કૂર્મપુરાણમ્

તિષ્ઠંશ્ચેદીક્ષમાણોર્ઽકં જપ્યં કુર્યાત્ સમાહિતઃ

જો ઊભા રહીને, એકાગ્રતાથી, સૂર્યની તરફ જોઈને જપ કરવો જોઈએ.

કર્તવ્યા ત્વક્ષમાલા સ્યાદુત્તરાદુત્તમા સ્મૃતા

અક્ષમાળાનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ; ઉત્તર તરફની અક્ષમાળા શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

ન કમ્પયેચ્છિરોગ્રીવાં દન્તાન્નૈવ પ્રકાશયેત્

માથું કે ગળું હલાવવું નહીં અને દાંત દેખાડવા નહીં.

એકાન્તે સુશુભે દેશે તસ્માજ્જપ્યં સમાચરેત્

એકાંત અને શુભ સ્થળે જપ કરવો જોઈએ.

તૈરેવ ભાષણં કૃત્વા સ્નાત્વા ચૈવ જપેત્ પુનઃ

તેમની સાથે વાત કરીને અને સ્નાન કર્યા પછી ફરીથી જપ કરવો જોઈએ.

સૌરાન્ મન્ત્રાન્ શક્તિતો વૈ પાવમાનીસ્તુ કામતઃ

પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, સૌર મંત્રોનું પાઠ કરવું અને ઈચ્છા મુજબ પાવમાની સ્તોત્રોનું જાપ કરવું જોઈએ.

અન્યથા તુ શુચૌ ભૂમ્યાં દર્ભેષુ સુસમાહિતઃ

નહીંતર, શુદ્ધ મનથી, સ્વચ્છ જમીન પર કે દર્ભા ઘાસ પર ધ્યાનપૂર્વક બેસવું જોઈએ.

આચમ્ય ચ યથાશાસ્ત્રં શક્ત્યા સ્વાધ્યાયમાચરેત્

શાસ્ત્ર પ્રમાણે આચમન કરીને, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે સ્વાધ્યાય કરવો જોઈએ.

અદાવોઙ્કારમુચ્ચાર્ય નમો ઽન્તે તર્પયામિ વઃ

પ્રારંભે 'ઑમ' ઉચ્ચારવું અને અંતે 'નમ:' કહીને, આપને તર્પણ અર્પણ કરવું જોઈએ.

તિલોદકૈઃ પિતૄન્ ભક્ત્યા સ્વસૂત્રોક્તવિધાનતઃ

તિલ અને પાણીથી, પોતાના સંસ્કાર અનુસાર, ભક્તિપૂર્વક પિતૃઓને તૃપ્ત કરવું જોઈએ.

દેવર્ષોસ્તર્પયેદ્ ધીમાનુદકાઞ્જલિભિઃ પિતન્

વિદ્વાન પુરુષે દેવઋષિઓ અને પિતૃઓને પાણીના અંજલિથી તૃપ્ત કરવું જોઈએ.

પ્રાચીનાવીતી પિત્ર્યે તુ સ્વેન તીર્થેન ભાવતઃ

પિતૃ કર્મમાં, જ્ઞાસૂત્ર જમણે મૂકીને, યોગ્ય ભાવથી પોતાનું તીર્થ ઉપયોગ કરવું જોઈએ.

સ્વૈર્મન્ત્રૈરર્ચયેદ્ દેવાન્ પુષ્પૈઃ પત્રૈરથામ્બુભિઃ

પોતાના મંત્રોથી, દેવતાઓનું પુષ્પ, પાંદડા અથવા પાણીથી પૂજન કરવું જોઈએ.

અન્યાંશ્ચાભિમતાન્ દેવાન્ ભક્ત્યા ચાક્રોધનો ઽત્વરઃ

બીજા ઇચ્છિત દેવતાઓનું પણ ભક્તિપૂર્વક, ક્રોધ વિના અને ઉતાવળા વગર પૂજન કરવું જોઈએ.

