કૂર્મપુરાણમ્

સહ સાંતપનેનાસ્ય નાન્યથા નિષ્કૃતિઃ સ્મૃતા

સાંતપન વ્રત સાથે જ તેની પ્રાયશ્ચિત્તિ માનવામાં આવે છે; અન્ય રીતે નહીં.

ચાદ્રાયણેન શુધ્યેત પ્રયતાત્મા સમાહિતઃ

ચાંદ્રાયણ વ્રતથી, નિયમિત અને એકાગ્ર મનથી, તે શુદ્ધ થાય છે.

કન્યકાં દૂષયિત્વા તુ ચરેચ્ચાન્દ્રાયણવ્રતમ્

કન્યાને બગાડ્યા પછી, તેને ચાંદ્રાયણ વ્રત કરવું જોઈએ.

રેતઃ સિક્ત્વા જલે ચૈવ કૃચ્છ્રં સાન્તપનં ચરેત્

પાણીમાં વિર્ય છોડ્યા પછી, તેને કૃત્ચ્ર સાંતપન વ્રત કરવું જોઈએ.

ગવિ ભથુનમાસેવ્ય ચરેચ્ચાન્દ્રાયણવ્રતમ્

ગાયવાળાના ઘરમાં નોકરી કરીને, તેને ચાંદ્રાયણ વ્રત કરવું જોઈએ.

પતિતાં ચ સ્ત્રિયં ગત્વા ત્રિભિઃ કૃચ્છ્રૈ ર્વિશુદ્ધ્યતિ

પતિત સ્ત્રી પાસે ગયા પછી, ત્રણ કૃત્ચ્ર વ્રતથી તે શુદ્ધ થાય છે.

ગત્વા ચાન્દ્રાયણં કુર્યાત્ તથા ચર્મોપજીવિનીમ્

તેમજ, ચામડાનું કામ કરતી સ્ત્રી પાસે જઈને પણ ચાંદ્રાયણ વ્રત કરવું જોઈએ.

સપ્તગારં ચરેદ્ ભૈક્ષં વસિત્વા ગર્દભાજિનમ્

ગધાની માંસ ખાવતી સ્ત્રી સાથે રહીને, પછી સાત ઘરમાં ભિક્ષા માંગવી જોઈએ.

સંવત્સરેણ ચૈકેન તસ્માત્ પાપાત્ પ્રમુચ્યતે

અને એક વર્ષમાં તે પાપમાંથી મુક્ત થાય છે.

મુચ્યતે હ્યવકીર્ણો તુ બ્રાહ્મણાનુમતે સ્થિતઃ

જે બ્રાહ્મણોની મંજૂરીથી રહે છે અને જે અશુદ્ધ નથી, તે ખરેખર મુક્ત થાય છે.

રેતસશ્ચ સમુત્સર્ગે પ્રાયશ્ચિત્તં સમાચરેત્

વીર્ય સ્રાવ થાય ત્યારે પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું જોઈએ.

સંવત્સરં તુ ભુઞ્જાનો નક્તં ભિક્ષાશનઃ શુચિઃ

એક વર્ષ સુધી રાત્રે જ ભિક્ષા લઈને શુદ્ધતાથી જીવન વિતાવવું જોઈએ.

નદીતીરેષુ તીર્થેષુ તસ્માત્ પાપાદ્ વિમુચ્યતે

નદીના કાંઠે કે તીર્થસ્થળે એ પાપમાંથી મુક્તિ મળે છે.

અકામતો વૈ ષણ્માસાન્ દદ્યાન્ પઞ્ચશતં ગવામ્

જો અજાણતાં થાય તો છ મહિના સુધી પાંચસો ગાય દાન આપવી જોઈએ.

પ્રાજાપત્યં સાન્તપનં તપ્તકૃચ્છ્રં તુ વા સ્વયમ્

કે પછી પોતે પ્રજાપત્ય, સાંતપન અથવા તપ્તકૃચ્છ્ર વ્રત કરવું જોઈએ.

