કૂર્મપુરાણમ્

પુત્રજન્માદિષુ શ્રાદ્ધં પાર્વણં પર્વણિ સ્મૃતમ્

પુત્ર જન્મ અને આવા પ્રસંગે પર્વદિને કરેલું શ્રાદ્ધ 'પાર્વણ' કહેવાય છે.

એકોદ્દિષ્ટાદિ વિજ્ઞેયં વૃદ્ધિશ્રાદ્ધં તુ પાર્વણમ્

એક પૂર્વજ માટે અને એવા શ્રાદ્ધને 'એકોદ્દિષ્ટ' કહે છે, અને વૃદ્ધિ માટેનું શ્રાદ્ધ 'પાર્વણ' કહેવાય છે.

યાત્રાયાં ષષ્ઠમાખ્યાતં તત્પ્રયત્નેન પાલયેત્

પ્રયાણ સમયે છઠ્ઠો દિવસ નિર્ધારિત છે, તેને ધ્યાનપૂર્વક પાળવો જોઈએ.

દૈવિકં ચાષ્ટમં શ્રાદ્ધં યત્કૃત્વા મુચ્યતે ભયાત્

દેવતાઓ માટે અઠમના દિવસે કરેલું શ્રાદ્ધ ભયમાંથી મુક્તિ આપે છે.

દેશાનાં ચ વિશેષેણ ભવેત્ પુણ્યમનન્તકમ્

કેટલાક પ્રદેશોમાં વિશેષ કરીને પુણ્ય અનંત મળે છે.

ગાયન્તિ પિતરો ગાથાં કીર્તયન્તિ મનીષિણઃ

પિતૃઓ ગીત ગાય છે અને વિદ્વાનો તેનું ગૌરવ ગાય છે.

તેષાં તુ સમવેતાનાં યદ્યેકો ઽપિ ગાયાં વ્રજેત્

એમાંના એક પણ ગયા જાય તો,

તારિતાઃ પિતરસ્તેન સ યાતિ પરમાં ગતિમ્

તેના દ્વારા પિતૃઓ તરણ પામે છે અને એ પરમ સ્થિતિને પામે છે.

વારાણસ્યાં વિશેષેણ યત્ર દેવઃ સ્વયં હરઃ

વિશેષ કરીને વારાણસીમાં, જ્યાં ભગવાન હર પોતે વસે છે,

કુરુક્ષેત્રે ચ કુબ્જામ્રે ભૃગુતુઙ્ગે મહાલયે

અને કુરુક્ષેત્ર, કુબજામ્ર, ભૃગુતુંગ અને મહાલયમાં,

સરસ્વત્યાં વિશેષેણ પુષ્કરેષુ વિશેષતઃ

વિશેષ કરીને સરસ્વતી અને ખાસ કરીને પુષ્કરમાં,

વેત્રવત્યાં વિપાશાયાં ગોદાવર્યાં વિશેષતઃ

વેત્રવતી, વિપાશા અને ખાસ કરીને ગોદાવરીના કાંઠે,

નદીનાં ચૈવ તીરેષુ તુષ્યન્તિ પિતરઃ સદા

નદીઓના કિનારે પિતૃઓ હંમેશાં પ્રસન્ન થાય છે.

ગૌધૂમૈશ્ચ તિલૈર્મુદ્ગૈર્માસં પ્રીણયતે પિતૄન્

ગૌહૂં, તલ અને મુગ આપવાથી પિતૃઓ એક મહિનો સુધી તૃપ્ત થાય છે.

વિદાર્યાશ્ચ ભરણ્ડાશ્ચ શ્રાદ્ધકાલે પ્રાદપયેત્

શ્રાદ્ધ સમયે વિદારી અને ભરણ્ડા મૂળ પણ આપવી જોઈએ.

દદ્યાચ્છ્રાદ્ધે પ્રયત્નેન શૃઙ્ગાટકકશેરુકાન્

શ્રાદ્ધમાં શ્રૃંગાટક અને કશેરુકા પણ કાળજીપૂર્વક આપવી જોઈએ.

ઔરભ્રેણાથ ચતુરઃ શાકુનેનેહ પઞ્ચ તુ

ભેંસના માંસથી પિતૃઓ ચાર મહિના અને પક્ષીના માંસથી પાંચ મહિના સુધી તૃપ્ત રહે છે.

અષ્ટાવેણસ્ય માંસેન રૌરવેણ નવૈવ તુ

બકરાના માંસથી આઠ મહિના અને રૌરવના માંસથી નવ મહિના સુધી તૃપ્તિ રહે છે.

શશકૂર્મર્યોર્માંસેન માસાનેકાદશૈવ તુ

સસલું કે કાચબાના માંસથી અગિયાર મહિના સુધી પિતૃઓ તૃપ્ત રહે છે.

વાર્ધ્રોણસસ્ય માંસેન તૃપ્તિર્દ્વાદશવાર્ષિકી

વાર્ધ્રોણના માંસથી બાર વર્ષ સુધી તૃપ્તિ રહે છે.

આનન્ત્યાયૈવ કલ્પન્તે મુન્યન્નાનિ ચ સર્વશઃ

મુનિઓનું અન્ન સર્વ રીતે અનંત ફળ આપનારું માનવામાં આવે છે.

દદ્યાચ્છ્રાદ્ધે પ્રયત્નેન તદસ્યાક્ષયમુચ્યતે

શ્રાદ્ધમાં જે કંઈ કાળજીપૂર્વક આપવામાં આવે છે, તે અવિનાશી કહેવાય છે.

કૂષ્માણ્ડાલાબુવાર્તાકાન્ ભૂસ્તૃણં સુરસં તથા

કૂષ્માંડ, લાઉ, રીંગણ, ઘાસ અને સુરસા શ્રાદ્ધમાં ટાળવા જોઈએ.

રાજમાષાંસ્તથા ક્ષીરં માહિષં ચ વિવર્જયેત્

રાજમાસ અને મહિષીનું દૂધ પણ ટાળવું જોઈએ.

વર્જયેત્ સર્વયત્નેન શ્રાદ્ધકાલે દ્વિજોત્તમઃ

શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, શ્રાદ્ધ સમયે આ બધું ખૂબ કાળજીપૂર્વક ટાળવું જોઈએ.

પિણ્ડાન્વાહાર્યકં શ્રાદ્ધં કુર્યાત્ સૌમ્યમનાઃ શુચિઃ

શાંતિપૂર્વક અને પવિત્રતાથી, પિંડ અને પાક આપીને શ્રાદ્ધ કરવું જોઈએ.

તીર્થં તદ્ હવ્યકવ્યાનાં પ્રદાને ચાતિથિઃ સ્મૃતઃ

દેવો અને પિતૃઓને અર્પણ આપતી વખતે, અતિથિને પવિત્ર તીર્થ માનવું જોઈએ.

વ્રતિનો નિયમસ્થાશ્ચ ઋતુકાલાભિગામિનઃ

જે લોકો વ્રત રાખે છે, નિયમમાં સ્થિર છે અને યોગ્ય સમયે આવે છે—

બહ્વૃચશ્ચ ત્રિસૌપર્ણસ્ત્રિમધુર્વાથ યો ભવેત્

અને જેને ઋગ્વેદના ઘણા સૂક્તો, ત્રિસૌપર્ણ, ત્રિમધુર આવડે છે અથવા જે યોગ્ય છે—