કૂર્મપુરાણમ્

સ્ત્રગ્દામભિઃ શિરોવેષ્ટૈર્ધૂપવાસો ઽનુલેપનૈઃ

સુગંધિત પાણી, માથા પર પહેરવાની વસ્તુઓ, ધૂપ અને લિપનથી,

ઉદઙ્મુખો યથાન્યાયં વિશ્વે દેવાસ ઇત્યૃચા

ઉત્તર દિશા તરફ મોઢું રાખીને, નિયમ પ્રમાણે 'વિશ્વે દેવાઃ' મંત્ર બોલવો જોઈએ.

શં નો દેવ્યા જલં ક્ષિપ્ત્વા યવો ઽસીતિ યવાંસ્તથા

'શં નો દેવ્યાઃ' મંત્રથી પાણી છાંટી, એ જ રીતે જવાર પણ છાંટવા જોઈએ.

પ્રદદ્યાદ્ ગન્ધમાલ્યાનિ ધૂપાદીનિ ચ શક્તિતઃ

પછી પોતાની શક્તિ પ્રમાણે સુગંધ, ફૂલોની વણ, ધૂપ અને અન્ય વસ્તુઓ અર્પણ કરવી જોઈએ.

આવાહનં તતઃ કુર્યાદુશન્તસ્ત્વેત્યૃચા બુધઃ

પછી વિદ્વાન પુરુષે 'ઉશંતસ્ત્વ' મંત્રથી આવાહન કરવું જોઈએ.

શં નો દેવ્યોદકં પાત્રે તિલો ઽસીતિ તિલાંસ્તથા

'શં નો દેવ્યાઃ' મંત્રથી પાત્રમાં પાણી છાંટી, એ જ રીતે તલ પણ નાખવા જોઈએ.

પિતૃભ્યઃ સ્થાનમેતેન ન્યુબ્જં પાત્રં નિધાપયેત્

પિતૃઓ માટે આ વિધિથી પાત્રને ઉંધું રાખવું જોઈએ.

કુરુષ્વેત્યભ્યનુજ્ઞાતો જુહુયાદુપવીતવાન્

'કરુષ્વ' એમ અનુમતિ મળ્યા પછી, ઉપવીતધારી વ્યક્તિએ હવન કરવું જોઈએ.

પ્રાચીનાવીતિના પિત્ર્યં વૈશ્વદેવં તુ હોમવત્

પિતૃકર્મમાં ઉપવીત જમણી બાજુ રાખી, વૈશ્વદેવ વિધિ હોમની જેમ કરવી જોઈએ.

પિતૃણાં પરિચર્યાસુ પાતયેદિતરં તથા

પિતૃઓની સેવા કરતી વખતે, બીજી અર્પણ પણ એ જ રીતે કરવી જોઈએ.

અગ્નયે કવ્યવાહનાય સ્વધેતિ જુહુયાત્ તતઃ

પછી 'સ્વધા' શબ્દથી અગ્નિ કાવ્યવાહનને હવન કરવું જોઈએ.

મહાદેવાન્તિકે વાથ ગોષ્ઠે વા સુસમાહિતઃ

મહાદેવજીની હાજરીમાં કે ગૌશાળામાં, મન એકાગ્ર રાખીને,

ગોમયેનોપતિપ્યોર્વોં સ્થાનં કૃત્વા તુ સૈકતમ્

પૃથ્વી પર ગૌમયથી લપસી, રેતીનું સ્થાન તૈયાર કરવું,

ત્રિરુલ્લિખેત્ તસ્ય મધ્યં દર્ભેણૈકેન ચૈવ હિ

તેના મધ્યમાં એક જ દર્ભ ઘાસથી ત્રણ રેખાઓ દોરવી,

ત્રીન્ પિણ્ડાન્ નિર્વપેત્ તત્ર હવિઃ શેષાત્સમાહિતઃ

હવે, યજ્ઞના બચેલા અન્નમાંથી ત્રણ પિંડ એકાગ્રતાથી અર્પણ કરવા,

તદન્નં તુ નમસ્કુર્યાત્ પિતૄનેવ ચ મન્ત્રવિત્

તે અન્નને અને પિતૃઓને વિધિવત્ મંત્રોચ્ચાર સાથે નમસ્કાર કરવો,

અવજિઘ્રેચ્ચ તાન્ પિણ્ડાન્ યથાન્યુપ્તાન્ સમાહિતઃ

પિંડોને યોગ્ય રીતે મૂકીને, ધ્યાનપૂર્વક તેને સુઘવું,

માંસાન્યપૂપાન્ વિવિધાન્ દદ્યાત્ કૃસરપાયસમ્

વિવિધ પ્રકારના માંસ, પુરી, કૃસાર અને પાયસ પણ અર્પણ કરવા,

અન્નં ચૈવ યથાકામં વિવિધં ભક્ષ્યપેયકમ્

અને મનગમતું વિભિન્ન પ્રકારનું ખાવાનું અને પીવાનું પણ અર્પણ કરવું,

ધાન્યાંસ્તિલાંશ્ચ વિવિધાન્ શર્કરા વિવિધાસ્તથા

વિવિધ અનાજ, તલ અને વિવિધ પ્રકારની ખાંડ પણ અર્પણ કરવી,

અન્યત્ર ફલમૂલેભ્યઃ પાનકેભ્યસ્તથૈવ ચ

ફળ, મૂળ અને પીણાં સિવાયના પદાર્થો પણ અર્પણ કરવા,

ન પાદેન સ્પૃશેદન્નં ન ચૈતદવધૂનયેત્

પગથી અન્નને સ્પર્શ ન કરવો અને તેને હલાવવું નહિ,

યાતુધાના વિલુમ્પન્તિ જલ્પતા ચોપપાદિતમ્

જે અન્ન બોલતાં બોલતાં તૈયાર થાય છે, તે યાતુધાનોએ ચોરી લે છે,

તદ્રૂપાઃ પિતરસ્તત્ર સમાયાન્તિ બુભુક્ષવઃ

એ જ સ્વરૂપે ભૂખ્યા પિતૃઓ ત્યાં આવે છે,

ન ચાયસેન પાત્રેણ ન ચૈવાશ્રદ્ધયા પુનઃ

લોખંડના વાસણમાં કે શ્રદ્ધા વિના અન્ન અર્પણ ન કરવું,

દત્તમક્ષયતાં યાતિ ખડ્ગેન ચ વિશેષતઃ

જે આપવામાં આવે છે તે અક્ષય બને છે, ખાસ કરીને તલવારથી આપવું હોય તો,

સ યાતિ નરકં ઘોરં ભોક્તા ચૈવ પુરોધસઃ

યજ્ઞનું અન્ન જે ખાય છે અને પુરોहित પણ, બંને ભયાનક નરકમાં જાય છે,

યાચિતા દાપિતા દાતા નરકાન્ યાન્તિ દારુણાન્

માગનાર, આપવાનું કરાવનાર અને આપનાર, ત્રણેય ભયાનક નરકમાં જાય છે,

તાવદ્ધિ પિતરો ઽશ્નન્તિ યાવન્નોક્તા હવિર્ગુણાઃ

પિતૃઓ ત્યા સુધી જ ભોજન કરે છે, જ્યા સુધી હવનના ગુણો બોલાતા નથી.