કૂર્મપુરાણમ્

શ્વાનં હત્વા દ્વિજઃ કુર્યાત્ ષોડશાંશં વ્રતં તતઃ

કૂતરો મારી નાખ્યા પછી દ્વિજએ પછી એક સોળમો ભાગ જેટલું વ્રત કરવું જોઈએ.

કૃચ્છ્રં દ્વાદશરાત્રં તુ કુર્યાદશ્વવધે દ્વિજઃ

ઘોડો મારી નાખવા બદલ દ્વિજએ બાર રાત કૃચ્છ્ર વ્રત કરવું જોઈએ.

પલાલભારં ષણ્ડં ચ સૈસકં ચૈકમાષકમ્

પાલાળ ભરનાર પશુ, બાંઝ પશુ, બકરો કે એક માષક દાળ માટે—

શુકં દ્વિહાયનં વત્સં ક્રૌઞ્ચં હત્વા ત્રિહાયનમ્

કપોતને મારી નાખીએ તો બે વર્ષ, વાછરડું માટે અને ક્રૌંચ માટે ત્રણ વર્ષનું પ્રાયશ્ચિત્ત છે.

વાનરં શ્યેનભાસૌ ચ સ્પર્શયેદ્ બ્રાહ્મણાય ગામ્

વાંદરું, શ્યેન કે ભાસને મારી નાખીએ તો બ્રાહ્મણને એક ગાય આપવી જોઈએ.

અક્રવ્યાદાન્ વત્સતરીમુષ્ટ્રં હત્વા તુ કૃષ્ણલમ્

માસ ન ખાવનારા પ્રાણી, વાછરડી કે ઊંટને મારી નાખીએ તો એક કાળી દાળનું પ્રાયશ્ચિત્ત છે.

અનસ્થ્નાં ચૈવ હિંસાયાં પ્રાણાયામેન શુધ્યતિ

હાડકાં વગરના જીવને નુકસાન પહોંચાડીએ તો પ્રાણાયામથી શુદ્ધિ મળે છે.

ગુલ્મવલ્લીલતાનાં તુ પુષ્પિતાનાં ચ વીરુધામ્

ફૂલો ધરાવતી ઝાડીઓ, વેલીઓ અને લતાવૃક્ષો માટે,

ફલપુષ્પોદ્ભવાનાં ચ ઘૃતપ્રાશો વિશોધનમ્

ફળ કે ફૂલો આપતી વનસ્પતિઓ માટે ઘીનું સેવન કરીને શુદ્ધિ થાય છે.

મતિપૂર્વં વધે ચાસ્યાઃ પ્રાયશ્ચિત્તં ન વિદ્યતે

જો કોઈ જાણબૂઝીને એ વનસ્પતિઓને નષ્ટ કરે, તો એ માટે કોઈ પ્રાયશ્ચિત નથી.

વાપીકૂપજલાનાં ચ શુધ્યેચ્ચાન્દ્રાયણેન તુ

વાવ, કૂવા અને પાણીના અન્ય સ્ત્રોતો માટે ચાંદ્રાયણ વ્રતથી શુદ્ધિ થાય છે.

ચરેત્ સાંતપનં કૃચ્છ્રં તન્નિર્યાત્યાત્મશુદ્ધયે

સાંતપન કે કૃચ્છ્ર વ્રત કરવું જોઈએ; એથી આત્માની શુદ્ધિ થાય છે.

સ્વજાતીયગૃહાદેવ કૃચ્છ્રાર્ધેન વિશુદ્ધ્યતિ

પોતાના ઘર કે જાતિના પાણી માટે અડધું કૃચ્છ્ર વ્રત કરવાથી શુદ્ધિ મળે છે.

પુષ્પમૂલફલાનાં ચ પઞ્ચગવ્યં વિશોધનમ્

ફૂલો, મૂળ અને ફળ માટે પંચગવ્યથી શુદ્ધિ થાય છે.

