કૂર્મપુરાણમ્

આનન્ત્યાયૈવ કલ્પન્તે મુન્યન્નાનિ ચ સર્વશઃ

મુનિઓનું અન્ન સર્વ રીતે અનંત ફળ આપનારું માનવામાં આવે છે.

દદ્યાચ્છ્રાદ્ધે પ્રયત્નેન તદસ્યાક્ષયમુચ્યતે

શ્રાદ્ધમાં જે કંઈ કાળજીપૂર્વક આપવામાં આવે છે, તે અવિનાશી કહેવાય છે.

કૂષ્માણ્ડાલાબુવાર્તાકાન્ ભૂસ્તૃણં સુરસં તથા

કૂષ્માંડ, લાઉ, રીંગણ, ઘાસ અને સુરસા શ્રાદ્ધમાં ટાળવા જોઈએ.

રાજમાષાંસ્તથા ક્ષીરં માહિષં ચ વિવર્જયેત્

રાજમાસ અને મહિષીનું દૂધ પણ ટાળવું જોઈએ.

વર્જયેત્ સર્વયત્નેન શ્રાદ્ધકાલે દ્વિજોત્તમઃ

શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, શ્રાદ્ધ સમયે આ બધું ખૂબ કાળજીપૂર્વક ટાળવું જોઈએ.

પિણ્ડાન્વાહાર્યકં શ્રાદ્ધં કુર્યાત્ સૌમ્યમનાઃ શુચિઃ

શાંતિપૂર્વક અને પવિત્રતાથી, પિંડ અને પાક આપીને શ્રાદ્ધ કરવું જોઈએ.

તીર્થં તદ્ હવ્યકવ્યાનાં પ્રદાને ચાતિથિઃ સ્મૃતઃ

દેવો અને પિતૃઓને અર્પણ આપતી વખતે, અતિથિને પવિત્ર તીર્થ માનવું જોઈએ.

વ્રતિનો નિયમસ્થાશ્ચ ઋતુકાલાભિગામિનઃ

જે લોકો વ્રત રાખે છે, નિયમમાં સ્થિર છે અને યોગ્ય સમયે આવે છે—

બહ્વૃચશ્ચ ત્રિસૌપર્ણસ્ત્રિમધુર્વાથ યો ભવેત્

અને જેને ઋગ્વેદના ઘણા સૂક્તો, ત્રિસૌપર્ણ, ત્રિમધુર આવડે છે અથવા જે યોગ્ય છે—

અથર્વશિરસો ઽધ્યેતા રુદ્રાધ્યાયી વિશેષતઃ

અને જે અથેર્વશિરસનું પાઠ કરે છે, ખાસ કરીને રુદ્રાધ્યાયનું—

મન્ત્રબ્રાહ્મણવિચ્ચૈવ યશ્ચ સ્યાદ્ ધર્મપાઠકઃ

અને જેને મંત્રો અને બ્રાહ્મણોનું જ્ઞાન છે અથવા જે ધર્મગ્રંથોનું પાઠ કરે છે—

બ્રહ્મદેયાનુસંતાનો ગર્ભશુદ્ધઃ સહસ્રદઃ

જેનું કુળ બ્રાહ્મણોને દાન આપવા માટે સમર્પિત હોય, જેનું ગર્ભ શુદ્ધ હોય અને જે હજારગણું દાન આપે, તે શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.

ગુરુદેવાગ્નિપૂજાસુ પ્રસક્તો જ્ઞાનતત્પરઃ

જે ગુરુ, દેવતા અને અગ્નિની પૂજા કરવા માટે તત્પર રહે છે અને જ્ઞાનમાં મન લગાવે છે, તે મહાન ગણાય છે.

મહાદેવાર્ચનરતો વૈષ્ણવઃ પઙ્ક્તિપાવનઃ

જે મહાદેવની આરાધનામાં રત છે, વૈષ્ણવ છે અને પંક્તિને પવિત્ર કરે છે, તે શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

સત્રિણો દાનનિરતા વિજ્ઞેયાઃ પઙ્ક્તિપાવનાઃ

યજ્ઞ કરનાર અને દાનમાં તત્પર રહેનારા લોકોને પંક્તિ પવિત્ર કરનાર માનવા જોઈએ.

