કૂર્મપુરાણમ્

કર્મણાં સિદ્ધિકામસ્તુ પૂજયેદ્ વૈ વિનાયકમ્

અને જે કર્મોમાં સફળતા ઇચ્છે, તેણે વિનાયકની પૂજા કરવી જોઈએ.

મુમુક્ષુઃ સર્વસંસારાત્ પ્રયત્નેનાર્ચયેદ્ધરિમ્

જેને સર્વ સંસારથી મુક્તિ જોઈએ, તેણે હરિની પૂજા મનથી કરવી જોઈએ.

સોર્ઽચયેદ્ વૈ વિરૂપાક્ષં પ્રયત્નેનેશ્વરેશ્વરમ્

તેને વિરૂપાક્ષ, ઈશ્વરોના ઈશ્વર, તેમની પણ શ્રદ્ધાથી પૂજા કરવી જોઈએ.

તે પૂજયન્તિ ભૂતેશં કેશવં ચાપિ ભોગિનઃ

જે લોકો ભોગ ભોગવે છે, તેઓ ભૂતેશ અને કેશવની પણ પૂજા કરે છે.

તિલપ્રદઃ પ્રજામિષ્ટાં દીપદશ્ચક્ષુરુત્તમમ્

જે તિલ અર્પણ કરે છે, તેને મનગમતા સંતાન મળે છે; અને જે દીવો આપે છે, તેને ઉત્તમ દ્રષ્ટિ મળે છે.

ગૃહદો ઽગ્ર્યાણિ વેશ્માનિ રૂપ્યદો રૂપમુત્તમમ્

જે ઘરની દાન આપે છે, તેને ઉત્તમ ઘર મળે છે; જે ચાંદીનું દાન કરે છે, તેને સુંદર રૂપ મળે છે.

અનડુદઃ શ્રિયં પુષ્ટાં ગોદો વ્રધ્નસ્ય વિષ્ટપમ્

જે વાછરડાનું દાન આપે છે, તેને ધન-ધાન્ય અને સમૃદ્ધિ મળે છે; અને જે ગાયનું દાન કરે છે, તેને વૃદ્ધનના લોકમાં સ્થાન મળે છે.

ધાન્યદઃ શાશ્વતં સૌખ્યં બ્રહ્મદો બ્રહ્મસાત્મ્યતામ્

જે અનાજનું દાન આપે છે, તેને સદા માટે સુખ મળે છે; અને જે જ્ઞાનનું દાન કરે છે, તેને બ્રહ્મ સાથે એકરૂપતા મળે છે.

વેદવિત્સુ વિશિષ્ટેષુ પ્રેત્ય સ્વર્ગં સમશ્નુતે

જે વેદમાં નિષ્ણાત અને શ્રેષ્ઠ લોકોને દાન આપે છે, તેને મૃત્યુ પછી સ્વર્ગ મળે છે.

ઇન્ધનાનાં પ્રદાનેન દીપ્તાગ્નિર્જાયતે નરઃ

જે ઇંધણનું દાન કરે છે, તે મનુષ્ય તેજસ્વી અગ્નિ પામે છે.

પ્રદદ્યાદ્ બ્રાહ્મણેભ્યસ્તુ મુદા યુક્તઃ સદા ભવેત્

માણસે હંમેશા આનંદપૂર્વક અને શ્રદ્ધાથી બ્રાહ્મણોને દાન આપવું જોઈએ.

દદાનો રોગરહિતઃ સુખી દીર્ઘાયુરેવ ચ

દાન આપનાર રોગમુક્ત, સુખી અને દીર્ઘાયુ બને છે.

તીવ્રિતાપં ચ તરતિ છત્રોપાનત્પ્રદો નરઃ

જે છત્રી કે પગરખાંનું દાન આપે છે, તે માણસ ભારે દુઃખમાંથી પાર ઉતરે છે.

તત્તદ્ ગુણવતે દેયં તદેવાક્ષ્યમિચ્છતા

દરેક વસ્તુનું દાન તેના યોગ્ય અને ગુણવાનને કરવું જોઈએ, જેથી અવિનાશી પુણ્ય મળે.

