કૂર્મપુરાણમ્

અટસ્વ નિખિલં લોકં ભિક્ષાર્થો મન્નિયોગતઃ

મારા આદેશથી તુ સર્વ લોકોમાં ભિક્ષા માટે ફર.

તદાસૌ વક્ષ્યતિ સ્પષ્ટમુપાયં પાપશોધનમ્

પછી તે પાપથી શુદ્ધ થવાનો સ્પષ્ટ ઉપાય જણાવશે.

કપાલપાણિર્વિશ્વાત્મા ચચાર ભુવનત્રયમ્

કપાળધારી, સર્વજ્ઞ ભગવાન ત્રણે લોકમાં ફર્યા.

શ્રીમત્ પવિત્રમતુલં જટાજૂટવિરાજિતમ્

માથે જટાજૂટથી શોભતા, તેજસ્વી, પવિત્ર અને અનન્ય એવા ભગવાન પ્રકાશે છે.

ભાતિ કાલાગ્નિનયનો મહાદેવઃ સમાવૃતઃ

કાળાગ્નિ સમા નેત્રોવાળા મહાદેવ ચારેય બાજુથી ઘેરાયેલા તેજમાં પ્રકાશે છે.

લીલાવિલાસૂબહુલો લોકાનાગચ્છતીશ્વરઃ

લિલા-વિહારથી ભરપૂર ભગવાન લોકોમાં વિહાર કરે છે.

રૂપલાવણ્યસંપન્નં નારીકુલમગાદનુ

રૂપ અને સૌંદર્યથી યુક્ત, તેણે સ્ત્રીમંડળમાં પ્રવેશ કર્યો.

સસ્મિતં પ્રેક્ષ્ય વદનં ચક્રુર્ભ્રૂભઙ્ગમેવ ચ

હસતાં મુખને જોઈને તેઓએ માત્ર ભ્રૂભંગ કર્યો.

જગામ વિષ્ણોર્ભવનં યત્રાસ્તે મધુસૂદનઃ

તે વિષ્ણુના ઘર તરફ ગયો, જ્યાં મધુસૂદન રહે છે.

સહૈવ ભૂતપ્રવરૈઃ પ્રવેષ્ટુમુપચક્રમે

સાથે રહેલા શ્રેષ્ઠ જીવો સાથે તેણે અંદર પ્રવેશવાનું શરૂ કર્યું.

ન્યવારયત્ ત્રિશૂલાઙ્કં દ્વારપાલો મહાબલઃ

ત્રિશૂલના ચિહ્નવાળો શક્તિશાળી દ્વારપાળે તેમને અટકાવ્યા.

વિષ્વક્સેન ઇતિ ખ્યાતો વિષ્ણોરંશસમુદ્ભવઃ

તેને વિશ્વક્ષેન કહે છે, જે વિષ્ણુના અંશથી જન્મેલો છે.

ભીષણો ભૈરવાદેશાત્ કાલવેગ ઇતિ શ્રુતઃ

ભયાનક અને ભૈરવના આદેશથી તેને કાળવેગા કહેવાય છે.

રુદ્રાયાભિમુખં રૌદ્રં ચિક્ષેપ ચ સુદર્શનમ્

તે રૌદ્ર અને રુદ્ર તરફ મોઢું કરીને સુદર્શન ફેંક્યું.

તમાપતન્તં સાવજ્ઞમાલોકયદમિત્રજિત્

શત્રુઓના વિજેતાએ તેને અવગણનાથી આવતો જોઈ લીધો.

શૂલેનોરસિ નિર્ભિદ્ય પાતયામાસ તં ભુવિ

તેને ત્રિશૂલથી છાતીમાં ઘા મારી જમીન પર પાડી દીધો.

તત્યાજ જીવિતં દૃષ્ટ્વા મૃત્યું વ્યાધિહતા ઇવ

મૃત્યુને જોઈને, જાણે રોગથી પીડિત થયો હોય તેમ, તેણે પ્રાણ ત્યાગ્યા.

વિવેશ ચાન્તરગૃહં સમાદાય કલેવરમ્

તે શરીર લઈને અંદરના મકાનમાં પ્રવેશ્યો.

શિરો લલાટાત્ સંભિદ્ય રક્તધારામપાતયત્

કપાળ પરથી માથું ફાડી, લોહીની ધારા વહાવી.

ન વિદ્યતે ઽનાભ્યુદિતા તવ ત્રિપુરમર્દન

હે ત્રિપુરમર્દન, આવું કદીયે થયું નથી.

દિવ્યં વર્ષસહસ્રં તુ સા ચ ધારા પ્રવાહિતા

એ ધારા દૈવી હજાર વર્ષ સુધી વહેતી રહી.

સંસ્તૂય વૈદિકૈર્મન્ત્રૈર્બહુમાનપુરઃ સરમ્

વૈદિક મંત્રોથી અને ખૂબ માનથી તેની સ્તુતિ કરવામાં આવી.

પ્રોવાચ વૃત્તમખિલં ભગવાન્ પરમેશ્વરઃ

ભગવાન પરમેશ્વરે સમગ્ર ઘટના કહી.

પ્રાર્થયામાસ દેવેશો વિમુઞ્ચેતિ ત્રિશૂલિનમ્

દેવોના સ્વામીએ ત્રિશૂલધારીને છોડવા વિનંતી કરી.

ચિરં ધ્યાત્વા જગદ્યોનિઃ શઙ્કરં પ્રાહ સર્વવિત્

દીર્ઘ ધ્યાન કર્યા પછી, સર્વજ્ઞ જગતના મૂળે શંકરને કહ્યું.

યત્રાખિલજગદ્દોષં ક્ષિપ્રં નાશયતાશ્વરઃ

જ્યાં પરમેશ્વર ઝડપથી સમગ્ર જગતના દોષોનો નાશ કરે છે,

જગામ લીલયા દેવો લોકાનાં હિતકામ્યયા

દેવો લોકોએ કલ્યાણ મળે એ ઇચ્છાથી, રમતાં રમતાં ત્યાં ગયા.

નૃત્યમાનો મહાયોગી હસ્તન્યસ્તકલેવરઃ

મહાન યોગી, હાથ પર શરીર રાખીને, નૃત્ય કરતા હતા.

અથાસ્થાયાપરં રૂપં નૃત્યદર્શનલાલસઃ

પછી, નવું રૂપ ધારણ કરીને, નૃત્ય બતાવવાની ઉત્સુકતા સાથે,