કૂર્મપુરાણમ્

ઇદાનીં સંશયં ચેમમસ્માકં છેત્તુમર્હસિ

હવે અમારી આ શંકા તમે દૂર કરો.

પુત્રત્વમગચ્છંભુર્બ્રહ્મણો ઽવ્યક્તજન્મનઃ

અવિદ્યમાન જન્મ ધરાવતા બ્રહ્માજીના પુત્ર તરીકે પૃથ્વી કેવી રીતે બની?

અણ્ડજો જગતામીશસ્તન્નો વક્તુમિહાર્હસિ

ડિમ્બમાંથી જન્મેલા જગતના સ્વામી વિશે અમને અહીં સમજાવો.

પુત્રત્વં બ્રહ્મણસ્તસ્ય પદ્મયોનિત્વમેવ ચ

બ્રહ્માજીના પુત્રત્વ અને કમળમાંથી જન્મ વિશે પણ કહો.

આસીદેકાર્ણવં સર્વં ન દેવાદ્યા ન ચર્ષયઃ

બધું એક જ મહાસાગર હતું; ત્યાં દેવો કે ઋષિઓ નહોતાં.

આશ્રિત્ય શેષશયનં સુષ્વાપ પુરુષોત્તમઃ

શેષનાગને શય્યા બનાવીને પુરુષોત્તમ સુતેલા હતા.

સહસ્ત્રબાહુઃ સર્વજ્ઞશ્ચિન્ત્યમાનો મનીષિભિઃ

હજારો હાથ અને સર્વજ્ઞતા ધરાવતા તેમને વિદ્વાનો ધ્યાનમાં ધરે છે.

મહાવિભૂતિર્યોગાત્મા યોગિનાં હૃદયાલયઃ

મહાન વૈભવથી યુક્ત, યોગમાં સ્થિત અને યોગીઓના હૃદયમાં નિવાસ કરતા.

ત્રૈલોક્યસારં વિમલં નાભ્યાં પઙ્કજમુદ્વભૌ

તેમના નાભિમાંથી ત્રણેય લોકનો સાર અને શુદ્ધ એવા કમળ ઉત્પન્ન થયું.

દિવ્યગન્ધમયં પુણ્યં કર્ણિકાકેસરાન્વિતમ્

દિવ્ય સુગંધથી ભરપૂર, પુણ્યમય, અને કર્ણિકા-કેસરથી શોભિત હતું.

હિરણ્યગર્ભો ભગવાંસ્તં દેશમુપચક્રમે

ભગવાન હિરણ્યગર્ભ એ સ્થાને પહોંચ્યા.

પ્રોવાચ મધુરં વાક્યં માયયા તસ્ય મોહિતઃ

માયાથી મોહિત થઈ, તેણે મધુર વચન કહ્યાં.

એકાકી કો ભવાઞ્છેતે બ્રૂહિ મે પુરુષર્ષભ

હે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, તમે અહીં એકલા કોણ છો? મને કહો.

ઉવાચ દેવં બ્રહ્માણં મેઘગમ્ભીરનિઃ સ્વનઃ

મેઘ જેવી ગંભીર ધ્વનિથી બ્રહ્માજીએ દેવતાને કહ્યું.

મહાયોગેશ્વરં માં ત્વં જાનીહિ પુરુષોત્તમમ્

મને મહાયોગેશ્વર અને પુરુષોત્તમ તરીકે ઓળખો.

સપર્વતમહાદ્વીપં સમુદ્રૈઃ સપ્તભિર્વૃતમ્

આ ધરતી, તેના મહાન પર્વતો અને દ્વીપો સાથે, સાત સમુદ્રોથી ઘેરાયેલી છે.

જાનન્નપિ મહાયોગી કો ભવાનિતિ વેધસમ્

હવે, મહાયોગી, આ બધું જાણ્યા પછી પણ, સર્જનહારએ પૂછ્યું: 'તમે કોણ છો?'

પ્રત્યુવાચામ્બુજાભાક્ષં સસ્મિતં શ્લક્ષ્ણયા ગિરા

તે સમયે, કમળની આંખવાળા ભગવાનને, હળવી સ્મિત સાથે અને મીઠા શબ્દોમાં ઉત્તર આપ્યો.

મય્યેવ સંસ્થિતં વિશ્વં બ્રહ્માહં વિશ્વતોમુખઃ

આ સમગ્ર જગત માત્ર મારામાં જ સ્થિત છે; હું સર્વમુખી બ્રહ્મા છું.

અનુજ્ઞાપ્યાથ યોગેન પ્રવિષ્ટો બ્રહ્મણસ્તનુમ્

પછી, યોગ દ્વારા અનુમતિ મેળવી, તેણે બ્રહ્માના શરીરમાં પ્રવેશ કર્યો.

ઉદરે તસ્ય દેવસ્ય દૃષ્ટ્વા વિસ્મયમાગતઃ

તે દેવના પેટમાં જોઈ, તે આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગયો.

અજાતશત્રુર્ભગવાન્ પિતામહમથાબ્રવીત્

પછી, ભગવંત અજાતશત્રુએ પિતામહ બ્રહ્માને કહ્યું.

પ્રવિશ્ય લોકાન્ પશ્યૈતાન્ વિચિત્રાન્ પુરુષર્ષભ

હવે, પુરુષશ્રેષ્ઠ, અંદર જઈને આ વિવિધ લોકોએ જો.

શ્રીપતેરુદરં ભૂયઃ પ્રવિવેશ કુશધ્વજઃ

કુશધ્વજે ફરીથી શ્રીપતિના પેટમાં પ્રવેશ કર્યો.

પર્યટિત્વા તુ દેવસ્ય દદૃશે ઽન્તં ન વૈ હરેઃ

તે દેવના અંદર ફર્યા પછી પણ, તેને હરિનો અંત મળ્યો નહીં.

જનાર્દનેન બ્રહ્માસૌ નાભ્યાં દ્વારમવિન્દત

જનાર્દન દ્વારા, બ્રહ્માને નાભિમાં કોઈ દ્વાર મળ્યું નહીં.

ઉજ્જહારાત્મનો રૂપં પુષ્કરાચ્ચતુરાનનઃ

ચતુરાનન બ્રહ્માએ પોતાનું રૂપ છોડીને કમળમાંથી બહાર આવ્યો.

બ્રહ્મા સ્વયંભૂર્ભગવાન્ જગદ્યોનિઃ પિતામહઃ

બ્રહ્મા, સ્વયં જન્મેલા, જગતના મૂળ અને પિતામહ છે.

પ્રોવાચ પુરુષં વિષ્ણું મેઘગમ્ભીરયા ગિરા

તેણે મેઘ જેવી ગૂંજીતી વાણીથી પુરુષોત્તમ વિષ્ણુને સંબોધ્યા.