કૂર્મપુરાણમ્

બ્રહ્મસ્વં વા નાપહરેદાપદ્યપિ કદાચન

કોઈપણ સંજોગે, મુશ્કેલીમાં પણ, બ્રાહ્મણની મિલકત ક્યારેય લેવી નહીં.

દેવસ્વં ચાપિ યત્નેન સદા પરિહરેત્ તતઃ

અને દેવોની મિલકત પણ હંમેશા પ્રયત્નપૂર્વક ટાળવી જોઈએ.

અદત્તાદાનમસ્તેયં મનુઃ પ્રાહ પ્રજાપતિઃ

જે આપેલું નથી એ લેવું એ ચોરી છે, એમ મનુએ કહ્યું છે.

નૈકસ્માદેવ નિયતમનનુજ્ઞાય કેવલમ્

માત્ર એક જ માણસ પાસેથી, યોગ્ય મંજૂરી વિના, કંઈ લેવું યોગ્ય નથી.

ધર્માર્થં કેવલં વિપ્રા હ્યન્યથા પતિતો ભવેત્

હે બ્રાહ્મણો, માત્ર ધર્મ માટે જ આવું કરવું, નહિંતર પાપમાં પડી જવું પડે.

ક્ષુધાર્તૈર્નાન્યથા વિપ્રા ધર્મવિદ્ભિરિતિ સ્થિતિઃ

આ નિયમ છે કે, ધર્મ જાણનારા બ્રાહ્મણો ભૂખ્યા હોય ત્યારે જ આવું કરી શકે, બીજાં સમયે નહીં.

વ્રતેન પાપં પ્રચ્છાદ્ય કુર્વન્ સ્ત્રીશૂદ્રદમ્ભનમ્

વ્રત રાખીને પાપ છુપાવવું એ સ્ત્રીઓ અને શૂદ્રોને છેતરવું છે.

છદ્મનાચરિતં યચ્ચ વ્રતં રક્ષાંસિ ગચ્છતિ

અને જે વ્રત છેતરપિંડીથી કરવામાં આવે છે, એ વ્રત દૈત્યોને મળે છે.

સ લિઙ્ગિનાં હરેદેનસ્તિર્યગ્યોનૌ ચ જાયતે

જે સાધુઓ પાસેથી ચોરી કરે છે, એ પશુયોનિમાં જન્મે છે.

સદ્યઃ પતન્તિ પાપેષુ કર્મણસ્તસ્ય તત્ ફલમ્

એ લોકો તરત જ પાપમાં પડી જાય છે; એમના કર્મનું એજ ફળ છે.

પઞ્ચરાત્રાન્ પાશુપતાન્ વાઙ્માત્રેણાપિ નાર્ચયેત્

પાંચરાત્રા કે પાશુપત પંથનું પણ મૌખિક સ્તુતિ કરવી નહીં.

દ્વિજનિન્દારતાંશ્ચૈવ મનસાપિ ન ચિન્તયેત્

અને જે લોકો દ્વિજોની નિંદામાં આનંદ લે છે, એમની વાત મનમાં પણ લાવવી નહીં.

કુર્વાણઃ પતતે જન્તુસ્તસ્માદ્ યત્નેન વર્જયેત્

જે આ રીતે કરે છે, એ પતિત થાય છે; તેથી એથી સાવચેતી રાખવી જોઈએ.

જ્ઞાનાપવાદો નાસ્તિક્યં તસ્માત્ કોટિગુણાધિકમ્

જ્ઞાનનો ઇનકાર, નાસ્તિકતા, એ લાખો ગણી વધારે પાપ છે.

કુલાન્યકુલતાં યાન્તિ યાનિ હીનાનિ ધર્મતઃ

જે કુટુંબ ધર્મ છોડે છે, એ અશ્રેષ્ઠ બની જાય છે.

કુલાન્યકુલતાં યાન્તિ બ્રાહ્મણાતિક્રમેણ ચ

અને બ્રાહ્મણનો અપમાન કરવાથી પણ કુટુંબ અશ્રેષ્ઠ બની જાય છે.

અશ્રૌતધર્માચરણાત્ ક્ષિપ્રં નશ્યતિ વૈ કુલમ્

શાસ્ત્રવિરોધી ધર્મ આચરવાથી કુટુંબ ઝડપથી નાશ પામે છે.

વિહિતાચારહીનેષુ ક્ષિપ્રં નશ્યતિ વૈ કુલમ્

યોગ્ય આચરણ ન રાખનારા લોકોમાં કુટુંબ ઝડપથી નાશ પામે છે.

ન શૂદ્રરાજ્યે નિવસેન્ન પાષણ્ડજનૈર્વૃતે

શૂદ્રના રાજ્યમાં કે પાખંડી લોકો ભરેલા સ્થળે રહેવું નહિ.

મુક્ત્વા સમુદ્રયોર્દેશં નાન્યત્ર નિવસેદ્ દ્વિજઃ

બે મહાસાગરો વચ્ચે જે પ્રદેશ છે, એ સિવાય બીજા ક્યાંય દ્વિજને રહેવું નહિ.

પુણ્યાશ્ચ વિશ્રુતા નદ્યસ્તત્ર વા નિવસેદ્ દ્વિજઃ

પ્રસિદ્ધ પવિત્ર નદીઓ જ્યાં વહે છે, એ જમીનમાં દ્વિજ રહી શકે છે.

નાન્યત્ર નિવસેત્ પુણ્યં નાન્ત્યજગ્રામસન્નિધૌ

બીજા પવિત્ર સ્થળે કે અંત્યજ ગામની નજીક રહેવું નહિ.

ન મૂર્ખૈર્નાવલિપ્તૈશ્ચ નાન્ત્યૈર્નાન્ત્યાવસાયિભિઃ

મૂર્ખો, અહંકારીઓ, અંત્યજો અને અંત્યજોમાં રહેતા લોકો સાથે રહેવું નહિ.

યાજનાધ્યાપને યોનિસ્તથૈવ સહભોજનમ્

યજ્ઞ કરાવવો, શિક્ષણ આપવું, સંયોગ અને સાથે ભોજન કરવું—

એકાદશ સમુદ્દિષ્ટા દોષાઃ સાઙ્કર્યસંજ્ઞિતાઃ

આ રીતે મળીને અગિયાર દોષ ગણાયા છે, જેને જાતિભ્રંશ કહેવાય છે.

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન સાઙ્કર્યં પરિવર્જયેત્

એથી સર્વ રીતે જાતિભ્રંશ ટાળવો જોઈએ.

ભસ્મના કૃતમર્યાદા ન તેષાં સંકરો ભવેત્

જ્યાં ભસ્મથી સીમા કરાય છે, ત્યાં જાતિભ્રંશ થતો નથી.

દ્વારેણ સ્તમ્ભમાર્ગેણ ષડ્ભિઃ પઙ્ક્તિર્વિભિદ્યતે

દરવાજો, થાંભલો કે રસ્તો—આ છ રીતે પંક્તિ અલગ પડે છે.

ન સંવદેત્ સૂતકે ચ ન કઞ્ચિન્મર્મણિ સ્પૃશેત્

સૂતિકામાં વાત ન કરવી અને કોઈના મહત્વના અંગને સ્પર્શ ન કરવો.