કૂર્મપુરાણમ્

અનદન્નન્નમહ્નૈવ ન ચ તસ્મિન્ ગૃહે વસેત્

એ દિવસે એ ઘરમાં રહેવું કે ત્યાંનું અન્ન ખાવું નહિ.

દશાહેન શવસ્પર્શે સપિણ્ડશ્ચૈવ શુધ્યતિ

મૃતદેહને સ્પર્શ કરવાથી સપીંડ સંબંધીને દસ દિવસે શુદ્ધિ મળે છે.

દશાહેન દ્વિજઃ શુધ્યેદ્ દ્વાદશાહેન ભૂમિપઃ

દ્વિજને દસ દિવસે અને રાજાને બાર દિવસે શુદ્ધિ મળે છે.

ષડ્રાત્રેણાથવા સર્વે ત્રિરાત્રેણાથવા પુનઃ

અથવા, બધા છ રાતે કે ત્રણ રાતે પણ શુદ્ધ થઈ શકે છે.

સ્નાત્વા સંપ્રાશ્ય તુ ઘૃતં શુધ્યન્તિ બ્રાહ્મણાદયઃ

સ્નાન કરીને અને ઘીનું સેવન કરીને બ્રાહ્મણ વગેરે શુદ્ધ થાય છે.

અશૌચે સંસ્પૃશેત્ સ્નેહાત્ તદાશૌચેન શુધ્યતિ

આશૌચમાં પ્રેમથી કોઈને સ્પર્શ કરાય તો, એ જ સમયનું આશૌચ રાખવાથી શુદ્ધિ મળે છે.

સ્નાત્વા સચૈલં સ્પૃષ્ટ્વાગ્નિં ઘૃતં પ્રાશ્ય વિશુધ્યતિ

વસ્ત્ર પહેરીને સ્નાન કરીને, અગ્નિ સ્પર્શી અને ઘી પીવાથી શુદ્ધિ મળે છે.

શૂદ્રે દિનત્રયં પ્રોક્તં પ્રાણાયામશતં પુનઃ

શૂદ્ર માટે ત્રણ દિવસ કહેવામાં આવ્યા છે, અથવા તો શ્વાસ નિયંત્રણના સો પ્રયોગથી પણ શુદ્ધિ મળે છે.

ત્રિરાત્રં સ્યાત્ તથાશૌચમેકાહં ત્વન્યથા સ્મૃતમ્

આશૌચ ત્રણ રાતનું હોય છે, અથવા તો એક દિવસનું પણ માનવામાં આવે છે.

અન્યથા ચૈવ સજ્યોતિર્બ્રાહ્મણે સ્નાનમેવ તુ

બીજા કોઈ અવસરે, બ્રાહ્મણ માટે ફક્ત પ્રકાશ સાથે સ્નાન કરવું પૂરતું છે.

સ્નાનેનૈવ ભવેચ્છુદ્ધિઃ સચૈલેન ન સંશયઃ

ફક્ત સ્નાન કરવાથી જ શુદ્ધિ થાય છે, કપડાં પહેરીને પણ, આમાં કોઈ શંકા નથી.

બાન્ધવો વાપરો વાપિ સ દશાહેન શુધ્યતિ

સગા હોય કે બીજો કોઈ, બંને દસ દિવસ પછી શુદ્ધ થાય છે.

તદાશૌચે નિવૃત્તે ઽસૌ સ્નાનં કૃત્વા વિશુધ્યતિ

જ્યારે અશૌચ્યનો સમય પૂરો થાય, ત્યારે સ્નાન કરીને શુદ્ધિ મળે છે.

તાવન્ત્યહાન્યશૌચં સ્યાત્ પ્રાયશ્ચિત્તં તતશ્ચરેત્

જેટલા દિવસ અશૌચ્ય રહે છે, ત્યારબાદ પ્રાયશ્ચિત કરવું જોઈએ.

સપિણ્ડાનાં તુ મરણે મરણાદિતરેષુ ચ

સપિંડ સંબંધીઓના મૃત્યુમાં અને અન્ય મૃત્યુમાં પણ,

સમાનોદકભાવસ્તુ જન્મનામ્નોરવેદને

જન્મ અને નામ જાણવાથી સમાન જળનો સંબંધ નક્કી થાય છે.

લેપભાજસ્ત્રયશ્ચાત્મા સાપિણ્ડ્યં સાપ્તપૌરુષણ્

સ્પર્શમાં ભાગ લેનારા ત્રણ અને આત્મા, સપિંડ સંબંધ સાત પેઢી સુધી ગણાય છે.

ઊઢાનાં ભર્તુસાપિણ્ડ્યં પ્રાહ દેવઃ પિતામહઃ

વિવાહિત સ્ત્રીઓ માટે, પિતામહ દેવએ કહ્યું છે કે સપિંડ સંબંધ પતિ દ્વારા ગણાય છે.

ભિન્નવર્ણાસ્તુ સાપિણ્ડ્યં ભવેત્ તેષાં ત્રિપૂરુષમ્

ભિન્ન વર્ણવાળાઓમાં સપિંડ સંબંધ માત્ર ત્રણ પેઢી સુધી જ હોય છે.

દાતારો નિયમી ચૈવ બ્રહ્મવિદ્બ્રહ્મચારિણૌ

દાન આપનાર, નિયમ પાળનાર, બ્રહ્મજ્ઞાની અને બ્રહ્મચારી,

રાજા ચૈવાભિષિક્તશ્ચ પ્રાણસત્રિણ એવ ચ

રાજા, અભિષિષ્ટ અને પ્રાણસત્ર યજ્ઞ કરનાર,

સદ્યઃ શૌચં સમાખ્યાતં દુર્ભિક્ષે ચાપ્યુપદ્રવે

દુર્ભિક્ષ કે આપત્તિ સમયે તરત જ શુદ્ધિ માનવામાં આવે છે.

સદ્યઃ શૌચં સમાખ્યાતં સર્પાદિમરણે તથા

સર્પ વગેરેના મૃત્યુમાં પણ તરત જ શુદ્ધિ ગણાય છે.

બ્રાહ્મણાર્થે ચ સંન્યસ્તે સદ્યઃ શૌચં વિધીયતે

બ્રાહ્મણ માટે સંન્યાસ લેવાય ત્યારે તરત જ શુદ્ધિ વિધિ છે.

નાશૌચં કીર્ત્યતે સદ્ભિઃ પતિતે ચ તથા મૃતે

પતિત અથવા મૃત્યુ પામેલા માટે સજ્જનો અશૌચ્ય માનતા નથી.

ન ચાશ્રુપાતપિણ્ડૌ વા કાર્યં શ્રાદ્ધાદિ કઙ્ક્વચિત્

આવી વ્યક્તિ માટે ન તો શ્રાદ્ધ કરવું જોઈએ, ન તો પિંડાદિ વિધિ કરવી જોઈએ.

વિહિતં તસ્ય નાશૌચં નાગ્નિર્નાપ્યુદકાદિકમ્

એવા માટે અશૌચ્ય, અગ્નિ કે જળાદિ વિધિ નક્કી કરેલી નથી.

તસ્યાશૌચં વિધાતવ્યં કાર્યં ચૈવોદકાદિકમ્

તે માટે અશૌચનું પાલન કરવું અને પાણી વગેરે આપવાનું કાર્ય કરવું જોઈએ.

હિરણ્યધાન્યગોવાસસ્તિલાન્નગુડસર્પિષામ્

સોનુ, અનાજ, ગાય, વસ્ત્ર, તલ, પાકેલું ભાત, ગોળ અને ઘી—