કૂર્મપુરાણમ્

પ્રાઙ્મુખો નિર્વપેત્ પિણ્ડાનુપવીતી સમાહિતઃ

પૂર્વ દિશા તરફ મોઢું કરીને, જનેઉ ડાબા ખભા પર રાખી, એકાગ્રતાથી પિંડ અર્પણ કરવો.

સ્થણ્ડિલેષુ વિચિત્રેષુ પ્રતિમાસુ દ્વિજાતિષુ

વિભિન્ન વેદિકાઓ પર, પ્રતિમાઓ પર અથવા દ્વિજોમાં.

પૂજયિત્વા માતૃગણં કૂર્યાચ્છ્રાદ્ધત્રયં બુધઃ

માતૃગણની પૂજા કરીને, વિવેકી વ્યક્તિએ ત્રણ શ્રાદ્ધ કરવું.

તસ્ય ક્રોધસમાવિષ્ટા હિંસામિચ્છન્તિ માતરઃ

જો એ ગુસ્સાથી ભરાઈ જાય તો, માતાઓ એને દુઃખ પહોંચાડવા ઇચ્છે છે.

મૃતેષુ વાથ જાતેષુ બ્રાહ્મણાનાં દ્વિજોત્તમાઃ

મૃતકોમાં કે નવજાતોમાં, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોમાં—

નકુર્યાદ્ વિહિતં કિઞ્ચિત્ સ્વાધ્યાયં મનસાપિચ

કોઈએ પણ નિયમિત કરવાનું કાર્ય કે મનમાં પણ વેદનું પાઠન ન કરવું જોઈએ.

શુષ્કાન્નેન ફલૈર્વાપિ વૈતાનં જુહુયાત્ તથા

સૂકા અન્ન કે ફળથી પણ વૈતાન યજ્ઞ એ જ રીતે અર્પણ કરવો.

ચતુર્થે પઞ્ચમે વાહ્નિ સંસ્પર્શઃ કથિતો બુધૈઃ

ચોથા કે પાંચમા દિવસે અગ્નિનો સ્પર્શ કરવો ચાલે છે, એવું જ્ઞાની લોકો કહે છે.

સૂતકં સૂતિકાં ચૈવ વર્જયિત્વા નૃણાં પુનઃ

જન્મ અને પ્રસૂતિના અશૌચ્ય સિવાય, અન્ય બધા અશૌચ્ય ફરીથી દૂર થાય છે.

સંસ્પૃશ્યાઃ સર્વ એવૈતે સ્નાનાન્માતા દશાહતઃ

સ્નાન કર્યા પછી બધા સ્પર્શ કરી શકાય, પણ માતા દસ દિવસ સુધી અશુદ્ધ ગણાય છે.

એકદ્વિત્રિગુણૈર્યુક્તં ચતુસ્ત્ર્યેકદિનૈઃ શુચિઃ

એક, બે કે ત્રણ ગણાં સમય, અથવા ચાર, ત્રણ કે એક દિવસમાં શુદ્ધિ મળે છે.

ચતુર્થે તસ્ય સંસ્પર્શં મનુરાહ પ્રજાપતિઃ

ચોથા દિવસે તેમનો સ્પર્શ કરવાનો નિયમ મનુએ આપ્યો છે.

યથેષ્ટાચરણસ્યાહુર્મરણાન્તમશૌવકમ્

જે મનગમતું વર્તે છે, તેને મૃત્યુ સુધી અશૌચ્ય રહે છે એમ કહેવાય છે.

પ્રાક્સંસ્કારાત્ ત્રિરાત્રં સ્યાત્ તસ્માદૂર્ધ્વં દશાહકમ્

ઉપનયન પૂર્વે ત્રણ રાત અશૌચ્ય રહે છે; પછી દસ દિવસ અશૌચ્ય ગણાય છે.

ત્રિરાત્રેણ શુચિસ્ત્વન્યો યદિ હ્યત્યન્તનિર્ગુણઃ

બીજાને, જો તે સંપૂર્ણ નિર્ગુણ હોય, તો ત્રણ રાત પછી શુદ્ધિ મળે છે.

