કૂર્મપુરાણમ્

પઞ્ચરાત્રાન્ પાશુપતાન્ વાઙ્માત્રેણાપિ નાર્ચયેત્

પાંચરાત્રા કે પાશુપત પંથનું પણ મૌખિક સ્તુતિ કરવી નહીં.

દ્વિજનિન્દારતાંશ્ચૈવ મનસાપિ ન ચિન્તયેત્

અને જે લોકો દ્વિજોની નિંદામાં આનંદ લે છે, એમની વાત મનમાં પણ લાવવી નહીં.

કુર્વાણઃ પતતે જન્તુસ્તસ્માદ્ યત્નેન વર્જયેત્

જે આ રીતે કરે છે, એ પતિત થાય છે; તેથી એથી સાવચેતી રાખવી જોઈએ.

જ્ઞાનાપવાદો નાસ્તિક્યં તસ્માત્ કોટિગુણાધિકમ્

જ્ઞાનનો ઇનકાર, નાસ્તિકતા, એ લાખો ગણી વધારે પાપ છે.

કુલાન્યકુલતાં યાન્તિ યાનિ હીનાનિ ધર્મતઃ

જે કુટુંબ ધર્મ છોડે છે, એ અશ્રેષ્ઠ બની જાય છે.

કુલાન્યકુલતાં યાન્તિ બ્રાહ્મણાતિક્રમેણ ચ

અને બ્રાહ્મણનો અપમાન કરવાથી પણ કુટુંબ અશ્રેષ્ઠ બની જાય છે.

અશ્રૌતધર્માચરણાત્ ક્ષિપ્રં નશ્યતિ વૈ કુલમ્

શાસ્ત્રવિરોધી ધર્મ આચરવાથી કુટુંબ ઝડપથી નાશ પામે છે.

વિહિતાચારહીનેષુ ક્ષિપ્રં નશ્યતિ વૈ કુલમ્

યોગ્ય આચરણ ન રાખનારા લોકોમાં કુટુંબ ઝડપથી નાશ પામે છે.

ન શૂદ્રરાજ્યે નિવસેન્ન પાષણ્ડજનૈર્વૃતે

શૂદ્રના રાજ્યમાં કે પાખંડી લોકો ભરેલા સ્થળે રહેવું નહિ.

મુક્ત્વા સમુદ્રયોર્દેશં નાન્યત્ર નિવસેદ્ દ્વિજઃ

બે મહાસાગરો વચ્ચે જે પ્રદેશ છે, એ સિવાય બીજા ક્યાંય દ્વિજને રહેવું નહિ.

પુણ્યાશ્ચ વિશ્રુતા નદ્યસ્તત્ર વા નિવસેદ્ દ્વિજઃ

પ્રસિદ્ધ પવિત્ર નદીઓ જ્યાં વહે છે, એ જમીનમાં દ્વિજ રહી શકે છે.

નાન્યત્ર નિવસેત્ પુણ્યં નાન્ત્યજગ્રામસન્નિધૌ

બીજા પવિત્ર સ્થળે કે અંત્યજ ગામની નજીક રહેવું નહિ.

ન મૂર્ખૈર્નાવલિપ્તૈશ્ચ નાન્ત્યૈર્નાન્ત્યાવસાયિભિઃ

મૂર્ખો, અહંકારીઓ, અંત્યજો અને અંત્યજોમાં રહેતા લોકો સાથે રહેવું નહિ.

યાજનાધ્યાપને યોનિસ્તથૈવ સહભોજનમ્

યજ્ઞ કરાવવો, શિક્ષણ આપવું, સંયોગ અને સાથે ભોજન કરવું—

એકાદશ સમુદ્દિષ્ટા દોષાઃ સાઙ્કર્યસંજ્ઞિતાઃ

આ રીતે મળીને અગિયાર દોષ ગણાયા છે, જેને જાતિભ્રંશ કહેવાય છે.

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન સાઙ્કર્યં પરિવર્જયેત્

એથી સર્વ રીતે જાતિભ્રંશ ટાળવો જોઈએ.

ભસ્મના કૃતમર્યાદા ન તેષાં સંકરો ભવેત્

જ્યાં ભસ્મથી સીમા કરાય છે, ત્યાં જાતિભ્રંશ થતો નથી.

દ્વારેણ સ્તમ્ભમાર્ગેણ ષડ્ભિઃ પઙ્ક્તિર્વિભિદ્યતે

દરવાજો, થાંભલો કે રસ્તો—આ છ રીતે પંક્તિ અલગ પડે છે.

ન સંવદેત્ સૂતકે ચ ન કઞ્ચિન્મર્મણિ સ્પૃશેત્

સૂતિકામાં વાત ન કરવી અને કોઈના મહત્વના અંગને સ્પર્શ ન કરવો.

પરસ્મૈ કથયેદ્ વિદ્વાન્ શશિનં વા કદાચન

વિદ્વાનએ ક્યારેય બીજાને ચંદ્ર બતાવવો નહિ.

આત્મનઃ પ્રતિકૂલાનિ પરેષાં ન સમાચરેત્

જે પોતાને અપ્રિય હોય, એ બીજાને ક્યારેય ન કરવું.

નોદક્યામભિભાષેત નાશુચિં વા દ્વિજોત્તમઃ

જેણે જળદાન ન કર્યું હોય કે જે અશુદ્ધ હોય, એવા સાથે શ્રેષ્ઠ દ્વિજએ વાત ન કરવી.

વેદનિન્દાં દેવનિન્દાં પ્રયત્નેન વિવર્જયેત્

વેદની નિંદા કે દેવોની નિંદા સંપૂર્ણ રીતે ટાળવી.

ન તસ્ય નિષ્કૃતિર્દૃષ્ટા શાસ્ત્રેષ્વિહ મુનીશ્વરાઃ

એવા માણસ માટે શાસ્ત્રોમાં કોઈ પ્રાયશ્ચિત નથી.

કલ્પકોટિશતં સાગ્રં રૌરવે પચ્યતે નરઃ

એવો મનુષ્ય રૌરવ નરકમાં કરોડો કલ્પ સુધી ઉકળાય છે.

કર્ણૌ પિધાય ગન્તવ્યં ન ચૈતાનવલોકયેત્

કાન ઢાંકી, એ વસ્તુઓ તરફ જોયા વિના, ત્યાંથી ચાલવું જોઈએ.

વિવાદં સ્વજનૈઃ સાર્ધં ન કુર્યાદ્ વૈ કદાચન

ક્યારેય પોતાના જ લોકો સાથે ઝઘડો કરવો નહીં.

સતેનતુલ્યદોષઃ સ્યાન્મિથ્યા દ્વિર્દેષવાન્ ભવેત્

એવું કરવાથી પોતે પણ એટલો જ દોષી બને છે અને ખોટું બોલવાથી બેવડો દોષ લાગેછે.

તાનિપુત્રાન્ પશૂન્ઘ્નિન્તિ તેષાં મિથ્યાભિશંસિનામ્

જે લોકો ખોટા આરોપ મૂકે છે, તેઓ પોતાના દીકરાઓને અને પશુઓને પણ હત્યારો કહે છે.