કૂર્મપુરાણમ્

ભુઞ્જીત બન્ધુભિઃ સાર્ધં વાગ્યતો ઽન્નમકુત્સયન્

સગાં-સંબંધીઓ સાથે બેસીને, સન્માનપૂર્વક બોલી, અન્નનું અપમાન કર્યા વિના ભોજન કરવું જોઈએ.

ભૃઞ્જીત ચેત્ સ મૂઢાત્મા તિર્યગ્યોનિં સગચ્છતિ

જો એ ભટકેલો મનુષ્ય ખાય છે, તો તે પશુઓમાં જન્મ મેળવે છે.

નાશયત્યાશુ પાપાનિ દેવાનામર્ચનં તથા

દેવતાઓની પૂજા પણ પાપોને જલદી નાશ કરે છે.

ભુઙ્ક્તે સ યાતિ નરકાન્ શૂકરેષ્વભિજાયતે

જે ખાય છે, તે પછી નરકમાં જાય છે અને પછી શૂકર તરીકે જન્મે છે.

ભુઞ્જીત સ્વજનૈઃ સાર્ધં સયાતિ પરમાં ગતિમ્

જો પોતાનાં પરિવારજનો સાથે ભોજન કરે, તો તે સર્વોત્તમ અવસ્થાને પામે છે.

આસીનસ્ત્વાસને શુદ્ધે ભૂમ્યાં પાદૌ નિધાય તુ

પવિત્ર આસન પર બેસી, પગ જમીન પર રાખવા.

શ્રિયં પ્રત્યઙ્મુખો ભુઙ્ક્તે ઋતં ભુઙ્ક્તે ઉદઙ્મુખાઃ

પશ્ચિમ તરફ મોઢું કરીને સમૃદ્ધિનું ભોજન કરવું અને ઉત્તર તરફ મોઢું કરીને સત્યનું ભોજન કરવું.

ઉપવાસેન તત્તુલ્યં મનુરાહ પ્રજાપતિઃ

મનુએ કહ્યું છે કે આ ઉપવાસ જેટલું જ છે.

આચમ્યાર્દ્રાનનો ઽક્રોધઃ પઞ્ચાર્દ્રે ભોજનં ચરેત્

પાણી પીધા પછી, મોઢું ભીનું રાખી, ક્રોધ વિના, પાંચ ભીના પદાર્થો સાથે ભોજન કરવું.

અમૃતોપસ્તરણમસીત્યાપોશાનક્રિયાં ચરેત્

'તું અમૃતનું આવરણ છે' એવું બોલી, પાણી છાંટવાની ક્રિયા કરવી.

અપાનાય તતો હુત્વા વ્યાનાય તદનન્તરમ્

પછી અપાનને અર્પણ કરીને, પછી વ્યાનને પણ અર્પણ કરવું.

વિજ્ઞાય તત્ત્વમેતેષાં જુહુયાદાત્મનિ દ્વિજઃ

આ બધાનું સાચું સ્વરૂપ જાણી, દ્વિજએ એ બધું પોતાનામાં અર્પણ કરવું.

ધ્યાત્વા તન્મનસા દેવમાત્માનં વૈ પ્રજાપતિમ્

મનથી દેવ, આત્મા અને પ્રજાપતિનું ધ્યાન કરવું.

આચાન્તઃ પુનરાચામેદાયં ગૌરિતિ મન્ત્રતઃ

મોઢું ધોઈ, પછી ફરીથી 'આ ગાય છે' એવો મંત્ર બોલી મોઢું ધોવું.

પ્રાણાનાં ગ્રન્થિરસીત્યાલભેદ્ હૃદયં તતઃ

'તું પ્રાણોની ગાંઠ છે' એવું બોલી, પછી હૃદય સ્પર્શવું.

નિઃ સ્ત્રવયેદ્ હસ્તજલમૂર્ધ્વહસ્તઃ સમાહિતઃ

હાથ ઉપર રાખી, મન એકાગ્ર રાખી, હાથમાંથી પાણી ટપકાવવું.

અથાક્ષરેણ સ્વાત્માનં યોજયેદ્ બ્રહ્મણેતિ હિ

પછી અક્ષર દ્વારા પોતાને બ્રહ્મ સાથે જોડવું.

યો ઽનેન વિધિના કુર્યાત્ સ યાતિ બ્રહ્મણઃ ક્ષયમ્

જે આ રીતે કરે છે, તે બ્રહ્મના નિવાસને પામે છે.

સાયંપ્રાપર્નાન્તરા વૈ સંધ્યાયાં તુ વિશેષતઃ

સાંજે, બે ભોજન વચ્ચે અને ખાસ કરીને સંધ્યાકાળે.

ગ્રહકાલે ચ નાશ્નીયાત્ સ્નાત્વાશ્નીયાત્ તુ મુક્તયોઃ

ગ્રહણના સમયે ખાવું નહીં, પણ ગ્રહણ પૂરુ થયા પછી સ્નાન કરીને ખાઈ શકાય.

અમુક્તયોરસ્તઙ્ગતયોરદ્યાદ્ દૃષ્ટ્વા પરે ઽહનિ

જો ગ્રહણ પૂરુ થયું ન હોય, અથવા સૂર્ય કે ચંદ્ર અસ્ત ન ગયા હોય, તો બીજે દિવસે જ ખાવું.

ન યજ્ઞશિષ્ટાદન્દ્ વા ન ક્રુદ્ધો નાન્યમાનસઃ

યજ્ઞના બાકી રહેલા અન્નને ગુસ્સામાં કે મન ઉદ્વિગ્ન હોય ત્યારે ખાવું નહીં.

વૃત્યર્થં યસ્ય ચાધીતં નિષ્ફલં તસ્ય જીવિતમ્

જેનું અધ્યયન માત્ર રોજગાર માટે હોય, તેનું જીવન નિષ્ફળ છે.

સોપાનત્કશ્ચ યદ્ ભુઙ્ક્તે સર્વં વિદ્યાત્ તદાસુરમ્

જે ચપ્પલ પહેરીને ખાય છે, એ બધું અસુરિય ગણાય.

ન ચ ભિન્નાસનગતો ન શયાનઃ સ્થિતો ઽપિ વા

તૂટેલા આસન પર, સૂઈને કે ઊભા રહીને ક્યારેય ખાવું નહીં.

નોચ્છિષ્ટો ઘૃતમાદદ્યાન્ન મૂર્ધાનં સ્પૃશેદપિ

અશુદ્ધ અવસ્થામાં ઘી લેવું નહીં, કે માથું સ્પર્શવું નહીં.

નાન્ધકારે ન ચાકાશે ન ચ દેવાલયાદિષુ

અંધકારમાં, ખુલ્લા આકાશ નીચે કે મંદિરમાં અને આવા સ્થળે ખાવું નહીં.

ન પાદુકાનિર્ગતો ઽથ ન હસન્ વિલપન્નપિ

ચપ્પલ પહેરી બહાર જઈને, કે હસતા કે દુઃખી થઈને ખાવું નહીં.

ઇતિહાસપુરાણાભ્યાં વેદાર્થાનુપબૃંહયેત્

વેદનો અર્થ ઇતિહાસ અને પુરાણથી સમર્થિત કરવો જોઈએ.