સાવિત્રીજાપનિરતા બ્રાહ્મણાઃ પઙ્ક્તિપાવનાઃ

સાવિત્રીના જાપમાં નિરત બ્રાહ્મણો પંક્તિ પવિત્ર કરનાર છે.

અગ્નિચિત્સ્નાતકા વિપ્રા વિજ્ઞેયાઃ પઙ્ક્તિપાવનાઃ

અગ્નિચિત કરીને સ્નાન કરનારા વિદ્વાન બ્રાહ્મણો પંક્તિ પવિત્ર કરનાર ગણાય છે.

અધ્યાત્મવિન્મુનિર્દાન્તો વિજ્ઞેયઃ પઙ્ક્તિપાવનઃ

આત્મજ્ઞાન ધરાવનારો અને ઇન્દ્રિયજિત મુનિ પંક્તિ પવિત્ર કરનાર માનવો.

શ્રદ્ધાલુઃ શ્રાદ્ધનિરતો બ્રાહ્મણઃ પઙ્ક્તિપાવનઃ

શ્રદ્ધાવાન અને શ્રાદ્ધમાં તત્પર બ્રાહ્મણ પંક્તિ પવિત્ર કરનાર છે.

અથર્વણો મુમુક્ષુશ્ચ બ્રાહ્મણઃ પઙ્ક્તિપાવનઃ

અથર્વવેદ અનુસરી અને મુક્તિ ઇચ્છનાર બ્રાહ્મણ પંક્તિ પવિત્ર કરનાર છે.

અસંબન્ધી ચ વિજ્ઞેયો બ્રાહ્મણઃ પઙ્ક્તિપાવનઃ

જે બ્રાહ્મણ નિર્લિપ્ત છે, તેને પણ પંક્તિ પવિત્ર કરનાર માનવો.

અલાભે નૈષ્ઠિકં દાન્તમુપકુર્વાણકં તથા

જો આવા કોઈ ન મળે, તો નૈષ્ઠિક, દમવંત કે ઉપકુર્વાણ બ્રાહ્મણને ભોજન કરાવવું.

સર્વાલાભે સાધકં વા ગૃહસ્થમપિ ભોજયેત્

જ્યારે કોઈ પણ ન મળે, ત્યારે સાધક અથવા ગૃહસ્થને પણ ભોજન કરાવી શકાય.

ફલં વેદવિદાં તસ્ય સહસ્રાદતિરિચ્યતે

વેદ જાણનારા માટેનું ફળ હજારગણાં દાન કરતા પણ વધારે છે.

ભોજયેદ્ હવ્યકવ્યેષુ અલાભાદિતરાન્ દ્વિજાન્

હવે, જો બીજા ન મળે, તો હવિ અને કવ્યમાં અન્ય દ્વિજોને પણ ભોજન કરાવવું.

અનુકલ્પસ્ત્વયં જ્ઞેયઃ સદા સદ્ભિરનુષ્ઠિતઃ

આ વિધિ વિકલ્પરૂપ છે, જે સદ્ગણવાળા લોકો હંમેશાં અનુસરે છે.

દૌહિત્રં વિટ્પતિં બન્ધુમૃત્વિગ્યાજ્યૌ ચ ભોજયેત્

પોતાની દીકરીનો દીકરો, વિદ્વાન, સંબંધિ, ઋત્વિજ અને યજમાનને પણ ભોજન કરાવવું.

પૈશાચી દક્ષિણા સા હિ નૈવામુત્ર ફલપ્રદા

દક્ષિણ દિશાની એવી દાનપદ્ધતિ પૈશાચી ગણાય છે; એ પરલોકમાં ફળ આપતી નથી.

દ્વિષતા હિ હવિર્ભુક્તં ભવતિ પ્રેત્ય નિષ્ફલમ્

શત્રુ દ્વારા ખવડાવેલું હવિ મૃત્યુ પછી નિષ્ફળ થાય છે.