કૂર્મપુરાણમ્

એકરાત્રં સપિણ્ડાનાં યદિ તે ઽત્યન્તનિર્ગુણાઃ

સગાંઓમાં, જો તેઓ સંપૂર્ણ નિર્ગુણ હોય તો એક રાત અશૌચ્ય રહે છે.

સર્વેષામેવ ગુણિનામૂર્ધ્વં તુ વિષમં પુનઃ

જેઓમાં ગુણ છે, તેમના માટે પછીનો સમય ફરી અનિયમિત ગણાય છે.

તદા માસસમૈસ્તાસામશૌચં દિવસૈઃ સ્મૃતમ્

એ સમયે, સ્ત્રીઓમાં અશૌચ્ય મહિનાની સંખ્યા જેટલા દિવસ ગણાય છે.

સદ્યઃ શૌચં સપિણ્ડાનાં ગર્ભસ્ત્રાવાચ્ચ વા તતઃ

સંયુક્ત પિંડ લેવા વાળા સગાંઓ માટે કે ગર્ભપાત થવાથી તરત જ શુદ્ધિ થાય છે.

યથેષ્ટાચરણે જ્ઞાતૌ ત્રિરાત્રમિતિ નિશ્ચયઃ

જેઓ મનમાની રીતે વર્તે છે એવા જ્ઞાતિ માટે ત્રણ રાત સુધી શુદ્ધિ રાખવાની હોય છે.

શેષેણૈવ ભવેચ્છુદ્ધિરહઃ શેષે ત્રિરાત્રકમ્

બાકીના બધા માટે એક દિવસમાં શુદ્ધિ થાય છે; અને કેટલાક માટે ત્રણ રાત સુધી રહે છે.

અઘવૃદ્ધિમદાશૌચમૂર્ઘ્વં ચેત્ તેન શુધ્યતિ

જે મૃત્યુ પામેલા વ્યક્તિએ ઘણું પાપ કર્યું હોય એના કારણે થયેલી અશુદ્ધિ પછીના વિધિથી દૂર થાય છે.

અઘવૃદ્ધિમદાશૌચં તદા પૂર્વેણ શુધ્યતિ

પાપવાળા મૃત્યુથી થયેલી અશુદ્ધિ અગાઉના વિધિથી પણ દૂર થાય છે.

તાવદપ્રયતો મર્ત્યો યાવચ્છેષઃ સમાપ્યતે

માણસને ત્યાં સુધી અશુદ્ધિ રહે છે જ્યાં સુધી અંતિમ વિધિ પૂરી ન થાય.

તથૈવ મરણે સ્નાનમૂર્ધ્વં સંવત્સરાદ્ યદિ

મૃત્યુ પછી, જો ઇચ્છા હોય તો એક વર્ષ પછી સ્નાન કરવાની રીત પણ છે.

સદ્યઃ શૌચં ભવેત્ તસ્ય સર્વાવસ્થાસુ સર્વદા

એ વ્યક્તિ માટે દરેક સમયે અને દરેક સ્થિતિમાં તરત જ શુદ્ધિ માનવામાં આવે છે.

સપિણ્ડાનાં ત્રિરાત્રં સ્યાત્ સંસ્કારે ભર્તુરેવ હિ

સંયુક્ત પિંડ લેવા વાળા સગાંઓ માટે ત્રણ રાત સુધી શુદ્ધિ રહે છે, પણ પતિના વિધિ માટે જ.

ઊનદ્વિવર્ષાન્મરણે સદ્યઃ શૌચમુદાહૃતમ્

બે વર્ષના ઉંમર પહેલાં મૃત્યુ થાય તો તરત જ શુદ્ધિ ગણાય છે.

આપ્રદાનાત્ ત્રિરાત્રં સ્યાદ્ દશરાત્રમતઃ પરમ્

દાન આપ્યા પછી ત્રણ રાત સુધી શુદ્ધિ રહે છે; પછી દસ રાત સુધી રહે છે.

