કૂર્મપુરાણમ્

ભૂસ્તૃણં શિગ્રુકં ચૈવ શ્લેષ્માતકફલાનિ ચ

માટી, ઘાસ, શિગરું અને શ્લેષ્માતકના ફળોનો ઉપયોગ કરી શકાય.

ન ગ્રામજાતાન્યાર્તો ઽપિ પુષ્પાણિ ચ ફલાનિ ચ

ગામમાં ઉગેલા ફૂલ કે ફળ, ભલે દુઃખી હોય, પણ લેવું નહીં.

ન દ્રુહ્યેત્ સર્વભૂતાનિ નિર્દ્વન્દ્વો નિર્ભયો ભવેત્

કોઈ પણ જીવને દુઃખ ન પહોંચાડવું, દ્વંદ્વ અને ભયથી મુક્ત રહેવું જોઈએ.

બ્રહ્મચારી ભવેન્નિત્યં ન પત્નીમપિ સંશ્રયેત્

હમેશા બ્રહ્મચારી રહેવું અને પત્ની પાસે પણ ન જવું જોઈએ.

તદ્ વ્રતં તસ્ય લુપ્યેત પ્રાયશ્ચિત્તીયતે દ્વિજઃ

જો એ વ્રત તૂટે, તો તેનું પાલન નષ્ટ થાય અને દ્વિજને પ્રાયશ્ચિત કરવું પડે.

ન હિ વેદે ઽધિકારો ઽસ્ય તદ્વંશેપ્યેવમેવ હિ

પછી તેને વેદપાઠનો અધિકાર રહેતો નથી, અને એના વંશજોને પણ નહીં.

શરણ્યઃ સર્વભૂતાનાં સંવિભાગપરઃ સદા

બધા જીવનો આશ્રય બનવો અને હંમેશા વહેંચવાની ભાવના રાખવી.

એકાગ્નિરનિકેતઃ સ્યાત્ પ્રોક્ષિતાં ભૂમિમાશ્રયેત્

એક જ અગ્નિ રાખવો, કોઈ સ્થિર નિવાસ ન રાખવો અને શુદ્ધ ભૂમિ પર રહેવું.

શિલાયાં શર્કરાયાં વા શયીત સુસમાહિતઃ

પથ્થર કે કંકર પર સંપૂર્ણ શાંતિથી સુવું જોઈએ.

ષણ્માસનિચયો વા સ્યાત્ સમાનિચય એવ વા

છ મહિના સુધી કે એક વર્ષ સુધી પણ ભેગું કરી શકાય છે.

જીર્ણાનિ ચૈવ વાસાંસિ શાકમૂલફલાનિ ચ

જૂના કપડાં, પાંદડા, મૂળ અને ફળો પણ લઈ શકાય છે.

અશ્મકુટ્ટો ભવેદ્ વાપિ કાલપક્વભુગેવ વા

પથ્થર પર વાટેલું ખાઈ શકે છે, અથવા જે કુદરતી રીતે પાકે છે એ જ ખાઈ શકે છે.

ચતુર્થકાલિકો વા સ્યાત્ સ્યાદ્વાપ્યષ્ટમકાલિકઃ

ચોથા સમયે એકવાર ખાઈ શકે છે, અથવા આઠમા સમયે પણ એકવાર ખાઈ શકે છે.

પક્ષે પક્ષે સમશ્નીયાદ્ યવાગૂં ક્વથિતાં સકૃત્

દર પખવાડિયે એકવાર જ જવારનું ઉકાળેલું ખોરાક લેવું.

સ્વાભાવિકૈઃ સ્વયં શીર્ણૈર્વૈખાનસમતે સ્થિતઃ

જે કુદરતી રીતે નીચે પડે છે એ જ લઈને વૈખાનસ રીતમાં રહેવું.

સ્થાનાસનાભ્યાં વિહરેન્ન ક્વચિદ્ ધૈર્યમુત્સૃજેત્

થેવું કે બેઠું રહીને ફરવું, પણ ક્યારેય ધીરજ ન ગુમાવવી.

આર્દ્રવાસાસ્તુ હેમન્તે ક્રમશો વર્ધયંસ્તપઃ

હિમકાળમાં ભીંજવેલા કપડાં પહેરી ધીરે ધીરે તપ વધારવું.

એકપાદેન તિષ્ઠેત મરીચીન્ વા પિબેત્ તદા

એક પગ પર ઊભા રહેવું, અથવા પછી કિરણોથી જ જીવન નિર્વાહ કરવો.

શીર્ણપર્ણાશનો વા સ્યાત્ કૃચ્છ્રૈર્ વા વર્તયેત્ સદા

પડેલા પાંદડા ખાઈ શકે છે, અથવા હંમેશા કઠિન તપસ્યા કરવી.

અથર્વશિરસો ઽધ્યેતા વેદાન્તાભ્યાસતત્પરઃ

અથર્વશિરસનું પઠન કરવું અને વેદાંતના અભ્યાસમાં તત્પર રહેવું.

કૃષ્ણાજિની સોત્તરીયઃ શુક્લયજ્ઞોપવીતવાન્

કાળી કૃષ્ણમૃગચર્મ ઓઢેલું, ઉપર ચાદર અને સફેદ યજ્ઞોપવીત ધારણ કરેલું.

અનગ્નિરનિકેતઃ સ્યાન્મુનિર્મોક્ષપરો ભવેત્

અગ્નિ વિના અને સ્થિર નિવાસ વિના રહેવું, અને મુક્તિમાં મન લગાવવું.

ગૃહમેધિષુ ચાન્યેષુ દ્વિજેષુ વનવાસિષુ

ગૃહસ્થોમાં, અન્ય દ્વિજોમાં અને વનવાસીઓમાં રહેવું.

પ્રતિગૃહ્ય પુટેનૈવ પાણિના શકલેન વા

ભિક્ષા ફક્ત હાથના કપમાં કે કાં પાતળી કાંસમાં જ લેવી.

વિદ્યાવિશેષાન્ સાવિત્રીં રુદ્રાધ્યાયં તથૈવ ચ

વિદ્યા, સાવિત્રી મંત્ર અને રુદ્રના પાઠમાં નિપુણ થવું.

અગ્નિપ્રવેશમન્યદ્ વા બ્રર્હ્માર્પણવિધૌ સ્થિતઃ

અગ્નિમાં પ્રવેશ કરી શકે છે, અથવા બ્રહ્મને અર્પણ કરવાની વિધિમાં સ્થિર રહેવું.

યાતિ યત્ર જગતો ઽસ્ય સંસ્થિતિઃ

જ્યાં આ જગતનું લય થાય છે ત્યાં તે પહોંચે છે.

ચતુર્થમાયુષો ભાગં સંન્યાસેન નયેત્ ક્રમાત્

પોતાના જીવનના ચોથા ભાગમાં, યોગ્ય ક્રમ પ્રમાણે, સંન્યાસ લેવું જોઈએ.

યોગાભ્યાસરતઃ શાન્તો બ્રહ્મવિદ્યાપરાયણઃ

જે યોગાભ્યાસમાં તત્પર રહે છે, મનથી શાંત છે અને બ્રહ્મજ્ઞાનમાં નિષ્ઠાવાન છે.