પ્રકારનું અન્ન ખાધા પછી, ત્રણ રાતમાં શુદ્ધિ થાય છે.

ગોમૂત્રયાવકાહારો માસેનૈકેન શુદ્ધ્યતિ

ગાયનું મૂત્ર અને યાવક ખાઈને એક મહિનો રહેવાથી શુદ્ધિ થાય છે.

સંધિન્યાશ્ચ વિવત્સાયાઃ પિબન્ ક્ષીરમિદં ચરેત્

જે ગાયનું વાછરડું જીવતું હોય, એનું દૂધ પીધા પછી આ ઉપાય કરવો જોઈએ.

ગોમૂત્રયાવકાહારઃ સપ્તરાત્રેણ શુદ્ધ્યતિ

ગાયનું મૂત્ર અને યાવક ખાઈને સાત રાતમાં શુદ્ધિ થાય છે.

ચાન્દ્રાયણેન શુદ્ધ્યેત બ્રાહ્મણસ્તુ સમાહિતઃ

સમજદાર બ્રાહ્મણ ચાંદ્રાયણ પ્રાયશ્ચિત્તથી શુદ્ધિ પામે છે.

ચાન્દ્રાયણં ચરેત્ સમ્યક્ તસ્યાન્નપ્રાશને દ્વિજઃ

દ્વિજાતિએ અન્ન ગ્રહણ કર્યા પછી યોગ્ય રીતે ચાંદ્રાયણ પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું જોઈએ.

અન્તાવસાયિનાં ચૈવ તપ્તકૃચ્છ્રેણ શુદ્ધ્યતિ

પત્ની સાથે રહેતા માટે તપ્તકૃચ્છ્ર પ્રાયશ્ચિત્તથી શુદ્ધિ મળે છે.

બુદ્ધિપૂર્વં તુ કૃચ્છ્રાબ્દં પુનઃ સંસ્કારમેવ ચ

જો જાણબૂઝીને કરવામાં આવે, તો એક વર્ષનું કૃચ્છ્ર પ્રાયશ્ચિત્ત અને ફરીથી સંસ્કાર કરવો પડે.

અભોજ્યાન્નં તુ ભુક્ત્વા ચ પ્રાજાપત્યેન શુદ્ધ્યતિ

જેણે અખાધ્ય અન્ન ખાધું હોય, તે પ્રજાપત્ય પ્રાયશ્ચિત્તથી શુદ્ધ થાય છે.