કૂર્મપુરાણમ્

આસ્થાય માનવં રૂપં ધર્મસ્તૈઃ સંપ્રવર્તિતઃ

એ બધાએ માનવ સ્વરૂપ ધારણ કરીને ધર્મને પ્રવર્તાવ્યો.

સિસૃક્ષુરમ્ભાંસ્યેતાનિ સ્વમાત્માનમયૂયુજત્

આ પ્રજાઓ સર્જવાની ઇચ્છાથી, તેણે પોતાને જ કાર્યમાં લગાડ્યો.

તતો ઽસ્ય જઘનાત્ પૂર્વમસુરા જજ્ઞિરે સુતાઃ

પછી એના પીઠના ભાગમાંથી પહેલા અસુર નામના પુત્રો જન્મ્યા.

સા તમોબહુલા યસ્માત્ પ્રજાસ્તસ્યાંસ્વપન્ત્યતઃ

એ રાત્રીમાં ઘન અંધકાર ભરેલો હોવાથી બધા જીવ જાતે ઊંઘે છે.

તતો ઽસ્ય મુખતો દેવા દીવ્યતઃ સંપ્રજજ્ઞિરે

પછી, જ્યારે તે તેજથી પ્રકાશિત થયો, ત્યારે તેના મોઢામાંથી દેવતાઓ જન્મ્યા.

તસ્માદહો ધર્મયુક્તા દેવતાઃ સમુપાસતે

એથી, હે વિદ્વાન, ધર્મથી યુક્ત દેવતાઓ તેની પૂજા કરે છે.

પિતૃવન્મન્યમાનસ્ય પિતરઃ સંપ્રજજ્ઞિરે

જ્યારે તેણે પોતાને પિતૃરૂપે માન્યું, ત્યારે પિતૃઓ જન્મ્યા.

સાપવિદ્ધા તનુસ્તેન સદ્યઃ સન્ધ્યા વ્યજાયત

તેના દ્વારા ભેદાયેલી એ કાયાએ તરત જ સંધ્યા સ્વરૂપ ધારણ કર્યું.

તયોર્મધ્યે પિતૄણાં તુ મૂર્તિઃ સન્ધ્યા ગરીયસી

આ બધામાં પિતૃઓની સંધ્યા સ્વરૂપ મૂર્તિ સર્વેમાં શ્રેષ્ઠ છે.

ઉપાસતે તદા યુક્તા રાત્ર્યહ્નોર્મધ્યમાં તનુમ્

તે સમયે, રાત્રી સાથે સંકળાયેલા લોકો દિવસ અને રાતની મધ્યસ્થ કાયાની ઉપાસના કરે છે.

તતો ઽસ્ય જજ્ઞિરે પુત્રા મનુષ્યા રજસાવૃતાઃ

પછી, તેના પુત્રો, રજોગુણથી ઘેરાયેલા મનુષ્યો જન્મ્યા.

જ્યોત્સ્ત્રા સા ચાભવદ્વિપ્રાઃ પ્રાક્સન્ધ્યા યાબિધીયતે

હે વિદ્વાનો, એ તેજસ્વી પ્રકાશ પ્રભાત સંધ્યા તરીકે ઓળખાય છે.

મૂર્તિ તમોરજઃ પ્રાયાં પુનરેવાભ્યયૂયુજત્

પછી તેણે ફરીથી tamo અને rajo ગુણથી ભરેલી એક કાયાને જોડાવી.

પુત્રાસ્તમોરજઃ પ્રાયા બલિનસ્તે નિશાચરાઃ

તેના પુત્રો, tamo અને rajo ગુણથી ભરેલા, તે શક્તિશાળી રાત્રિમાં ફરનારા હતા.

રજસ્તમોભ્યામાવિષ્ટાંસ્તતો ઽન્યાનસૃજત્ પ્રભુઃ

પછી પ્રભુએ rajo અને tamo બંનેથી ભરેલા અન્ય જીવો સર્જ્યા.

મુખતો ઽજાન્ સસર્જાન્યાન્ ઉદરાદ્ગાશ્ચનિર્મમે

કેટલાંક તેણે પોતાના મોઢામાંથી સર્જ્યા અને કેટલાંક પેટમાંથી ઉત્પન્ન કર્યા.

ઔપધ્યઃ ફલમૂલિન્યો રોમભ્યસ્તસ્ય જજ્ઞિરે

તેના રોમમાંથી જંગલમાં રહેતી ફળમૂળ ખાવાનારી સ્ત્રીઓ જન્મી.

અગ્નિષ્ટોમં ચ યજ્ઞાનાં નિર્મમે પ્રથમાન્મુખાત્

તેના મોઢામાંથી તેણે યજ્ઞોમાં પ્રથમ અગ્નિષ્ઠોમ સર્જ્યો.

બૃહત્સામ તથોક્થં ચ દક્ષિણાદસૃજન્મુખાત્

મોઢાની જમણી બાજુથી તેણે બૃહત્સામ અને ઉક્ત સર્જ્યા.

વૈરૂપમતિરાત્રં ચ પશ્ચિમાદસૃજન્મુખાત્

મોઢાની પશ્ચિમ બાજુથી તેણે વૈરૂપ અને અતિરાત્ર સર્જ્યા.

અનુષ્ટુભં સવૈરાજમુત્તરાદસૃજન્મુખાત્

મોઢાની ઉત્તર બાજુથી તેણે અનુષ્ઠુપ અને સવૈરાજ સર્જ્યા.

બ્રહ્મણો હિ પ્રજાસર્ગં સૃજતસ્તુ પ્રજાપતેઃ

બ્રહ્માજીએ, જે સર્વ જીવોના સ્વામી છે, જ્યારે સૃષ્ટિ રચી રહ્યા હતા,

તતો ઽસૃજચ્ચ ભૂતાનિ સ્થાવરાણિ ચરાણિ ચ

ત્યારે તેમણે સ્થાવર અને જંગમ, બંને પ્રકારના જીવો બનાવ્યા.

અવ્યયં ચ વ્યયં ચૈવ દ્વયં સ્થાવરજઙ્ગમમ્

અવિનાશી અને વિનાશી, એમ બે પ્રકારના — સ્થાવર અને જંગમ જીવો.

તાન્યેવ તે પ્રપદ્યન્તે સૃજ્યમાનાઃ પુનઃ પુનઃ

આ બધા જીવો વારંવાર સર્જાતા, ફરીથી એ જ પાસે પાછા જાય છે.

તદ્ભાવિતાઃ પ્રપદ્યન્તે તસ્માત્ તત્ તસ્ય રોચતે

તેમાં લીન થયેલા જીવો પાછા જાય છે; તેથી એ જ thing તેને પ્રિય છે.

વિનિયોગં ચ ભૂતાનાં ધાતૈવ વિદધાત્ સ્વયમ્

ભૂતોના કામકાજ પણ સર્જનહાર પોતે જ નક્કી કરે છે.

વેદશબ્દેભ્ય એવાદૌ નિર્મમે સ મહેશ્વરઃ

પ્રારંભમાં મહાન ભગવાને વેદના શબ્દોમાંથી જ તેમને રચ્યા.

શર્વર્યન્તે પ્રસૂતાનાં તાન્યેવૈભ્યો દદાત્યજઃ

રાતના અંતે, અજન્મા એ જ જીવોને ફરીથી તેમને આપે છે.