કૂર્મપુરાણમ્

આત્મનઃ પ્રતિકૂલાનિ પરેષાં ન સમાચરેત્

જે પોતાને અપ્રિય હોય, એ બીજાને ક્યારેય ન કરવું.

નોદક્યામભિભાષેત નાશુચિં વા દ્વિજોત્તમઃ

જેણે જળદાન ન કર્યું હોય કે જે અશુદ્ધ હોય, એવા સાથે શ્રેષ્ઠ દ્વિજએ વાત ન કરવી.

વેદનિન્દાં દેવનિન્દાં પ્રયત્નેન વિવર્જયેત્

વેદની નિંદા કે દેવોની નિંદા સંપૂર્ણ રીતે ટાળવી.

ન તસ્ય નિષ્કૃતિર્દૃષ્ટા શાસ્ત્રેષ્વિહ મુનીશ્વરાઃ

એવા માણસ માટે શાસ્ત્રોમાં કોઈ પ્રાયશ્ચિત નથી.

કલ્પકોટિશતં સાગ્રં રૌરવે પચ્યતે નરઃ

એવો મનુષ્ય રૌરવ નરકમાં કરોડો કલ્પ સુધી ઉકળાય છે.

કર્ણૌ પિધાય ગન્તવ્યં ન ચૈતાનવલોકયેત્

કાન ઢાંકી, એ વસ્તુઓ તરફ જોયા વિના, ત્યાંથી ચાલવું જોઈએ.

વિવાદં સ્વજનૈઃ સાર્ધં ન કુર્યાદ્ વૈ કદાચન

ક્યારેય પોતાના જ લોકો સાથે ઝઘડો કરવો નહીં.

સતેનતુલ્યદોષઃ સ્યાન્મિથ્યા દ્વિર્દેષવાન્ ભવેત્

એવું કરવાથી પોતે પણ એટલો જ દોષી બને છે અને ખોટું બોલવાથી બેવડો દોષ લાગેછે.

તાનિપુત્રાન્ પશૂન્ઘ્નિન્તિ તેષાં મિથ્યાભિશંસિનામ્

જે લોકો ખોટા આરોપ મૂકે છે, તેઓ પોતાના દીકરાઓને અને પશુઓને પણ હત્યારો કહે છે.

દૃષ્ટં વિશોધનં વૃદ્ધૈર્નાસ્તિ મિથ્યાભિશંસને

મોટાઓએ કહ્યું છે કે ખોટા આરોપ માટે કોઈ પ્રાયશ્ચિત નથી.

તિરોહિતં વાસસા વા નાદર્શાન્તરગામિનમ્

કપડાંથી છુપાયેલું કે અંદર નજરે ન પડે તેવું કંઈક હોય, તો એ બતાવવું નહીં.

નાશુચિઃ સૂર્યસોમાદીન્ ગ્રહાનાલોકયેદ્ બુધઃ

અશુદ્ધ વ્યક્તિએ સૂર્ય, ચંદ્ર કે ગ્રહો તરફ જોવું નહીં.

નાભિભાષેત ચ પરમુચ્છિષ્ટો વાવગુણ્ઠિતઃ

જ્યારે મોઢું અડધું ઢાંકેલું હોય કે જમ્યા પછી હોય, ત્યારે બીજાને વાત ન કરવી.

નામુક્તબન્ધનાઙ્ગાં વા નોન્મત્તં મત્તમેવ વા

જેના અંગો ખુલ્લા હોય, કે જે પાગલ કે નશામાં હોય, તેને પણ વાત ન કરવી.

ક્ષુવન્તીં જૃમ્ભમાણાં વા નાસનસ્થાં યથાસુખમ્

જે સ્ત્રી છીંકે છે, જંભાઈ લે છે કે પોતાની રીતે બેઠી હોય, તેને પણ વાત ન કરવી.

ન લઙ્ઘયેચ્ચ મૂત્રં વા નાધિતિષ્ઠેત્ કદાચન

મૂત્ર ઉપર પગ મૂકવો કે ઊભા રહેવું ક્યારેય નહીં.

નોચ્છિષ્ટં વા મધુ ઘૃતં ન ચ કૃષ્ણાજિનં હવિઃ

અશુદ્ધ ભોજન, મધ, ઘી કે કૃષ્ણમૃગની ચામડી પર મૂકેલું હવન દાનમાં ન આપવું.

ન ચ ક્રોધવશં ગચ્છેદ્ દ્વેષં રાગં ચ વર્જયેત્

કોઈએ ગુસ્સો ન કરવો જોઈએ અને દ્વેષ તથા આસક્તિ ટાળવી જોઈએ.

ઈર્ષ્યાં મદં તથા શોકં મોહં ચ પરિવર્જયેત્

ઈર્ષ્યા, અહંકાર, દુઃખ અને મોહ પણ ટાળવા જોઈએ.

ન હીનાનુપસેવેત ન ચ તીક્ષ્ણમતીન્ ક્વચિત્

નીચા લોકો કે કઠોર બુદ્ધિ ધરાવતાં લોકોની સાથે ક્યારેય ન રહેવું.

ન વિશિષ્ટાનસત્કુર્યાત્ નાત્માનં વા શપેદ્ બુધઃ

શ્રેષ્ઠ વ્યક્તિઓનું અપમાન ન કરવું અને સમજદાર વ્યક્તિએ પોતાને શાપ ન આપવો.

ન નદીષુ નદીં બ્રૂયાત્ પર્વતેષુ ચ પર્વતાન્

નદીમાં નદીને 'નદી' અને પર્વતમાં પર્વતને 'પર્વત' કહીને બોલાવવું નહીં.

નાવગાહેદપો નગ્નો વહ્નિં નાતિવ્રજેત્ પદા

નગ્ન અવસ્થામાં પાણીમાં પ્રવેશવું નહીં અને પગે ચાલીને અગ્નિ પાર ન કરવી.

રોમાણિ ચ રહસ્યાનિ નાશિષ્ટેન સહ વ્રજેત્

અશુદ્ધ વ્યક્તિ સાથે એવી જગ્યાએ ન જવું જ્યાં વાળ કે અંગ ખુલ્લા પડે.

ન શિશ્નોદરચાપલ્યં ન ચ શ્રવણયોઃ ક્વચિત્

ક્યારેય પણ અંગો, પેટ કે વ્યર્થ વાતોમાં બોલવું કે સાંભળવું નહીં.

નાભિહન્યાજ્જલં પદ્ભ્યાં પાણિના વા કદાચન

ક્યારેય પણ પગ કે હાથથી પાણીને મારવું નહીં.

ન મ્લેચ્છભાષાં શિક્ષેત નાકર્ષેચ્ચ પદાસનમ્

વિદેશી ભાષા શીખવી નહીં અને પગથી બેઠકો ખેંચવી નહીં.

કુર્યાદ્ વિમર્દનં ધીમાન્ નાકસ્માદેવ નિષ્ફલમ્

સમજદાર માણસે મલિશ કરવું, પણ અચાનક કે કારણ વિના નહીં.

ન નૃત્યેદથવા ગાયેન્ન વાદિત્રાણિ વાદયેત્

નૃત્ય કરવું નહીં, ગીત ગાવું નહીં અને વાદ્ય વગાડવું નહીં.