કૂર્મપુરાણમ્

વાચિકૈર્માનસૈઃ પાપૈઃ કાયિકૈશ્ચ વિમુચ્યતે

માણસ બોલથી, મનથી કે શરીરથી કરેલા પાપોથી અહીં મુક્ત થાય છે.

તયા સ કાયે નિર્દગ્ધે મુચ્યતે તુ દ્વિજોત્તમઃ

જ્યારે એના શરીરમાં એ દહાય છે, ત્યારે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ મુક્ત થાય છે.

પયો ઘૃતં જલં વાથ મુચ્યતે પાતકાત્ તતઃ

પછી દૂધ, ઘી કે પાણીથી પાપમાંથી મુક્તિ મળે છે.

બ્રહ્મહત્યાવ્રતં ચાથ ચરેત્ તત્પાપશાન્તયે

બ્રાહ્મણહત્યાના પાપને શાંત કરવા માટે તે વ્યક્તિએ તેનું પ્રાયશ્ચિત્ત વ્રત ધારણ કરવું જોઈએ.

સ્વકર્મ ખ્યાપયન્ બ્રૂયાન્માં ભવાનનુશાસ્ત્વિતિ

પોતાના કરેલા કર્મને જાહેર કરીને, તે કહેવું જોઈએ: 'મારે માર્ગદર્શન આપો, મહારાજ.'

વધે તુ શુદ્ધ્યતે સ્તેનો બ્રાહ્મણસ્તપસૈવ વા

ચોર કે બ્રાહ્મણ, બંનેને મૃત્યુદંડથી કે કઠિન તપથી શુદ્ધિ મળે છે.

શક્તિં ચોભયતસ્તીક્ષ્ણામાયસં દણ્ડમેવ વા

અથવા, બંને બાજુથી તીક્ષ્ણ શસ્ત્રથી કે લોખંડની લાકડીથી પણ દંડ આપી શકાય.

આચક્ષાણેન તત્પાપમેવઙ્કર્માસ્મિ શાધિ મામ્

'હું આ પાપ કરેલું છે, મને શીખવો,' એમ ખુલ્લેઆમ સ્વીકારીને તે પાપનું પ્રાયશ્ચિત્ત થાય છે.

અશાસિત્વા તુ તં રાજાસ્તેનસ્યાપ્નોતિ કિલ્બિષમ્

રાજા જો તેને દંડ ન આપે, તો એ ચોરનું પાપ પોતે ભોગવે છે.

ચીરવાસા દ્વિજો ઽરણ્યે ચરેદ્ બ્રહ્મહણો વ્રતમ્

દ્વિજાતિએ વનમાં છાલના વસ્ત્ર પહેરી બ્રાહ્મણહત્યાનું વ્રત પાલન કરવું જોઈએ.

પ્રદદ્યાદ્ વાથ વિપ્રેભ્યઃ સ્વાત્મતુલ્યં હિરણ્યકમ્

અથવા, પોતાનાં તોલ જેટલું સોનુ બ્રાહ્મણોને દાન આપવું જોઈએ.

બ્રાહ્મણઃ સ્વર્ણહારી તુ તત્પાપસ્યાપનુત્તયે

જે બ્રાહ્મણ સોનુ ચોરી કરે, તેણે એ પાપ દૂર કરવા માટે

અવગૂહેત્ સ્ત્રિયં તપ્તાં દીપ્તાં કાર્ષ્ણાયસીં કૃતામ્

તપાવેલી, દીપતી લોખંડની સ્ત્રીમૂર્તિને અળિંગન કરવું જોઈએ.

આતિષ્ઠેદ્ દક્ષિણામાશામાનિપાતાદજિહ્મગઃ

દક્ષિણ દિશા તરફ મોઢું કરીને, અડગ અને સીધો ઊભો રહેવું જોઈએ.