આપો વા દેવતાઃ સર્વાસ્તેન સમ્યક્ સમર્ચિતાઃ

બધી જ જળ દેવતાઓ છે; તેથી, આ રીતે તેમનું યોગ્ય રીતે પૂજન થાય છે.

નમસ્કારેણ પુષ્પાણિ વિન્યસેદ્ વૈ પૃથક્ પૃથક્

નમ્રતાથી, દરેક પુષ્પને અલગ અલગ રાખવું જોઈએ.

તસ્માદનાદિમધ્યાન્તં નિત્યમારાધયેદ્ધરિમ્

આથી, જેનું આરંભ, મધ્ય કે અંત નથી એવા હરિનું હંમેશા આરાધન કરવું જોઈએ.

નૈતાભ્યાં સદૃશો મન્ત્રો વેદેષૂક્તશ્ચતુર્ષ્વપિ

ચારે વેદોમાં, આ બે મંત્રો જેવાં બીજાં કોઈ મંત્ર નથી.

તદાત્મા તન્મનાઃ શાન્તસ્તદ્વિષ્ણોરિતિ મન્ત્રતઃ

પોતાનું મન અને આત્મા તેમાં લીન કરીને, શાંતભાવે 'તે વિષ્ણુ છે' એવો મંત્ર જાપ કરવો જોઈએ.

આરાધયેન્મહાદેવં ભાવપૂતો મહેશ્વરમ્

પવિત્ર મનથી મહાદેવ, મહેશ્વરનું પૂજન કરવું જોઈએ.

ઈશાનેનાથ વા રુદ્રૈસ્ત્ર્યમ્બકેન સમાહિતઃ

ઈશાન, રુદ્ર કે ત્ર્યંબક મંત્રથી, એકાગ્રતાથી પૂજન કરવું જોઈએ.

ઉક્ત્વા નમઃ શિવાયેતિ મન્ત્રેણાનેન યોજયેત્

'નમઃ શિવાય' એવો મંત્ર બોલીને, તેનું યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવો જોઈએ.

નિવેદયીત સ્વાત્માનં યો બ્રહ્માણમિતીશ્વરમ્

જે ભગવાન બ્રહ્મરૂપ છે, તેમને પોતાનું સર્વ સ્વરૂપ અર્પણ કરવું જોઈએ.

ધ્યાયીત દેવમીશાનં વ્યોમમધ્યગતં શિવમ્

માનવએ આકાશના મધ્યમાં નિવાસ કરતા દિવ્ય ભગવાન શિવનું ધ્યાન કરવું જોઈએ.

કુર્યાત્ પઞ્ચ મહાયજ્ઞાન્ ગૃહં ગત્વા સમાહિતઃ

ગૃહમાં પ્રવેશીને એકાગ્ર મનથી પાંચ મહાયજ્ઞો કરવાં જોઈએ.

માનુષ્યં બ્રહ્મયજ્ઞં ચ પઞ્ચ યજ્ઞાન્ પ્રચક્ષતે

પાંચ યજ્ઞોમાં માનવયજ્ઞ અને બ્રહ્મયજ્ઞનો પણ સમાવેશ થાય છે એમ કહેવાયું છે.

કૃત્વા મનુષ્યયજ્ઞં વૈ તતઃ સ્વાધ્યાયમાચરેત્

માનવયજ્ઞ કર્યા પછી, પછી સ્વાધ્યાય કરવો જોઈએ.

કુશપુઞ્જે સમાસીનઃ કુશપાણિઃ સમાહિતઃ

કુશની ગાંઠ પર બેસીને, હાથમાં કુશ લઈને, એકાગ્ર મનથી રહેવું જોઈએ.

વૈશ્વદેવં તતઃ કુર્યાદ્ દેવયજ્ઞઃ સ વૈ સ્મૃતઃ

પછી વૈશ્વદેવ યજ્ઞ કરવો જોઈએ; આ દેવતાઓ માટેનો યજ્ઞ કહેવાય છે.