કૂર્મપુરાણમ્

અપાનાય તતો હુત્વા વ્યાનાય તદનન્તરમ્

પછી અપાનને અર્પણ કરીને, પછી વ્યાનને પણ અર્પણ કરવું.

વિજ્ઞાય તત્ત્વમેતેષાં જુહુયાદાત્મનિ દ્વિજઃ

આ બધાનું સાચું સ્વરૂપ જાણી, દ્વિજએ એ બધું પોતાનામાં અર્પણ કરવું.

ધ્યાત્વા તન્મનસા દેવમાત્માનં વૈ પ્રજાપતિમ્

મનથી દેવ, આત્મા અને પ્રજાપતિનું ધ્યાન કરવું.

આચાન્તઃ પુનરાચામેદાયં ગૌરિતિ મન્ત્રતઃ

મોઢું ધોઈ, પછી ફરીથી 'આ ગાય છે' એવો મંત્ર બોલી મોઢું ધોવું.

પ્રાણાનાં ગ્રન્થિરસીત્યાલભેદ્ હૃદયં તતઃ

'તું પ્રાણોની ગાંઠ છે' એવું બોલી, પછી હૃદય સ્પર્શવું.

નિઃ સ્ત્રવયેદ્ હસ્તજલમૂર્ધ્વહસ્તઃ સમાહિતઃ

હાથ ઉપર રાખી, મન એકાગ્ર રાખી, હાથમાંથી પાણી ટપકાવવું.

અથાક્ષરેણ સ્વાત્માનં યોજયેદ્ બ્રહ્મણેતિ હિ

પછી અક્ષર દ્વારા પોતાને બ્રહ્મ સાથે જોડવું.

યો ઽનેન વિધિના કુર્યાત્ સ યાતિ બ્રહ્મણઃ ક્ષયમ્

જે આ રીતે કરે છે, તે બ્રહ્મના નિવાસને પામે છે.

સાયંપ્રાપર્નાન્તરા વૈ સંધ્યાયાં તુ વિશેષતઃ

સાંજે, બે ભોજન વચ્ચે અને ખાસ કરીને સંધ્યાકાળે.

ગ્રહકાલે ચ નાશ્નીયાત્ સ્નાત્વાશ્નીયાત્ તુ મુક્તયોઃ

ગ્રહણના સમયે ખાવું નહીં, પણ ગ્રહણ પૂરુ થયા પછી સ્નાન કરીને ખાઈ શકાય.

અમુક્તયોરસ્તઙ્ગતયોરદ્યાદ્ દૃષ્ટ્વા પરે ઽહનિ

જો ગ્રહણ પૂરુ થયું ન હોય, અથવા સૂર્ય કે ચંદ્ર અસ્ત ન ગયા હોય, તો બીજે દિવસે જ ખાવું.

ન યજ્ઞશિષ્ટાદન્દ્ વા ન ક્રુદ્ધો નાન્યમાનસઃ

યજ્ઞના બાકી રહેલા અન્નને ગુસ્સામાં કે મન ઉદ્વિગ્ન હોય ત્યારે ખાવું નહીં.

વૃત્યર્થં યસ્ય ચાધીતં નિષ્ફલં તસ્ય જીવિતમ્

જેનું અધ્યયન માત્ર રોજગાર માટે હોય, તેનું જીવન નિષ્ફળ છે.

સોપાનત્કશ્ચ યદ્ ભુઙ્ક્તે સર્વં વિદ્યાત્ તદાસુરમ્

જે ચપ્પલ પહેરીને ખાય છે, એ બધું અસુરિય ગણાય.

ન ચ ભિન્નાસનગતો ન શયાનઃ સ્થિતો ઽપિ વા

તૂટેલા આસન પર, સૂઈને કે ઊભા રહીને ક્યારેય ખાવું નહીં.

નોચ્છિષ્ટો ઘૃતમાદદ્યાન્ન મૂર્ધાનં સ્પૃશેદપિ

અશુદ્ધ અવસ્થામાં ઘી લેવું નહીં, કે માથું સ્પર્શવું નહીં.

નાન્ધકારે ન ચાકાશે ન ચ દેવાલયાદિષુ

અંધકારમાં, ખુલ્લા આકાશ નીચે કે મંદિરમાં અને આવા સ્થળે ખાવું નહીં.

ન પાદુકાનિર્ગતો ઽથ ન હસન્ વિલપન્નપિ

ચપ્પલ પહેરી બહાર જઈને, કે હસતા કે દુઃખી થઈને ખાવું નહીં.

ઇતિહાસપુરાણાભ્યાં વેદાર્થાનુપબૃંહયેત્

વેદનો અર્થ ઇતિહાસ અને પુરાણથી સમર્થિત કરવો જોઈએ.

આસીનસ્તુ જપેદ્ દેવીં ગાયત્રીં પશ્ચિમાં પ્રતિ

બેસીને, પશ્ચિમ તરફ મોખે દેવી ગાયત્રીનો જાપ કરવો.

સ શૂદ્રેણ સમો લોકે સર્વધર્મવિવર્જિતઃ

જે સર્વ ધર્મોથી વિહોણો છે, એ જગતમાં શૂદ્ર સમાન છે.

સભૃત્યબાન્ધવજનઃ સ્વપેચ્છુષ્કપદો નિશિ

જે રાતે નોકર, સંબંધીઓ અને સુકા પગવાળા લોકો સાથે સુવે—

ન ચાકાશે ન નગ્નો વા નાશુચિર્નાસને ક્વચિત્

ખુલ્લા આકાશ નીચે, નંગા, અશુદ્ધ કે ક્યાંય આસન પર સુવું નહીં.

નાનુવંશં ન પાલાશે શયને વા કદાચન

અનુવંશ કે પાલાશના લાકડાની પાંખ પર ક્યારેય સુવું નહીં.

બ્રાહ્મણાનાં કૃત્યજાતમપવર્ગફલપ્રદમ્

બ્રાહ્મણોના કર્તવ્ય કર્મો મોક્ષ ફળ આપે છે.

સ યાતિ નરકાન્ ઘોરાન્ કાકયોનૌ ચ જાયતે

એ ભયાનક નરકમાં જાય છે અને કાગડાની યોનિમાં જન્મે છે.

તસ્માત્ કર્માણિ કુર્વોત તુષ્ટયે પરમેષ્ઠિનઃ

માટે, સર્વોચ્ચ ભગવાનને પ્રસન્ન કરવા માટે કર્મ કરવું જોઈએ.

પિણ્ડાન્વાહાર્યકં ભક્ત્યા ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદમ્

પૂર્વજોને શ્રદ્ધાપૂર્વક ભોજન અર્પણ કરવાથી ભોગ અને મુક્તિના ફળ મળે છે.

અપરાહ્ને દ્વિજાતીનાં પ્રશસ્તેનામિષેણ ચ

બપોર પછી દ્વિજાતિઓ માટે શુદ્ધ માંસથી પણ શ્રાદ્ધ કરવું યોગ્ય છે.