કૂર્મપુરાણમ્

સદ્યઃ શૌચં ભવેત્ તસ્ય સર્વાવસ્થાસુ સર્વદા

એ વ્યક્તિ માટે દરેક સમયે અને દરેક સ્થિતિમાં તરત જ શુદ્ધિ માનવામાં આવે છે.

સપિણ્ડાનાં ત્રિરાત્રં સ્યાત્ સંસ્કારે ભર્તુરેવ હિ

સંયુક્ત પિંડ લેવા વાળા સગાંઓ માટે ત્રણ રાત સુધી શુદ્ધિ રહે છે, પણ પતિના વિધિ માટે જ.

ઊનદ્વિવર્ષાન્મરણે સદ્યઃ શૌચમુદાહૃતમ્

બે વર્ષના ઉંમર પહેલાં મૃત્યુ થાય તો તરત જ શુદ્ધિ ગણાય છે.

આપ્રદાનાત્ ત્રિરાત્રં સ્યાદ્ દશરાત્રમતઃ પરમ્

દાન આપ્યા પછી ત્રણ રાત સુધી શુદ્ધિ રહે છે; પછી દસ રાત સુધી રહે છે.

એકોદકાનાં મરણે સૂતકે ચૈતદેવ હિ

એક જ પાણી વાપરતા સગાંઓમાં જન્મ કે મૃત્યુથી પણ આ જ નિયમ લાગુ પડે છે.

એકરાત્રં સમુદ્દિષ્ટં ગુરૌ સબ્રહ્મચારિણિ

ગુરુ અને સહપાઠી માટે એક રાત સુધી શુદ્ધિ રાખવાની હોય છે.

ગૃહે મૃતાસુ દત્તાસુ કન્યકાસુ ત્ર્યહં પિતુઃ

ઘરમાં દીકરીનું દાન થાય કે મૃત્યુ થાય તો પિતાને ત્રણ રાત સુધી અશુદ્ધિ રહે છે.

ત્રિરાત્રં સ્યાત્ તથાચાર્યે સ્વભાર્યાસ્વન્યગાસુ ચ

ગુરુ, પોતાની પત્નીઓ અને અન્ય સ્ત્રીઓ માટે પણ ત્રણ રાત સુધી શુદ્ધિ રહે છે.

એકાહં સ્યાદુપાધ્યાયે સ્વગ્રામે શ્રોત્રિયે ઽપિ ચ

ઉપાધ્યાય અને પોતાના ગામના વિદ્વાન બ્રાહ્મણ માટે એક દિવસ સુધી શુદ્ધિ રાખવાની હોય છે.

એકાહં ચાસ્વવર્યે સ્યાદેકરાત્રં તદિષ્યતે

ન પસંદ કરેલી પત્ની માટે એક દિવસ અને એ સ્થિતિમાં એક રાત સુધી શુદ્ધિ રહે છે.

સદ્યઃ શૌચં સમુદ્દિષ્ટં સગોત્રે સંસ્થિતે સતિ

સમાન કુળના સગાંના મૃત્યુ પર તરત જ શુદ્ધિ ગણાય છે.

વૈશ્યઃ પઞ્ચદશાહેન શૂદ્રો માસેન શુદ્યતિ

વૈશ્યને પંદર દિવસમાં અને શૂદ્રને એક મહિને શુદ્ધિ મળે છે.

તેષામશૌચે વિપ્રસ્ય દશાહાચ્છુદ્ધિરિષ્યતે

આમાંથી બ્રાહ્મણને દસ દિવસ પછી શુદ્ધ ગણવામાં આવે છે.

સ્વમેવ શૌચં કુર્યાતાં વિશુદ્ધ્યર્થમસંશયમ્

શુદ્ધિ માટે તેઓએ પોતે જ આશૌચનું પાલન કરવું જોઈએ, તેમાં કોઈ શંકા નથી.

