કૂર્મપુરાણમ્

મહાયજ્ઞપરો વિપ્રો લભતે તદનુત્તમમ્

મહાયજ્ઞમાં તત્પર બ્રાહ્મણ એ સર્વોત્તમ અવસ્થાને પામે છે.

ન હિ દેહં વિના રુદ્રઃ પુરુષૈર્વિદ્યતે પરઃ

દેહ વિના રુદ્ર, મનુષ્યોમાં સર્વોચ્ચ રૂપે, નથી રહેતા.

ન ધર્મવર્જિતં કામમર્થં વા મનસા સ્મરેત્

ધર્મ વિના કામ કે અર્થને મનમાં પણ વિચારવું નહીં.

ધર્મો હિ ભગવાન્ દેવો ગતિઃ સર્વેષુ જન્તુષુ

કારણ કે ધર્મ જ ભગવાન છે, દેવ છે, અને સર્વ જીવો માટે માર્ગ છે.

ન વેદદેવતાનિન્દાં કુર્યાત્ તૈશ્ચ ન સંવસેત્

ક્યારેય વેદો કે દેવતાઓની નિંદા ન કરવી અને એવા લોકો સાથે રહેવું નહીં.

અધ્યાપયેત્ શ્રાવયેદ્ વા બ્રહ્મલોકે મહીયતે

જે શીખવે છે અથવા બીજાને સાંભળાવે છે, તેને બ્રહ્મલોકમાં માન મળે છે.

નાહિતં નાપ્રિયં વાક્યં ન સ્તેનઃ સ્યાદ્ કદાચન

ક્યારેય કોઈને દુઃખદાયક કે અપ્રિય વાત ન બોલવી અને કદી ચોરી ન કરવી.

પરસ્યાપહરઞ્જન્તુર્નરકં પ્રતિપદ્યતે

જે બીજાનું ચીજ ચોરાય છે, તે નરકમાં જાય છે.

ન ચાન્યસ્માદશક્તશ્ચ નિન્દિતાન્ વર્જયેદ્ બુધઃ

અને બુદ્ધિમાન માણસ, ભલે અશક્ત હોય, પણ બીજાને જોઈને નિંદનીય કામ ન ટાળે.

પ્રાણાનપહરત્યેવં યાચકસ્તસ્ય દુર્મતિઃ

આ રીતે દુર્ભાવનાવાળો ભીખારી એ મનુષ્યનું જીવતંત્ર જ લઈ જાય છે.

બ્રહ્મસ્વં વા નાપહરેદાપદ્યપિ કદાચન

કોઈપણ સંજોગે, મુશ્કેલીમાં પણ, બ્રાહ્મણની મિલકત ક્યારેય લેવી નહીં.

દેવસ્વં ચાપિ યત્નેન સદા પરિહરેત્ તતઃ

અને દેવોની મિલકત પણ હંમેશા પ્રયત્નપૂર્વક ટાળવી જોઈએ.

અદત્તાદાનમસ્તેયં મનુઃ પ્રાહ પ્રજાપતિઃ

જે આપેલું નથી એ લેવું એ ચોરી છે, એમ મનુએ કહ્યું છે.

નૈકસ્માદેવ નિયતમનનુજ્ઞાય કેવલમ્

માત્ર એક જ માણસ પાસેથી, યોગ્ય મંજૂરી વિના, કંઈ લેવું યોગ્ય નથી.

ધર્માર્થં કેવલં વિપ્રા હ્યન્યથા પતિતો ભવેત્

હે બ્રાહ્મણો, માત્ર ધર્મ માટે જ આવું કરવું, નહિંતર પાપમાં પડી જવું પડે.

ક્ષુધાર્તૈર્નાન્યથા વિપ્રા ધર્મવિદ્ભિરિતિ સ્થિતિઃ

આ નિયમ છે કે, ધર્મ જાણનારા બ્રાહ્મણો ભૂખ્યા હોય ત્યારે જ આવું કરી શકે, બીજાં સમયે નહીં.

વ્રતેન પાપં પ્રચ્છાદ્ય કુર્વન્ સ્ત્રીશૂદ્રદમ્ભનમ્

વ્રત રાખીને પાપ છુપાવવું એ સ્ત્રીઓ અને શૂદ્રોને છેતરવું છે.

છદ્મનાચરિતં યચ્ચ વ્રતં રક્ષાંસિ ગચ્છતિ

અને જે વ્રત છેતરપિંડીથી કરવામાં આવે છે, એ વ્રત દૈત્યોને મળે છે.

સ લિઙ્ગિનાં હરેદેનસ્તિર્યગ્યોનૌ ચ જાયતે

જે સાધુઓ પાસેથી ચોરી કરે છે, એ પશુયોનિમાં જન્મે છે.

સદ્યઃ પતન્તિ પાપેષુ કર્મણસ્તસ્ય તત્ ફલમ્

એ લોકો તરત જ પાપમાં પડી જાય છે; એમના કર્મનું એજ ફળ છે.

પઞ્ચરાત્રાન્ પાશુપતાન્ વાઙ્માત્રેણાપિ નાર્ચયેત્

પાંચરાત્રા કે પાશુપત પંથનું પણ મૌખિક સ્તુતિ કરવી નહીં.

દ્વિજનિન્દારતાંશ્ચૈવ મનસાપિ ન ચિન્તયેત્

અને જે લોકો દ્વિજોની નિંદામાં આનંદ લે છે, એમની વાત મનમાં પણ લાવવી નહીં.

કુર્વાણઃ પતતે જન્તુસ્તસ્માદ્ યત્નેન વર્જયેત્

જે આ રીતે કરે છે, એ પતિત થાય છે; તેથી એથી સાવચેતી રાખવી જોઈએ.

જ્ઞાનાપવાદો નાસ્તિક્યં તસ્માત્ કોટિગુણાધિકમ્

જ્ઞાનનો ઇનકાર, નાસ્તિકતા, એ લાખો ગણી વધારે પાપ છે.

કુલાન્યકુલતાં યાન્તિ યાનિ હીનાનિ ધર્મતઃ

જે કુટુંબ ધર્મ છોડે છે, એ અશ્રેષ્ઠ બની જાય છે.

કુલાન્યકુલતાં યાન્તિ બ્રાહ્મણાતિક્રમેણ ચ

અને બ્રાહ્મણનો અપમાન કરવાથી પણ કુટુંબ અશ્રેષ્ઠ બની જાય છે.

અશ્રૌતધર્માચરણાત્ ક્ષિપ્રં નશ્યતિ વૈ કુલમ્

શાસ્ત્રવિરોધી ધર્મ આચરવાથી કુટુંબ ઝડપથી નાશ પામે છે.

વિહિતાચારહીનેષુ ક્ષિપ્રં નશ્યતિ વૈ કુલમ્

યોગ્ય આચરણ ન રાખનારા લોકોમાં કુટુંબ ઝડપથી નાશ પામે છે.

ન શૂદ્રરાજ્યે નિવસેન્ન પાષણ્ડજનૈર્વૃતે

શૂદ્રના રાજ્યમાં કે પાખંડી લોકો ભરેલા સ્થળે રહેવું નહિ.