સંક્રાન્ત્યાદિષુ કાલેષુ દત્તં ભવતિ ચાક્ષયમ્

સંક્રાંતિ વગેરે શુભ સમયે આપેલું દાન ક્યારેય ખૂટતું નથી.

દત્ત્વા ચાક્ષયમાપ્નોતિ નદીષુ ચ વનેષુ ચ

નદી કાં વનમાં દાન આપવાથી અક્ષય પુણ્ય મળે છે.

તસ્માદ્ વિપ્રાય દાતવ્યં શ્રોત્રિયાય દ્વિજાતિભિઃ

માટે દ્વિજાતિને શ્રોત્રીય બ્રાહ્મણને દાન આપવું જોઈએ.

મુમુક્ષુણા ચ દાતવ્યં બ્રાહ્મણેભ્યસ્તથાન્વહમ્

મોક્ષ ઇચ્છનાર વ્યક્તિએ રોજ બ્રાહ્મણોને દાન આપવું જોઈએ.

નિવારયતિ પાપાત્મા તિર્યગ્યોનિં વ્રજેત્ તુ સઃ

પણ જે પાપી દાન આપવાનું રોકે છે, તે પશુ યોનિમાં જાય છે.

સર્વસ્વમપહૃત્યૈનં રાજા રાષ્ટ્રાત્ પ્રવાસયેત્

રાજાએ તેના બધું સંપત્તિ લઈ, તેને રાજ્યમાંથી કાઢી નાખવો જોઈએ.

મ્રિયમાણેષુ વિપ્રેષુ બ્રાહ્મણઃ સ તુ ગર્હિતઃ

જો બ્રાહ્મણો મરી રહ્યા હોય, તો એવો બ્રાહ્મણ નિંદનીય ગણાય છે.

અઙ્કયિત્વા સ્વકાદ્ રાષ્ટ્રાત્ તં રાજા વિપ્રવાસયેત્

રાજાએ તેને ચિહ્નિત કરીને પોતાના રાજ્યમાંથી કાઢી નાખવો જોઈએ.

સ પૂર્વાભ્યધિકઃ પાપી નરકે પચ્યતે નરઃ

એવો માણસ, અગાઉના કરતાં વધારે પાપી, નર્કમાં ભારે દુઃખ ભોગવે છે.

સત્યસંયમસંયુક્તાસ્તેભ્યો દદ્યાદ્ દ્વિજોત્તમાઃ

સત્ય અને સંયમ ધરાવનારને જ શ્રેષ્ઠ દ્વિજોએ આપવું જોઈએ.

ન તુ મૂર્ખમવૃત્તસ્થં દશરાત્રમુપોષિતમ્

પણ જે મૂર્ખ છે અને યોગ્ય વર્તન નથી રાખતો, એણે દસ દિવસ ઉપવાસ કર્યો હોય તો પણ, તેને આપવું નહીં.

સ તેન કર્મણા પાપી દહત્યાસપ્તમં કુલમ્

આવી ખોટી ક્રિયા કરનાર પાપી પોતાનાં સાત પેઢી સુધીના કુળને બળી નાખે છે.

તસ્મૈ યત્નેન દાતવ્યં અતિક્રમ્યાપિ સન્નિધિમ્

એવા યોગ્ય વ્યક્તિને, હાજર રહેલા અન્ય લોકો કરતાં પણ વધારે પ્રયત્નપૂર્વક દાન આપવું જોઈએ.

તાવુભૌ ગચ્છતઃ સ્વર્ગં નરકં તુ વિપર્યયે

બન્ને યોગ્ય રીતે વર્તે તો સ્વર્ગ પામે છે; વિપરીત થાય તો નરકમાં જાય છે.

પાષણ્ડેષુ ચ સર્વેષુ નાવેદવિદિ ધર્મવિત્

પાષંડીઓમાં કોઈ પણ વેદ કે ધર્મ જાણતો નથી.