એકોદકાનાં મરણે સૂતકે ચૈતદેવ હિ

એક જ પાણી વાપરતા સગાંઓમાં જન્મ કે મૃત્યુથી પણ આ જ નિયમ લાગુ પડે છે.

એકરાત્રં સમુદ્દિષ્ટં ગુરૌ સબ્રહ્મચારિણિ

ગુરુ અને સહપાઠી માટે એક રાત સુધી શુદ્ધિ રાખવાની હોય છે.

ગૃહે મૃતાસુ દત્તાસુ કન્યકાસુ ત્ર્યહં પિતુઃ

ઘરમાં દીકરીનું દાન થાય કે મૃત્યુ થાય તો પિતાને ત્રણ રાત સુધી અશુદ્ધિ રહે છે.

ત્રિરાત્રં સ્યાત્ તથાચાર્યે સ્વભાર્યાસ્વન્યગાસુ ચ

ગુરુ, પોતાની પત્નીઓ અને અન્ય સ્ત્રીઓ માટે પણ ત્રણ રાત સુધી શુદ્ધિ રહે છે.

એકાહં સ્યાદુપાધ્યાયે સ્વગ્રામે શ્રોત્રિયે ઽપિ ચ

ઉપાધ્યાય અને પોતાના ગામના વિદ્વાન બ્રાહ્મણ માટે એક દિવસ સુધી શુદ્ધિ રાખવાની હોય છે.

એકાહં ચાસ્વવર્યે સ્યાદેકરાત્રં તદિષ્યતે

ન પસંદ કરેલી પત્ની માટે એક દિવસ અને એ સ્થિતિમાં એક રાત સુધી શુદ્ધિ રહે છે.

સદ્યઃ શૌચં સમુદ્દિષ્ટં સગોત્રે સંસ્થિતે સતિ

સમાન કુળના સગાંના મૃત્યુ પર તરત જ શુદ્ધિ ગણાય છે.

વૈશ્યઃ પઞ્ચદશાહેન શૂદ્રો માસેન શુદ્યતિ

વૈશ્યને પંદર દિવસમાં અને શૂદ્રને એક મહિને શુદ્ધિ મળે છે.

તેષામશૌચે વિપ્રસ્ય દશાહાચ્છુદ્ધિરિષ્યતે

આમાંથી બ્રાહ્મણને દસ દિવસ પછી શુદ્ધ ગણવામાં આવે છે.

સ્વમેવ શૌચં કુર્યાતાં વિશુદ્ધ્યર્થમસંશયમ્

શુદ્ધિ માટે તેઓએ પોતે જ આશૌચનું પાલન કરવું જોઈએ, તેમાં કોઈ શંકા નથી.

તદ્વર્ણવિધિદૃષ્ટેન સ્વં તુ શૌચં સ્વયોનિષુ

દરેકે પોતાના વર્ણ અને કુળ પ્રમાણે જ આશૌચનું પાલન કરવું જોઈએ.

વૈશ્યક્ષત્રિયવિપ્રાણાં શૂદ્રેષ્વાશૌચમેવ તુ

વૈશ્ય, ક્ષત્રિય અને બ્રાહ્મણ માટે, શૂદ્ર સાથે સંપર્કથી આશૌચ થાય છે.

શૂદ્રક્ષત્રિયવિપ્રાણાં વૈશ્યેષ્વાશૌચમિષ્યતે

શૂદ્ર, ક્ષત્રિય અને બ્રાહ્મણ માટે, વૈશ્ય સાથે સંપર્કથી આશૌચ માનવામાં આવે છે.

અશૌચં ક્ષત્રિયે પ્રોક્તં ક્રમેણ દ્વિજપુઙ્ગવાઃ

ક્ષત્રિય માટે આશૌચનું નિયમ ક્રમ પ્રમાણે જણાવાયું છે, હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ.

દશરાત્રેણ શુદ્ધિઃ સ્યાદિત્યાહ કમલોદ્ભવઃ

દસ રાત પછી શુદ્ધિ મળે છે એમ કમલથી જન્મેલા બ્રહ્માએ કહ્યું છે.