કૂર્મપુરાણમ્

પુણ્યતીર્થાભિગમનાત્ પૃથિવ્યાં વાથ નિષ્કૃતિઃ

અથવા, પૃથ્વી પર પવિત્ર તીર્થોમાં જઈને પણ પ્રાયશ્ચિત્ત થાય છે.

કૃત્વા તૈશ્ચાપિ સંસર્ગં બ્રાહ્મણઃ કામકારતઃ

જો બ્રાહ્મણ પોતાની ઇચ્છાથી એમની સાથે સંબંધ કરે,

જ્વલન્તં વા વિશેદગ્નિં ધ્યાત્વા દેવં કપર્દિનમ્

તો તેને ભગવાન કપર્દી (શિવ)નું ધ્યાન કરીને જ્વલંત અગ્નિમાં પ્રવેશવું જોઈએ,

તસ્માત્ પુણ્યેષુ તીર્થેષુ દહેદ્ વાપિ સ્વદેહકમ્

અથવા, પવિત્ર તીર્થસ્થળે પોતાનું શરીર દહન કરવું જોઈએ,

પ્રવિશેજ્જ્વલનં દીપ્તં મતિપૂર્વમિતિ સ્થિતિઃ

અથવા, સંપૂર્ણ વિચારપૂર્વક તેજસ્વી અગ્નિમાં પ્રવેશવું જોઈએ—આ જ નિયમ છે.

ભાગિનેયીં સમારુહ્ય કુર્યાત્ કૃચ્છ્રાતિકૃચ્છ્રકૌ

ભાણેજી સાથે સંબંધ બાંધ્યા પછી, તેને કૃત્ચ્ર અને અતિકૃત્ચ્ર વ્રત કરવું જોઈએ,

ધ્યાયન્ દેવં જગદ્યોનિમનાદિનિધનં પરમ્

અને જગતના મૂળ, અનાદિ અને અનંત પરમ ભગવાનનું ધ્યાન કરવું જોઈએ.

ચાન્દ્રાયણાનિ ચત્વારિ પઞ્ચ વા સુસમાહિતઃ

તેને પૂર્ણ એકાગ્રતાથી ચાર કે પાંચ ચાંદ્રાયણ વ્રત કરવું જોઈએ.

માતુલસ્ય સુતાં વાપિ ગત્વા ચાન્દ્રાયણં ચરેત્

અથવા, માવતરની દીકરી પાસે જઈને ચાંદ્રાયણ વ્રત કરવું જોઈએ.

અહોરાત્રોષિતો ભૂત્વા તપ્તકૃચ્છ્રં સમાચરેત્

એક દિવસ અને રાત ઉપવાસ કર્યા પછી, તપ્તકૃત્ચ્ર વ્રત કરવું જોઈએ.

સહ સાંતપનેનાસ્ય નાન્યથા નિષ્કૃતિઃ સ્મૃતા

સાંતપન વ્રત સાથે જ તેની પ્રાયશ્ચિત્તિ માનવામાં આવે છે; અન્ય રીતે નહીં.

ચાદ્રાયણેન શુધ્યેત પ્રયતાત્મા સમાહિતઃ

ચાંદ્રાયણ વ્રતથી, નિયમિત અને એકાગ્ર મનથી, તે શુદ્ધ થાય છે.

કન્યકાં દૂષયિત્વા તુ ચરેચ્ચાન્દ્રાયણવ્રતમ્

કન્યાને બગાડ્યા પછી, તેને ચાંદ્રાયણ વ્રત કરવું જોઈએ.

રેતઃ સિક્ત્વા જલે ચૈવ કૃચ્છ્રં સાન્તપનં ચરેત્

પાણીમાં વિર્ય છોડ્યા પછી, તેને કૃત્ચ્ર સાંતપન વ્રત કરવું જોઈએ.