ચૈલચર્મામિષાણાં ચ ત્રિરાત્રં સ્યાદભોજનમ્

કપડા, ચામડા અને માંસ માટે ત્રણ રાત ઉપવાસ કરવો જોઈએ.

અયઃ કાંસ્યોપલાનાં ચ દ્વાદશાહં કણાશનમ્

લોખંડ, કાંસ્ય અને પથ્થર માટે બાર દિવસ સુધી થોડું થોડું જમવું જોઈએ.

પક્ષિગન્ધૌષધીનાં ચ રજ્વાશ્ચૈવ ત્ર્યહં પયઃ

પક્ષીઓ, સુગંધિત વસ્તુઓ, ઔષધિઓ અને દોરા માટે ત્રણ દિવસ દૂધ પીવું જોઈએ.

વરાહં કુક્કુટં ચાથ તપ્તકૃચ્છ્રેણ શુધ્યતિ

વરાહ કે કૂકડ ખાધા હોય તો તપ્તકૃચ્છ્ર વ્રતથી શુદ્ધિ થાય છે.

ઉપોષ્ય દ્વાદશાહં તુ કૂષ્માણ્ડૈર્જુહુયાદ્ ઘૃતમ્

બાર દિવસ ઉપવાસ કર્યા પછી, કોળાં સાથે ઘી હોમવું જોઈએ.

વ્રતવચ્ચૈવ સંસ્કારં પૂર્વેણ વિધિનૈવ તુ

વ્રતની જેમ, પૂર્વે જણાવેલા વિધિ પ્રમાણે સંસ્કાર કરવો જોઈએ.

ચક્રવાકં પ્લવં જગ્ઘ્વા દ્વાદશાહમભોજનમ્

ચક્રવાક કે પલવ પક્ષી ખાધા હોય તો બાર દિવસ ઉપવાસ કરવો જોઈએ.

ઉલૂકં જાલપાદં ચ જગ્ધ્વાપ્યેતદ્ વ્રતં ચરેત્

ઉલ્લૂ કે જાળમાં પકડાયેલા પક્ષી ખાધા હોય તો એ જ વ્રત પાલવું જોઈએ.

જગ્ધ્વા ચૈવ કટાહારમેતદેવ ચરેદ્ વ્રતમ્

કટાહાર ખાધા પછી પણ એ જ વ્રત કરવું જોઈએ.

ગોમૂત્રયાવકાહારો માસેનૈકેન શુદ્ધ્યતિ

ગાયનું મૂત્ર અને જૌ ખાઈ એક મહિનો વિતાવવાથી શુદ્ધિ થાય છે.

રક્તપાદાંસ્તથા જગ્ધ્વા સપ્તાહં ચૈતદાચરેત્

લાલ પગવાળા પક્ષી ખાધા પછી સાત દિવસ એ જ વ્રત કરવું જોઈએ.

ભુક્ત્વા માસં ચરેદેતત્ તત્પાપસ્યાપનુત્તયે

એક મહિનો એ ખાધા પછી, એ પાપ દૂર કરવા માટે આ ઉપાય કરવો જોઈએ.

પ્રાજાપત્યં ચરેજ્જગ્ધ્વા શઙ્ખં કુમ્ભીકમેવ ચ

શંખ કે કાચબો ખાધા પછી, પ્રજાપત્ય પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું જોઈએ.

નાલિકાં તણ્ડુલીયં ચ પ્રાજાપત્યેન શુદ્ધ્યતિ

નાળિકા કે તંડળી ખાધા પછી, પ્રજાપત્ય પ્રાયશ્ચિત્તથી શુદ્ધિ મળે છે.

પ્રાજાપત્યેન શુદ્ધિઃ સ્યાત્ કક્કુભાણ્ડસ્ય ભક્ષણે

કક્કુભના ઈંડા ખાધા પછી પણ, પ્રજાપત્ય પ્રાયશ્ચિત્તથી શુદ્ધિ થાય છે.