જાતદન્તે ત્રિરાત્રં સ્યાદ્ યદિ સ્યાતાં તુ નિર્ગુણૌ

દાંત ઉગેલા હોય અને બંને નિર્ગુણ હોય તો ત્રણ રાત અશૌચ્ય રહે છે.

ત્રિરાત્રમૌપનયનાત્ સપિણ્ડાનામુદાહૃતમ્

ઉપનયન પછી સગાંઓને ત્રણ રાત અશૌચ્ય ગણાય છે.

માતુશ્ચ સૂતકં તત્ સ્યાત્ પિતા સ્યાત્ સ્પૃશ્ય એવ ચ

માતાનું અશૌચ્ય જેમ કહ્યું તેમ રહે છે; પિતાને સ્પર્શ કરી શકાય છે.

ઊર્ધ્વં દશાહાદેકાહં સોદરો યદિ નિર્ગુણઃ

દસ દિવસ પછી, ભાઈ નિર્ગુણ હોય તો એક દિવસ અશૌચ્ય રહે છે.

એકરાત્રં નિર્ગુણાનાં ચૈલાદૂર્ધ્વં ત્રિરાત્રકમ્

નિર્ગુણ લોકોમાં, કપડા બદલ્યા પછી ત્રણ રાત અશૌચ્ય ગણાય છે.

એકરાત્રં સપિણ્ડાનાં યદિ તે ઽત્યન્તનિર્ગુણાઃ

સગાંઓમાં, જો તેઓ સંપૂર્ણ નિર્ગુણ હોય તો એક રાત અશૌચ્ય રહે છે.

સર્વેષામેવ ગુણિનામૂર્ધ્વં તુ વિષમં પુનઃ

જેઓમાં ગુણ છે, તેમના માટે પછીનો સમય ફરી અનિયમિત ગણાય છે.

તદા માસસમૈસ્તાસામશૌચં દિવસૈઃ સ્મૃતમ્

એ સમયે, સ્ત્રીઓમાં અશૌચ્ય મહિનાની સંખ્યા જેટલા દિવસ ગણાય છે.

સદ્યઃ શૌચં સપિણ્ડાનાં ગર્ભસ્ત્રાવાચ્ચ વા તતઃ

સંયુક્ત પિંડ લેવા વાળા સગાંઓ માટે કે ગર્ભપાત થવાથી તરત જ શુદ્ધિ થાય છે.

યથેષ્ટાચરણે જ્ઞાતૌ ત્રિરાત્રમિતિ નિશ્ચયઃ

જેઓ મનમાની રીતે વર્તે છે એવા જ્ઞાતિ માટે ત્રણ રાત સુધી શુદ્ધિ રાખવાની હોય છે.

શેષેણૈવ ભવેચ્છુદ્ધિરહઃ શેષે ત્રિરાત્રકમ્

બાકીના બધા માટે એક દિવસમાં શુદ્ધિ થાય છે; અને કેટલાક માટે ત્રણ રાત સુધી રહે છે.

અઘવૃદ્ધિમદાશૌચમૂર્ઘ્વં ચેત્ તેન શુધ્યતિ

જે મૃત્યુ પામેલા વ્યક્તિએ ઘણું પાપ કર્યું હોય એના કારણે થયેલી અશુદ્ધિ પછીના વિધિથી દૂર થાય છે.

અઘવૃદ્ધિમદાશૌચં તદા પૂર્વેણ શુધ્યતિ

પાપવાળા મૃત્યુથી થયેલી અશુદ્ધિ અગાઉના વિધિથી પણ દૂર થાય છે.

તાવદપ્રયતો મર્ત્યો યાવચ્છેષઃ સમાપ્યતે

માણસને ત્યાં સુધી અશુદ્ધિ રહે છે જ્યાં સુધી અંતિમ વિધિ પૂરી ન થાય.