કૃચ્છ્રાતિકૃચ્છ્રૌ વા કુર્યાચ્ચાન્દ્રાયણમથાવિ વા

અથવા કૃચ્છ્ર, અતિકૃચ્છ્ર, ચાંદ્રાયણ કે આતપ વ્રત પણ કરી શકાય.

ગોસહસ્રાર્ધપાદં ચ દદ્યાત્ તત્પાપશાન્તયે

એ પાપ શાંત કરવા માટે હજાર ગાયના અડધા મૂલ્ય જેટલું દાન આપવું જોઈએ.

હત્વા તુ ક્ષત્રિયં વૈશ્યં શૂદ્રં ચૈવ યથાક્રમમ્

જો કોઈ ક્ષત્રિય, વૈશ્ય કે શૂદ્રને ક્રમશઃ મારી નાખે—

વત્સરેણ વિશુદ્ધ્યેત શૂદ્રાં હત્વા દ્વિજોત્તમઃ

શ્રેષ્ઠ દ્વિજએ શૂદ્રને મારી નાખ્યા પછી એક વર્ષમાં શુદ્ધિ મળે છે.

પરાકેણાથવા શુદ્ધિરિત્યાહ ભગવાનજઃ

અથવા પરાક વ્રતથી પણ શુદ્ધિ મળે છે, એમ ભગવાન અજાએ કહ્યું છે.

શ્વાનં હત્વા દ્વિજઃ કુર્યાત્ ષોડશાંશં વ્રતં તતઃ

કૂતરો મારી નાખ્યા પછી દ્વિજએ પછી એક સોળમો ભાગ જેટલું વ્રત કરવું જોઈએ.

કૃચ્છ્રં દ્વાદશરાત્રં તુ કુર્યાદશ્વવધે દ્વિજઃ

ઘોડો મારી નાખવા બદલ દ્વિજએ બાર રાત કૃચ્છ્ર વ્રત કરવું જોઈએ.

પલાલભારં ષણ્ડં ચ સૈસકં ચૈકમાષકમ્

પાલાળ ભરનાર પશુ, બાંઝ પશુ, બકરો કે એક માષક દાળ માટે—

શુકં દ્વિહાયનં વત્સં ક્રૌઞ્ચં હત્વા ત્રિહાયનમ્

કપોતને મારી નાખીએ તો બે વર્ષ, વાછરડું માટે અને ક્રૌંચ માટે ત્રણ વર્ષનું પ્રાયશ્ચિત્ત છે.

વાનરં શ્યેનભાસૌ ચ સ્પર્શયેદ્ બ્રાહ્મણાય ગામ્

વાંદરું, શ્યેન કે ભાસને મારી નાખીએ તો બ્રાહ્મણને એક ગાય આપવી જોઈએ.

અક્રવ્યાદાન્ વત્સતરીમુષ્ટ્રં હત્વા તુ કૃષ્ણલમ્

માસ ન ખાવનારા પ્રાણી, વાછરડી કે ઊંટને મારી નાખીએ તો એક કાળી દાળનું પ્રાયશ્ચિત્ત છે.

અનસ્થ્નાં ચૈવ હિંસાયાં પ્રાણાયામેન શુધ્યતિ

હાડકાં વગરના જીવને નુકસાન પહોંચાડીએ તો પ્રાણાયામથી શુદ્ધિ મળે છે.

ગુલ્મવલ્લીલતાનાં તુ પુષ્પિતાનાં ચ વીરુધામ્

ફૂલો ધરાવતી ઝાડીઓ, વેલીઓ અને લતાવૃક્ષો માટે,

ફલપુષ્પોદ્ભવાનાં ચ ઘૃતપ્રાશો વિશોધનમ્

ફળ કે ફૂલો આપતી વનસ્પતિઓ માટે ઘીનું સેવન કરીને શુદ્ધિ થાય છે.