કૂર્મપુરાણમ્

સ્નાનેનૈવ ભવેચ્છુદ્ધિઃ સચૈલેન ન સંશયઃ

ફક્ત સ્નાન કરવાથી જ શુદ્ધિ થાય છે, કપડાં પહેરીને પણ, આમાં કોઈ શંકા નથી.

બાન્ધવો વાપરો વાપિ સ દશાહેન શુધ્યતિ

સગા હોય કે બીજો કોઈ, બંને દસ દિવસ પછી શુદ્ધ થાય છે.

તદાશૌચે નિવૃત્તે ઽસૌ સ્નાનં કૃત્વા વિશુધ્યતિ

જ્યારે અશૌચ્યનો સમય પૂરો થાય, ત્યારે સ્નાન કરીને શુદ્ધિ મળે છે.

તાવન્ત્યહાન્યશૌચં સ્યાત્ પ્રાયશ્ચિત્તં તતશ્ચરેત્

જેટલા દિવસ અશૌચ્ય રહે છે, ત્યારબાદ પ્રાયશ્ચિત કરવું જોઈએ.

સપિણ્ડાનાં તુ મરણે મરણાદિતરેષુ ચ

સપિંડ સંબંધીઓના મૃત્યુમાં અને અન્ય મૃત્યુમાં પણ,

સમાનોદકભાવસ્તુ જન્મનામ્નોરવેદને

જન્મ અને નામ જાણવાથી સમાન જળનો સંબંધ નક્કી થાય છે.

લેપભાજસ્ત્રયશ્ચાત્મા સાપિણ્ડ્યં સાપ્તપૌરુષણ્

સ્પર્શમાં ભાગ લેનારા ત્રણ અને આત્મા, સપિંડ સંબંધ સાત પેઢી સુધી ગણાય છે.

ઊઢાનાં ભર્તુસાપિણ્ડ્યં પ્રાહ દેવઃ પિતામહઃ

વિવાહિત સ્ત્રીઓ માટે, પિતામહ દેવએ કહ્યું છે કે સપિંડ સંબંધ પતિ દ્વારા ગણાય છે.

ભિન્નવર્ણાસ્તુ સાપિણ્ડ્યં ભવેત્ તેષાં ત્રિપૂરુષમ્

ભિન્ન વર્ણવાળાઓમાં સપિંડ સંબંધ માત્ર ત્રણ પેઢી સુધી જ હોય છે.

દાતારો નિયમી ચૈવ બ્રહ્મવિદ્બ્રહ્મચારિણૌ

દાન આપનાર, નિયમ પાળનાર, બ્રહ્મજ્ઞાની અને બ્રહ્મચારી,

રાજા ચૈવાભિષિક્તશ્ચ પ્રાણસત્રિણ એવ ચ

રાજા, અભિષિષ્ટ અને પ્રાણસત્ર યજ્ઞ કરનાર,

સદ્યઃ શૌચં સમાખ્યાતં દુર્ભિક્ષે ચાપ્યુપદ્રવે

દુર્ભિક્ષ કે આપત્તિ સમયે તરત જ શુદ્ધિ માનવામાં આવે છે.

સદ્યઃ શૌચં સમાખ્યાતં સર્પાદિમરણે તથા

સર્પ વગેરેના મૃત્યુમાં પણ તરત જ શુદ્ધિ ગણાય છે.

બ્રાહ્મણાર્થે ચ સંન્યસ્તે સદ્યઃ શૌચં વિધીયતે

બ્રાહ્મણ માટે સંન્યાસ લેવાય ત્યારે તરત જ શુદ્ધિ વિધિ છે.

નાશૌચં કીર્ત્યતે સદ્ભિઃ પતિતે ચ તથા મૃતે

પતિત અથવા મૃત્યુ પામેલા માટે સજ્જનો અશૌચ્ય માનતા નથી.

ન ચાશ્રુપાતપિણ્ડૌ વા કાર્યં શ્રાદ્ધાદિ કઙ્ક્વચિત્

આવી વ્યક્તિ માટે ન તો શ્રાદ્ધ કરવું જોઈએ, ન તો પિંડાદિ વિધિ કરવી જોઈએ.

વિહિતં તસ્ય નાશૌચં નાગ્નિર્નાપ્યુદકાદિકમ્

એવા માટે અશૌચ્ય, અગ્નિ કે જળાદિ વિધિ નક્કી કરેલી નથી.

તસ્યાશૌચં વિધાતવ્યં કાર્યં ચૈવોદકાદિકમ્

તે માટે અશૌચનું પાલન કરવું અને પાણી વગેરે આપવાનું કાર્ય કરવું જોઈએ.

હિરણ્યધાન્યગોવાસસ્તિલાન્નગુડસર્પિષામ્

સોનુ, અનાજ, ગાય, વસ્ત્ર, તલ, પાકેલું ભાત, ગોળ અને ઘી—

આશૌચિનાં ગૃહાદ્ ગ્રાહ્યં શુષ્કાન્નં ચૈવ નિત્યશઃ

અશૌચ ધરાવનારા ઘરમાંથી સુકું અનાજ હંમેશા લેવું જોઈએ.

અનાહિતાગ્નિર્ગૃહ્યેણ લૌકિકેનેતરો જનઃ

જે અગ્નિ પ્રજ્વલિત નથી કરતો, એ ઘરગથ્થુ કે સામાન્ય અગ્નિનો ઉપયોગ કરે, બીજાઓ પણ એમ જ કરે.

દાહઃ કાર્યો યથાન્યાયં સપિણ્ડૈઃ શ્રદ્ધયાન્વિતૈઃ

દાહ વિધિ સગાંઓ દ્વારા શ્રદ્ધાપૂર્વક યોગ્ય રીતથી કરવી જોઈએ.

દશાહં બાન્ધવૈઃ સાર્ધં સર્વે ચૈવાર્દ્રવાસસઃ

દસ દિવસ સુધી સગાંઓ સાથે બધાએ ભીંજવેલા વસ્ત્ર પહેરવા જોઈએ.

પ્રેતાય ચ ગૃહદ્વારિ ચતુર્થે ભોજયેદ્ દ્વિજાન્

ચોથા દિવસે ઘરના બારણે મૃત માટે બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું જોઈએ.

પૂર્વં તુ ભોજયેદ્ વિપ્રાનયુગ્માન્ શ્રદ્ધયા શુચીન્

પહેલા શ્રદ્ધાપૂર્વક શુદ્ધ બ્રાહ્મણ dampatીઓને ભોજન કરાવવું જોઈએ.

અયુગ્માન્ ભોજયેદ્ વિપ્રાન્ નવશ્રાદ્ધં તુ તદ્વિદુઃ

પછી દંપતિ ન હોય એવા બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું; આ નવ શ્રાદ્ધ કહેવાય છે.

એકં પવિત્રમેકોર્ઽઘઃ પિણ્ડપાત્રં તથૈવ ચ

એક શુદ્ધિની વસ્તુ, એક અર્ઘ્યપાત્ર અને એક પિંડ માટેનું પાત્ર રાખવું જોઈએ.

સપિણ્ડીકરણં પ્રોક્તં પૂર્ણે સંવત્સરે પુનઃ

પિંડ મિલન વિધિ એક વર્ષ પૂરે ફરીથી કરવી કહેવામાં આવી છે.

પ્રેતાર્થં પિતૃપાત્રેષુ પાત્રમાસેચયેત્ તતઃ

મૃત માટે પિતૃઓના પાત્રોમાં અર્પણનું પાણી ઢાળવું જોઈએ.