ગવિ ભથુનમાસેવ્ય ચરેચ્ચાન્દ્રાયણવ્રતમ્

ગાયવાળાના ઘરમાં નોકરી કરીને, તેને ચાંદ્રાયણ વ્રત કરવું જોઈએ.

પતિતાં ચ સ્ત્રિયં ગત્વા ત્રિભિઃ કૃચ્છ્રૈ ર્વિશુદ્ધ્યતિ

પતિત સ્ત્રી પાસે ગયા પછી, ત્રણ કૃત્ચ્ર વ્રતથી તે શુદ્ધ થાય છે.

ગત્વા ચાન્દ્રાયણં કુર્યાત્ તથા ચર્મોપજીવિનીમ્

તેમજ, ચામડાનું કામ કરતી સ્ત્રી પાસે જઈને પણ ચાંદ્રાયણ વ્રત કરવું જોઈએ.

સપ્તગારં ચરેદ્ ભૈક્ષં વસિત્વા ગર્દભાજિનમ્

ગધાની માંસ ખાવતી સ્ત્રી સાથે રહીને, પછી સાત ઘરમાં ભિક્ષા માંગવી જોઈએ.

સંવત્સરેણ ચૈકેન તસ્માત્ પાપાત્ પ્રમુચ્યતે

અને એક વર્ષમાં તે પાપમાંથી મુક્ત થાય છે.

મુચ્યતે હ્યવકીર્ણો તુ બ્રાહ્મણાનુમતે સ્થિતઃ

જે બ્રાહ્મણોની મંજૂરીથી રહે છે અને જે અશુદ્ધ નથી, તે ખરેખર મુક્ત થાય છે.

રેતસશ્ચ સમુત્સર્ગે પ્રાયશ્ચિત્તં સમાચરેત્

વીર્ય સ્રાવ થાય ત્યારે પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું જોઈએ.

સંવત્સરં તુ ભુઞ્જાનો નક્તં ભિક્ષાશનઃ શુચિઃ

એક વર્ષ સુધી રાત્રે જ ભિક્ષા લઈને શુદ્ધતાથી જીવન વિતાવવું જોઈએ.

નદીતીરેષુ તીર્થેષુ તસ્માત્ પાપાદ્ વિમુચ્યતે

નદીના કાંઠે કે તીર્થસ્થળે એ પાપમાંથી મુક્તિ મળે છે.

અકામતો વૈ ષણ્માસાન્ દદ્યાન્ પઞ્ચશતં ગવામ્

જો અજાણતાં થાય તો છ મહિના સુધી પાંચસો ગાય દાન આપવી જોઈએ.

પ્રાજાપત્યં સાન્તપનં તપ્તકૃચ્છ્રં તુ વા સ્વયમ્

કે પછી પોતે પ્રજાપત્ય, સાંતપન અથવા તપ્તકૃચ્છ્ર વ્રત કરવું જોઈએ.

કૃચ્છ્રાતિકૃચ્છ્રૌ વા કુર્યાચ્ચાન્દ્રાયણમથાવિ વા

અથવા કૃચ્છ્ર, અતિકૃચ્છ્ર, ચાંદ્રાયણ કે આતપ વ્રત પણ કરી શકાય.

ગોસહસ્રાર્ધપાદં ચ દદ્યાત્ તત્પાપશાન્તયે

એ પાપ શાંત કરવા માટે હજાર ગાયના અડધા મૂલ્ય જેટલું દાન આપવું જોઈએ.

હત્વા તુ ક્ષત્રિયં વૈશ્યં શૂદ્રં ચૈવ યથાક્રમમ્

જો કોઈ ક્ષત્રિય, વૈશ્ય કે શૂદ્રને ક્રમશઃ મારી નાખે—

વત્સરેણ વિશુદ્ધ્યેત શૂદ્રાં હત્વા દ્વિજોત્તમઃ

શ્રેષ્ઠ દ્વિજએ શૂદ્રને મારી નાખ્યા પછી એક વર્ષમાં શુદ્ધિ મળે છે.