કૂર્મપુરાણમ્

યેષાં વાપિ પિતા દદ્યાત્ તેષાં ચૈકે પ્રચક્ષતે

કેટલાંક કહે છે કે, એ પિતૃઓના પિતા એમના માટે અર્પણ કરે.

યો યસ્ય મ્રિયતે તસ્મૈ દેયં નાન્યસ્ય તેન તુ

જેનો સગો અવસાન પામ્યો હોય, એને જ આપવું જોઈએ, બીજાને નહિ.

ન જીવન્તમતિક્રમ્ય દદાતિ શ્રૂયતે શ્રુતિઃ

શાસ્ત્રોમાં સાંભળવામાં આવે છે કે, જીવતા માણસને અવગણીને આપવું નહિ.

ઋક્યાદર્ધં સમાદદ્યાન્નિયોગોત્પાદિતો યદિ

જો નિયોગથી જન્મ થયો હોય તો, એ વ્યક્તિએ ઋકાદિ ભાગનો અડધો હિસ્સો લેવો.

પ્રદદ્યાદ્ બીજિને પિણ્ડં ક્ષેત્રિણે તુ તતો ઽન્યથા

પિંડ આપવો હોય તો બીજદાતા પિતા ને આપવો, નહિ તો જમીનના માલિકને આપવો.

કીર્તયેદથ ચૈકસ્મિન્ બીજિનં ક્ષેત્રિણં તતઃ

પછી, એક સમયે બીજદાતા પિતા અને પછી જમીનના માલિકનું નામ લેવું.

અશૌચે સ્વે પરિક્ષીણે કામ્યં વૈ કામતઃ પુનઃ

જ્યારે અશૌચ હોય, ક્ષીણતા હોય અથવા ઇચ્છા હોય ત્યારે ફરીથી કરી શકાય.

દેવવત્સર્વમેવ સ્યાદ્ યવૈઃ કાર્યા તિલક્રિયા

દેવતાઓ માટે જે રીતે કરવું, એ રીતે બધું કરવું; તિલક્રિયા જૌથી કરવી.

નાન્દીમુખાસ્તુ પિતરઃ પ્રીયન્તામિતિ વાચયેત્

'શુભમુખવાળા પિતૃઓ પ્રસન્ન થાય' એવી પ્રાર્થના કરવી.

તતો માતામહાનાં તુ વૃદ્ધૌ શ્રાદ્ધત્રયં સ્મૃતમ્

પછી, માતામહના વૃદ્ધિ સમયે ત્રણ શ્રાદ્ધ કરવાનું કહેવાયું છે.

પ્રાઙ્મુખો નિર્વપેત્ પિણ્ડાનુપવીતી સમાહિતઃ

પૂર્વ દિશા તરફ મોઢું કરીને, જનેઉ ડાબા ખભા પર રાખી, એકાગ્રતાથી પિંડ અર્પણ કરવો.

સ્થણ્ડિલેષુ વિચિત્રેષુ પ્રતિમાસુ દ્વિજાતિષુ

વિભિન્ન વેદિકાઓ પર, પ્રતિમાઓ પર અથવા દ્વિજોમાં.

પૂજયિત્વા માતૃગણં કૂર્યાચ્છ્રાદ્ધત્રયં બુધઃ

માતૃગણની પૂજા કરીને, વિવેકી વ્યક્તિએ ત્રણ શ્રાદ્ધ કરવું.

તસ્ય ક્રોધસમાવિષ્ટા હિંસામિચ્છન્તિ માતરઃ

જો એ ગુસ્સાથી ભરાઈ જાય તો, માતાઓ એને દુઃખ પહોંચાડવા ઇચ્છે છે.

મૃતેષુ વાથ જાતેષુ બ્રાહ્મણાનાં દ્વિજોત્તમાઃ

મૃતકોમાં કે નવજાતોમાં, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોમાં—

નકુર્યાદ્ વિહિતં કિઞ્ચિત્ સ્વાધ્યાયં મનસાપિચ

કોઈએ પણ નિયમિત કરવાનું કાર્ય કે મનમાં પણ વેદનું પાઠન ન કરવું જોઈએ.

શુષ્કાન્નેન ફલૈર્વાપિ વૈતાનં જુહુયાત્ તથા

સૂકા અન્ન કે ફળથી પણ વૈતાન યજ્ઞ એ જ રીતે અર્પણ કરવો.

ચતુર્થે પઞ્ચમે વાહ્નિ સંસ્પર્શઃ કથિતો બુધૈઃ

ચોથા કે પાંચમા દિવસે અગ્નિનો સ્પર્શ કરવો ચાલે છે, એવું જ્ઞાની લોકો કહે છે.

સૂતકં સૂતિકાં ચૈવ વર્જયિત્વા નૃણાં પુનઃ

જન્મ અને પ્રસૂતિના અશૌચ્ય સિવાય, અન્ય બધા અશૌચ્ય ફરીથી દૂર થાય છે.

સંસ્પૃશ્યાઃ સર્વ એવૈતે સ્નાનાન્માતા દશાહતઃ

સ્નાન કર્યા પછી બધા સ્પર્શ કરી શકાય, પણ માતા દસ દિવસ સુધી અશુદ્ધ ગણાય છે.

એકદ્વિત્રિગુણૈર્યુક્તં ચતુસ્ત્ર્યેકદિનૈઃ શુચિઃ

એક, બે કે ત્રણ ગણાં સમય, અથવા ચાર, ત્રણ કે એક દિવસમાં શુદ્ધિ મળે છે.

ચતુર્થે તસ્ય સંસ્પર્શં મનુરાહ પ્રજાપતિઃ

ચોથા દિવસે તેમનો સ્પર્શ કરવાનો નિયમ મનુએ આપ્યો છે.

યથેષ્ટાચરણસ્યાહુર્મરણાન્તમશૌવકમ્

જે મનગમતું વર્તે છે, તેને મૃત્યુ સુધી અશૌચ્ય રહે છે એમ કહેવાય છે.

પ્રાક્સંસ્કારાત્ ત્રિરાત્રં સ્યાત્ તસ્માદૂર્ધ્વં દશાહકમ્

ઉપનયન પૂર્વે ત્રણ રાત અશૌચ્ય રહે છે; પછી દસ દિવસ અશૌચ્ય ગણાય છે.

ત્રિરાત્રેણ શુચિસ્ત્વન્યો યદિ હ્યત્યન્તનિર્ગુણઃ

બીજાને, જો તે સંપૂર્ણ નિર્ગુણ હોય, તો ત્રણ રાત પછી શુદ્ધિ મળે છે.

જાતદન્તે ત્રિરાત્રં સ્યાદ્ યદિ સ્યાતાં તુ નિર્ગુણૌ

દાંત ઉગેલા હોય અને બંને નિર્ગુણ હોય તો ત્રણ રાત અશૌચ્ય રહે છે.

ત્રિરાત્રમૌપનયનાત્ સપિણ્ડાનામુદાહૃતમ્

ઉપનયન પછી સગાંઓને ત્રણ રાત અશૌચ્ય ગણાય છે.

માતુશ્ચ સૂતકં તત્ સ્યાત્ પિતા સ્યાત્ સ્પૃશ્ય એવ ચ

માતાનું અશૌચ્ય જેમ કહ્યું તેમ રહે છે; પિતાને સ્પર્શ કરી શકાય છે.

ઊર્ધ્વં દશાહાદેકાહં સોદરો યદિ નિર્ગુણઃ

દસ દિવસ પછી, ભાઈ નિર્ગુણ હોય તો એક દિવસ અશૌચ્ય રહે છે.