કૂર્મપુરાણમ્

અસંબન્ધી ચ વિજ્ઞેયો બ્રાહ્મણઃ પઙ્ક્તિપાવનઃ

જે બ્રાહ્મણ નિર્લિપ્ત છે, તેને પણ પંક્તિ પવિત્ર કરનાર માનવો.

અલાભે નૈષ્ઠિકં દાન્તમુપકુર્વાણકં તથા

જો આવા કોઈ ન મળે, તો નૈષ્ઠિક, દમવંત કે ઉપકુર્વાણ બ્રાહ્મણને ભોજન કરાવવું.

સર્વાલાભે સાધકં વા ગૃહસ્થમપિ ભોજયેત્

જ્યારે કોઈ પણ ન મળે, ત્યારે સાધક અથવા ગૃહસ્થને પણ ભોજન કરાવી શકાય.

ફલં વેદવિદાં તસ્ય સહસ્રાદતિરિચ્યતે

વેદ જાણનારા માટેનું ફળ હજારગણાં દાન કરતા પણ વધારે છે.

ભોજયેદ્ હવ્યકવ્યેષુ અલાભાદિતરાન્ દ્વિજાન્

હવે, જો બીજા ન મળે, તો હવિ અને કવ્યમાં અન્ય દ્વિજોને પણ ભોજન કરાવવું.

અનુકલ્પસ્ત્વયં જ્ઞેયઃ સદા સદ્ભિરનુષ્ઠિતઃ

આ વિધિ વિકલ્પરૂપ છે, જે સદ્ગણવાળા લોકો હંમેશાં અનુસરે છે.

દૌહિત્રં વિટ્પતિં બન્ધુમૃત્વિગ્યાજ્યૌ ચ ભોજયેત્

પોતાની દીકરીનો દીકરો, વિદ્વાન, સંબંધિ, ઋત્વિજ અને યજમાનને પણ ભોજન કરાવવું.

પૈશાચી દક્ષિણા સા હિ નૈવામુત્ર ફલપ્રદા

દક્ષિણ દિશાની એવી દાનપદ્ધતિ પૈશાચી ગણાય છે; એ પરલોકમાં ફળ આપતી નથી.

દ્વિષતા હિ હવિર્ભુક્તં ભવતિ પ્રેત્ય નિષ્ફલમ્

શત્રુ દ્વારા ખવડાવેલું હવિ મૃત્યુ પછી નિષ્ફળ થાય છે.

તસ્મૈ હવ્યં ન દાતવ્યં ન હિ ભસ્મનિ હૂયતે

એવા માણસને હવન આપવું જોઈએ નહીં, કારણ કે ભસ્મમાં હવન કરાતું નથી.

તથાનૃચે હવિર્દત્ત્વા ન દાતા લભતે ફલમ્

અને જે ઋચા ન બોલે તેને હવન આપવાથી આપનારને ફળ મળતું નથી.

તાવતો ગ્રસતે પ્રેત્ય દીપ્તાન્ સ્થૂલાંસ્ત્વયોગુડાન્

મરણ પછી, જેટલી વાર એવો હવન આપ્યો હોય તેટલી વાર તે તપતા અને જાડા ગાંઠિયા ખાવા પડે છે.

યત્રૈતે ભુઞ્જતે હવ્યં તદ્ ભવેદાસુર દ્વિજાઃ

જ્યાં આવા અયોગ્ય લોકો હવનનું અન્ન ભોગવે છે, ત્યાં, હે દ્વિજો, તે અન્ન અસુર સમાન બને છે.

સ વૈ દુર્બ્રાહ્મણો નાર્હઃ શ્રાદ્ધાદિષુ કદાચન

એવો દુષ્ટ બ્રાહ્મણ ક્યારેય શ્રાદ્ધ વગેરેમાં યોગ્ય નથી.

બધબન્ધોપજીવી ચ ષડેતે બ્રહ્મબન્ધવઃ

જે કોઈ મારકાટ કે બંધનથી જીવન ચલાવે છે, એવા છ જણને માત્ર બ્રાહ્મણના સંબંધીઓ કહેવાય છે.

વેદવિક્રાયિણો હ્યેતે શ્રાદ્ધાદિષુ વિગર્હિતાઃ

જે વેદ વેચે છે, તેઓ શ્રાદ્ધ વગેરેમાં નિંદનીય ગણાય છે.

અસમાનાન્ યાજયન્તિ પતિતાસ્તે પ્રકીર્તિતાઃ

જે અયોગ્યને યજમાન બનાવે છે, તેઓ પતિત કહેવાય છે.

અધીયતે તથા વેદાન્ પતિતાસ્તે પ્રકીર્તિતાઃ

અને જે વેદ અયોગ્યને શીખવે છે, તેઓ પણ પતિત કહેવાય છે.

કાપાલિકાઃ પાશુપતાઃ પાષણ્ડા યે ચ તદ્વિધાઃ

કપાલધારી, પાશુપત, પાષંડ અને એવા અન્ય લોકો—

ન તસ્ય તદ્ ભવેચ્છ્રાદ્ધં પ્રેત્ય ચેહ ફલપ્રદમ્

એવા માણસ માટે એ શ્રાદ્ધ અહીં કે પરલોકમાં ફળ આપતું નથી.

મિથ્યાશ્રમી ચ તે વિપ્રા વિજ્ઞેયાઃ પઙ્ક્તિદૂષકાઃ

જે બ્રાહ્મણ ખોટી રીતે આશ્રમ ધારણ કરે છે, તેઓ પંક્તિ બગાડનારા કહેવાય.

વિદ્ધપ્રજનનશ્ચૈવ સ્તેનઃ ક્લીબો ઽથ નાસ્તિકઃ

જે વિધવા સ્ત્રી સાથે સંતાન ઉત્પન્ન કરે છે, ચોર, નિર્બળ પુરુષ કે નાસ્તિક—

આગારદાહી કુણ્ડાશી સોમવિક્રયિણો દ્વિજાઃ

ઘર સળગાવનાર, ખાડામાંથી ખાવાવાળો અને સોમરસ વેચનારા દ્વિજ—

પૌનર્ભવઃ કુસીદી ચ તથા નક્ષત્રદર્શકઃ

પુનર્વિવાહથી જન્મેલો, વ્યાજખોર અને નક્ષત્ર જોનાર—

હીનાઙ્ગશ્ચાતિરિક્તાઙ્ગો હ્યવકીર્ણિસ્તથૈવ ચ

જેના અંગ અધૂરા કે વધારે હોય, કે જે વિર્યનો નાશ કરેલો હોય—

મિત્રધ્રુક્ પિશુનશ્ચૈવ નિત્યં ભાર્યાનુવર્તકઃ

મિત્ર સાથે દગો કરનાર, નિંદા કરનાર અને હંમેશા પત્નીનો આદેશ માનનાર—

ગોત્રભિદ્ ભ્રષ્ટશૌચશ્ચ કાણ્ડસ્પૃષ્ટસ્તથૈવ ચ

ગોત્ર તોડનાર, શુદ્ધિ ગુમાવનાર કે જવાર કે કુશને સ્પર્શ કરનાર—

સમુદ્રયાયી કૃતહા તથા સમયભેદકઃ

જે દરિયો પાર જાય છે, જે હત્યા કરે છે અને જે વચન તોડે છે—

દ્વિજનિન્દારતશ્ચૈતે વર્જ્યાઃ શ્રાદ્ધાદિકર્મસુ

અને જે દ્વિજનોની નિંદા કરે છે—આ બધા શ્રાદ્ધ અને આવા કર્મોમાંથી દૂર રાખવા યોગ્ય છે.