કૂર્મપુરાણમ્

પુણ્યાશ્ચ વિશ્રુતા નદ્યસ્તત્ર વા નિવસેદ્ દ્વિજઃ

પ્રસિદ્ધ પવિત્ર નદીઓ જ્યાં વહે છે, એ જમીનમાં દ્વિજ રહી શકે છે.

નાન્યત્ર નિવસેત્ પુણ્યં નાન્ત્યજગ્રામસન્નિધૌ

બીજા પવિત્ર સ્થળે કે અંત્યજ ગામની નજીક રહેવું નહિ.

ન મૂર્ખૈર્નાવલિપ્તૈશ્ચ નાન્ત્યૈર્નાન્ત્યાવસાયિભિઃ

મૂર્ખો, અહંકારીઓ, અંત્યજો અને અંત્યજોમાં રહેતા લોકો સાથે રહેવું નહિ.

યાજનાધ્યાપને યોનિસ્તથૈવ સહભોજનમ્

યજ્ઞ કરાવવો, શિક્ષણ આપવું, સંયોગ અને સાથે ભોજન કરવું—

એકાદશ સમુદ્દિષ્ટા દોષાઃ સાઙ્કર્યસંજ્ઞિતાઃ

આ રીતે મળીને અગિયાર દોષ ગણાયા છે, જેને જાતિભ્રંશ કહેવાય છે.

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન સાઙ્કર્યં પરિવર્જયેત્

એથી સર્વ રીતે જાતિભ્રંશ ટાળવો જોઈએ.

ભસ્મના કૃતમર્યાદા ન તેષાં સંકરો ભવેત્

જ્યાં ભસ્મથી સીમા કરાય છે, ત્યાં જાતિભ્રંશ થતો નથી.

દ્વારેણ સ્તમ્ભમાર્ગેણ ષડ્ભિઃ પઙ્ક્તિર્વિભિદ્યતે

દરવાજો, થાંભલો કે રસ્તો—આ છ રીતે પંક્તિ અલગ પડે છે.

ન સંવદેત્ સૂતકે ચ ન કઞ્ચિન્મર્મણિ સ્પૃશેત્

સૂતિકામાં વાત ન કરવી અને કોઈના મહત્વના અંગને સ્પર્શ ન કરવો.

પરસ્મૈ કથયેદ્ વિદ્વાન્ શશિનં વા કદાચન

વિદ્વાનએ ક્યારેય બીજાને ચંદ્ર બતાવવો નહિ.

આત્મનઃ પ્રતિકૂલાનિ પરેષાં ન સમાચરેત્

જે પોતાને અપ્રિય હોય, એ બીજાને ક્યારેય ન કરવું.

નોદક્યામભિભાષેત નાશુચિં વા દ્વિજોત્તમઃ

જેણે જળદાન ન કર્યું હોય કે જે અશુદ્ધ હોય, એવા સાથે શ્રેષ્ઠ દ્વિજએ વાત ન કરવી.

વેદનિન્દાં દેવનિન્દાં પ્રયત્નેન વિવર્જયેત્

વેદની નિંદા કે દેવોની નિંદા સંપૂર્ણ રીતે ટાળવી.

ન તસ્ય નિષ્કૃતિર્દૃષ્ટા શાસ્ત્રેષ્વિહ મુનીશ્વરાઃ

એવા માણસ માટે શાસ્ત્રોમાં કોઈ પ્રાયશ્ચિત નથી.

કલ્પકોટિશતં સાગ્રં રૌરવે પચ્યતે નરઃ

એવો મનુષ્ય રૌરવ નરકમાં કરોડો કલ્પ સુધી ઉકળાય છે.

કર્ણૌ પિધાય ગન્તવ્યં ન ચૈતાનવલોકયેત્

કાન ઢાંકી, એ વસ્તુઓ તરફ જોયા વિના, ત્યાંથી ચાલવું જોઈએ.

વિવાદં સ્વજનૈઃ સાર્ધં ન કુર્યાદ્ વૈ કદાચન

ક્યારેય પોતાના જ લોકો સાથે ઝઘડો કરવો નહીં.

સતેનતુલ્યદોષઃ સ્યાન્મિથ્યા દ્વિર્દેષવાન્ ભવેત્

એવું કરવાથી પોતે પણ એટલો જ દોષી બને છે અને ખોટું બોલવાથી બેવડો દોષ લાગેછે.

તાનિપુત્રાન્ પશૂન્ઘ્નિન્તિ તેષાં મિથ્યાભિશંસિનામ્

જે લોકો ખોટા આરોપ મૂકે છે, તેઓ પોતાના દીકરાઓને અને પશુઓને પણ હત્યારો કહે છે.

દૃષ્ટં વિશોધનં વૃદ્ધૈર્નાસ્તિ મિથ્યાભિશંસને

મોટાઓએ કહ્યું છે કે ખોટા આરોપ માટે કોઈ પ્રાયશ્ચિત નથી.

તિરોહિતં વાસસા વા નાદર્શાન્તરગામિનમ્

કપડાંથી છુપાયેલું કે અંદર નજરે ન પડે તેવું કંઈક હોય, તો એ બતાવવું નહીં.

નાશુચિઃ સૂર્યસોમાદીન્ ગ્રહાનાલોકયેદ્ બુધઃ

અશુદ્ધ વ્યક્તિએ સૂર્ય, ચંદ્ર કે ગ્રહો તરફ જોવું નહીં.

નાભિભાષેત ચ પરમુચ્છિષ્ટો વાવગુણ્ઠિતઃ

જ્યારે મોઢું અડધું ઢાંકેલું હોય કે જમ્યા પછી હોય, ત્યારે બીજાને વાત ન કરવી.

નામુક્તબન્ધનાઙ્ગાં વા નોન્મત્તં મત્તમેવ વા

જેના અંગો ખુલ્લા હોય, કે જે પાગલ કે નશામાં હોય, તેને પણ વાત ન કરવી.

ક્ષુવન્તીં જૃમ્ભમાણાં વા નાસનસ્થાં યથાસુખમ્

જે સ્ત્રી છીંકે છે, જંભાઈ લે છે કે પોતાની રીતે બેઠી હોય, તેને પણ વાત ન કરવી.

ન લઙ્ઘયેચ્ચ મૂત્રં વા નાધિતિષ્ઠેત્ કદાચન

મૂત્ર ઉપર પગ મૂકવો કે ઊભા રહેવું ક્યારેય નહીં.

નોચ્છિષ્ટં વા મધુ ઘૃતં ન ચ કૃષ્ણાજિનં હવિઃ

અશુદ્ધ ભોજન, મધ, ઘી કે કૃષ્ણમૃગની ચામડી પર મૂકેલું હવન દાનમાં ન આપવું.

ન ચ ક્રોધવશં ગચ્છેદ્ દ્વેષં રાગં ચ વર્જયેત્

કોઈએ ગુસ્સો ન કરવો જોઈએ અને દ્વેષ તથા આસક્તિ ટાળવી જોઈએ.

ઈર્ષ્યાં મદં તથા શોકં મોહં ચ પરિવર્જયેત્

ઈર્ષ્યા, અહંકાર, દુઃખ અને મોહ પણ ટાળવા જોઈએ.