તદ્વર્ણવિધિદૃષ્ટેન સ્વં તુ શૌચં સ્વયોનિષુ

દરેકે પોતાના વર્ણ અને કુળ પ્રમાણે જ આશૌચનું પાલન કરવું જોઈએ.

વૈશ્યક્ષત્રિયવિપ્રાણાં શૂદ્રેષ્વાશૌચમેવ તુ

વૈશ્ય, ક્ષત્રિય અને બ્રાહ્મણ માટે, શૂદ્ર સાથે સંપર્કથી આશૌચ થાય છે.

શૂદ્રક્ષત્રિયવિપ્રાણાં વૈશ્યેષ્વાશૌચમિષ્યતે

શૂદ્ર, ક્ષત્રિય અને બ્રાહ્મણ માટે, વૈશ્ય સાથે સંપર્કથી આશૌચ માનવામાં આવે છે.

અશૌચં ક્ષત્રિયે પ્રોક્તં ક્રમેણ દ્વિજપુઙ્ગવાઃ

ક્ષત્રિય માટે આશૌચનું નિયમ ક્રમ પ્રમાણે જણાવાયું છે, હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ.

દશરાત્રેણ શુદ્ધિઃ સ્યાદિત્યાહ કમલોદ્ભવઃ

દસ રાત પછી શુદ્ધિ મળે છે એમ કમલથી જન્મેલા બ્રહ્માએ કહ્યું છે.

અશિત્વા ચ સહોષિત્વા દશરાત્રેણ શુધ્યતિ

સાથે ખાઈને અને સાથે રહીને, દસ રાત પછી શુદ્ધિ મળે છે.

અનદન્નન્નમહ્નૈવ ન ચ તસ્મિન્ ગૃહે વસેત્

એ દિવસે એ ઘરમાં રહેવું કે ત્યાંનું અન્ન ખાવું નહિ.

દશાહેન શવસ્પર્શે સપિણ્ડશ્ચૈવ શુધ્યતિ

મૃતદેહને સ્પર્શ કરવાથી સપીંડ સંબંધીને દસ દિવસે શુદ્ધિ મળે છે.

દશાહેન દ્વિજઃ શુધ્યેદ્ દ્વાદશાહેન ભૂમિપઃ

દ્વિજને દસ દિવસે અને રાજાને બાર દિવસે શુદ્ધિ મળે છે.

ષડ્રાત્રેણાથવા સર્વે ત્રિરાત્રેણાથવા પુનઃ

અથવા, બધા છ રાતે કે ત્રણ રાતે પણ શુદ્ધ થઈ શકે છે.

સ્નાત્વા સંપ્રાશ્ય તુ ઘૃતં શુધ્યન્તિ બ્રાહ્મણાદયઃ

સ્નાન કરીને અને ઘીનું સેવન કરીને બ્રાહ્મણ વગેરે શુદ્ધ થાય છે.

અશૌચે સંસ્પૃશેત્ સ્નેહાત્ તદાશૌચેન શુધ્યતિ

આશૌચમાં પ્રેમથી કોઈને સ્પર્શ કરાય તો, એ જ સમયનું આશૌચ રાખવાથી શુદ્ધિ મળે છે.

સ્નાત્વા સચૈલં સ્પૃષ્ટ્વાગ્નિં ઘૃતં પ્રાશ્ય વિશુધ્યતિ

વસ્ત્ર પહેરીને સ્નાન કરીને, અગ્નિ સ્પર્શી અને ઘી પીવાથી શુદ્ધિ મળે છે.

શૂદ્રે દિનત્રયં પ્રોક્તં પ્રાણાયામશતં પુનઃ

શૂદ્ર માટે ત્રણ દિવસ કહેવામાં આવ્યા છે, અથવા તો શ્વાસ નિયંત્રણના સો પ્રયોગથી પણ શુદ્ધિ મળે છે.

ત્રિરાત્રં સ્યાત્ તથાશૌચમેકાહં ત્વન્યથા સ્મૃતમ્

આશૌચ ત્રણ રાતનું હોય છે, અથવા તો એક દિવસનું પણ માનવામાં આવે છે.