કૂર્મપુરાણમ્

શ્રવિષ્ઠાયાં તથા કામાન્ વારુણે ચ પરં બલમ્

શ્રવિષ્ઠામાં ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે અને વારુણીમાં મહાન બળ મળે છે.

યામ્યે ઽથ જીવનં તત્ સ્યાદ્યદિ શ્રાદ્ધં પ્રયચ્છતિ

યામ્ય નક્ષત્રમાં શ્રાદ્ધ કરવાથી આયુષ્ય મળે છે.

કૌજે સર્વત્ર વિજયં સર્વાન્ કામાન્ બુધસ્ય તુ

કૌજ નક્ષત્રમાં સર્વત્ર વિજય મળે છે અને બુધ નક્ષત્રમાં સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.

શમૈશ્વરે લભેદાયુઃ પ્રતિપત્સુ સુતાન્ શુભાન્

શમ અને ઈશ્વર નક્ષત્રમાં દીર્ઘાયુ મળે છે અને પ્રતિપદામાં શુભ સંતાન મળે છે.

પશૂન્ક્ષુદ્રાંશ્ચતુર્થ્યાં તુ પઞ્ચમ્યાંશોભનાન્ સુતાન્

ચૌથના દિવસે નાના પશુ મળે છે અને પંચમીએ ઉત્તમ સંતાન મળે છે.

અષ્ટમ્યામપિ વાણિજ્યં લભતે શ્રાદ્ધદઃ સદા

અઠમના દિવસે શ્રાદ્ધ કરનારને હંમેશાં વેપારમાં સફળતા મળે છે.

એકાદશ્યાં તથા રૂપ્યં બ્રહ્મવર્ચસ્વિનઃ સુતાન્

એકાદશીના દિવસે તેને ચાંદી અને બ્રહ્મતેજવાળા પુત્રો મળે છે.

પઞ્ચદશ્યાં સર્વકામાનાપ્નોતિ શ્રાદ્ધદઃ સદા

પંદરમીના દિવસે શ્રાદ્ધ કરનારને સર્વે ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.

શસ્ત્રેણ તુ હતાનાં વૈ તત્ર શ્રાદ્ધં પ્રકલ્પયેત્

શસ્ત્રથી મૃત્યુ પામેલાઓ માટે ત્યાં શ્રાદ્ધ કરવું જોઈએ.

તસ્માદ્ ભોગાપવર્ગાર્થં શ્રાદ્ધં કુર્યુર્દ્વિજાતયઃ

માટે ભોગ અને મોક્ષ માટે દ્વિજોએ શ્રાદ્ધ કરવું જોઈએ.

પુત્રજન્માદિષુ શ્રાદ્ધં પાર્વણં પર્વણિ સ્મૃતમ્

પુત્ર જન્મ અને આવા પ્રસંગે પર્વદિને કરેલું શ્રાદ્ધ 'પાર્વણ' કહેવાય છે.

એકોદ્દિષ્ટાદિ વિજ્ઞેયં વૃદ્ધિશ્રાદ્ધં તુ પાર્વણમ્

એક પૂર્વજ માટે અને એવા શ્રાદ્ધને 'એકોદ્દિષ્ટ' કહે છે, અને વૃદ્ધિ માટેનું શ્રાદ્ધ 'પાર્વણ' કહેવાય છે.

યાત્રાયાં ષષ્ઠમાખ્યાતં તત્પ્રયત્નેન પાલયેત્

પ્રયાણ સમયે છઠ્ઠો દિવસ નિર્ધારિત છે, તેને ધ્યાનપૂર્વક પાળવો જોઈએ.

દૈવિકં ચાષ્ટમં શ્રાદ્ધં યત્કૃત્વા મુચ્યતે ભયાત્

દેવતાઓ માટે અઠમના દિવસે કરેલું શ્રાદ્ધ ભયમાંથી મુક્તિ આપે છે.

દેશાનાં ચ વિશેષેણ ભવેત્ પુણ્યમનન્તકમ્

કેટલાક પ્રદેશોમાં વિશેષ કરીને પુણ્ય અનંત મળે છે.

ગાયન્તિ પિતરો ગાથાં કીર્તયન્તિ મનીષિણઃ

પિતૃઓ ગીત ગાય છે અને વિદ્વાનો તેનું ગૌરવ ગાય છે.

તેષાં તુ સમવેતાનાં યદ્યેકો ઽપિ ગાયાં વ્રજેત્

એમાંના એક પણ ગયા જાય તો,

તારિતાઃ પિતરસ્તેન સ યાતિ પરમાં ગતિમ્

તેના દ્વારા પિતૃઓ તરણ પામે છે અને એ પરમ સ્થિતિને પામે છે.

વારાણસ્યાં વિશેષેણ યત્ર દેવઃ સ્વયં હરઃ

વિશેષ કરીને વારાણસીમાં, જ્યાં ભગવાન હર પોતે વસે છે,

કુરુક્ષેત્રે ચ કુબ્જામ્રે ભૃગુતુઙ્ગે મહાલયે

અને કુરુક્ષેત્ર, કુબજામ્ર, ભૃગુતુંગ અને મહાલયમાં,

સરસ્વત્યાં વિશેષેણ પુષ્કરેષુ વિશેષતઃ

વિશેષ કરીને સરસ્વતી અને ખાસ કરીને પુષ્કરમાં,

વેત્રવત્યાં વિપાશાયાં ગોદાવર્યાં વિશેષતઃ

વેત્રવતી, વિપાશા અને ખાસ કરીને ગોદાવરીના કાંઠે,

નદીનાં ચૈવ તીરેષુ તુષ્યન્તિ પિતરઃ સદા

નદીઓના કિનારે પિતૃઓ હંમેશાં પ્રસન્ન થાય છે.

ગૌધૂમૈશ્ચ તિલૈર્મુદ્ગૈર્માસં પ્રીણયતે પિતૄન્

ગૌહૂં, તલ અને મુગ આપવાથી પિતૃઓ એક મહિનો સુધી તૃપ્ત થાય છે.

વિદાર્યાશ્ચ ભરણ્ડાશ્ચ શ્રાદ્ધકાલે પ્રાદપયેત્

શ્રાદ્ધ સમયે વિદારી અને ભરણ્ડા મૂળ પણ આપવી જોઈએ.

દદ્યાચ્છ્રાદ્ધે પ્રયત્નેન શૃઙ્ગાટકકશેરુકાન્

શ્રાદ્ધમાં શ્રૃંગાટક અને કશેરુકા પણ કાળજીપૂર્વક આપવી જોઈએ.

ઔરભ્રેણાથ ચતુરઃ શાકુનેનેહ પઞ્ચ તુ

ભેંસના માંસથી પિતૃઓ ચાર મહિના અને પક્ષીના માંસથી પાંચ મહિના સુધી તૃપ્ત રહે છે.

અષ્ટાવેણસ્ય માંસેન રૌરવેણ નવૈવ તુ

બકરાના માંસથી આઠ મહિના અને રૌરવના માંસથી નવ મહિના સુધી તૃપ્તિ રહે છે.

શશકૂર્મર્યોર્માંસેન માસાનેકાદશૈવ તુ

સસલું કે કાચબાના માંસથી અગિયાર મહિના સુધી પિતૃઓ તૃપ્ત રહે છે.