અધઃ શયીત નિયતો મુચ્યતે ગુરુતલ્પગઃ

નિયમિત રીતે જમીન પર સૂવું જોઈએ; આ રીતે ગુરુપત્ની સાથે પાપ કરનાર મુક્ત થાય છે.

અશ્વમેધાવભૃથકે સ્નાત્વા વા શુદ્ધ્યતે નરઃ

અથવા, અશ્વમેઘ યજ્ઞના અંતે સ્નાન કરીને પણ મનુષ્ય શુદ્ધ થાય છે.

સ્થાનાસનાભ્યાં વિહરંસ્ત્રિરહ્નો ઽભ્યુપયન્નપઃ

ઊભા કે બેઠા રહીને ફરવું અને દિવસમાં ત્રણ વાર પાણી પાસે જવું જોઈએ.

ચાન્દ્રાયણાનિ વા કુર્યાત્ પઞ્ચ ચત્વારિ વા પુનઃ

અથવા, ચાર કે પાંચ ચાંદ્રાયણ વ્રત ફરીથી કરવું જોઈએ.

સ તત્પાપાપનોદાર્થં તસ્યૈવ વ્રતમાચરેત્

એ પાપ દૂર કરવા માટે એ જ વ્રત ધારણ કરવું જોઈએ.

ષાણ્માસિકે તુ સંસર્ગે પ્રાયશ્ચિત્તાર્ધમર્હતિ

છ મહિના સુધી સંબંધ રાખવામાં અડધું પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું યોગ્ય છે.

પુણ્યતીર્થાભિગમનાત્ પૃથિવ્યાં વાથ નિષ્કૃતિઃ

અથવા, પૃથ્વી પર પવિત્ર તીર્થોમાં જઈને પણ પ્રાયશ્ચિત્ત થાય છે.

કૃત્વા તૈશ્ચાપિ સંસર્ગં બ્રાહ્મણઃ કામકારતઃ

જો બ્રાહ્મણ પોતાની ઇચ્છાથી એમની સાથે સંબંધ કરે,

જ્વલન્તં વા વિશેદગ્નિં ધ્યાત્વા દેવં કપર્દિનમ્

તો તેને ભગવાન કપર્દી (શિવ)નું ધ્યાન કરીને જ્વલંત અગ્નિમાં પ્રવેશવું જોઈએ,

તસ્માત્ પુણ્યેષુ તીર્થેષુ દહેદ્ વાપિ સ્વદેહકમ્

અથવા, પવિત્ર તીર્થસ્થળે પોતાનું શરીર દહન કરવું જોઈએ,

પ્રવિશેજ્જ્વલનં દીપ્તં મતિપૂર્વમિતિ સ્થિતિઃ

અથવા, સંપૂર્ણ વિચારપૂર્વક તેજસ્વી અગ્નિમાં પ્રવેશવું જોઈએ—આ જ નિયમ છે.

ભાગિનેયીં સમારુહ્ય કુર્યાત્ કૃચ્છ્રાતિકૃચ્છ્રકૌ

ભાણેજી સાથે સંબંધ બાંધ્યા પછી, તેને કૃત્ચ્ર અને અતિકૃત્ચ્ર વ્રત કરવું જોઈએ,

ધ્યાયન્ દેવં જગદ્યોનિમનાદિનિધનં પરમ્

અને જગતના મૂળ, અનાદિ અને અનંત પરમ ભગવાનનું ધ્યાન કરવું જોઈએ.

ચાન્દ્રાયણાનિ ચત્વારિ પઞ્ચ વા સુસમાહિતઃ

તેને પૂર્ણ એકાગ્રતાથી ચાર કે પાંચ ચાંદ્રાયણ વ્રત કરવું જોઈએ.

માતુલસ્ય સુતાં વાપિ ગત્વા ચાન્દ્રાયણં ચરેત્

અથવા, માવતરની દીકરી પાસે જઈને ચાંદ્રાયણ વ્રત કરવું જોઈએ.