કૂર્મપુરાણમ્

નોપાનહૌ સ્ત્રજં ચાથ પાદુકે ચ પ્રયોજયેત્

પગપેટી, માળા કે પાદુકા ઉપયોગમાં લેવી નહિ.

નાપસવ્યં પરીદધ્યાદ્ વાસો ન વિકૃતં વસેત્

ડાબા ખભા પર કપડું ન પહેરવું અને વિકૃત કપડાં ન પહેરવા.

રૂપલક્ષણસંયુક્તાન્ યોનિદોષવિવર્જિતાન્

સારી આકાર અને લક્ષણવાળી, અને જન્મદોષથી મુક્ત વસ્તુઓ જ પહેરવી.

આહરેદ્ બ્રાહ્મણો ભાર્યાં શીલશૌચસમન્વિતામ્

બ્રાહ્મણે એવી પત્ની પસંદ કરવી જોઈએ, જે સારા સ્વભાવ અને શુદ્ધિથી યુક્ત હોય.

વર્જયેત્ પ્રતિષિદ્ધાનિ પ્રયત્નેન દિનાનિ તુ

તેને દરેક સમયે મનથી મનાઈ કરેલી વસ્તુઓથી દૂર રહેવું જોઈએ.

બ્રહ્મચારી ભવેન્નિત્યં તદ્વજ્જન્મત્રયાહનિ

જેમ જન્મના ત્રણ સંસ્કારના દિવસે બ્રહ્મચર્ય રાખવામાં આવે છે, તેમ તે હંમેશા બ્રહ્મચારી રહેવું જોઈએ.

વ્રતાનિ સ્નાતકો નિત્યં પાવનાનિ ચ પાલયેત્

સ્નાતક ગૃહસ્થએ નિયમિતપણે વ્રત અને શુદ્ધિના નિયમોનું પાલન કરવું જોઈએ.

અકુર્વાણઃ પતત્યાશુ નરકાનતિભીષણાન્

જે આ નિયમોનું પાલન કરતો નથી, તે ઝડપથી ભયાનક નરકમાં પડે છે.

કુર્યાદ્ ગૃહ્યાણિ કર્માણિ સંધ્યોપાસનમેવ ચ

તેને ઘરનાં કર્મો તથા સંધ્યાવંદન નિયમિતપણે કરવું જોઈએ.

દૈવતાન્યપિ ગચ્છેત કુર્યાદ્ ભાર્યાભિપોષણમ્

તેને દેવતાઓના દર્શન કરવા અને પત્નીનું ભલુ કરવા માટે પ્રયત્નશીલ રહેવું જોઈએ.

કુર્વોતાત્મહિતં નિત્યં સર્વભૂતાનિકમ્પકઃ

તેને હંમેશા પોતાનું કલ્યાણ કરવા સાથે તમામ જીવ પ્રત્યે દયા રાખવી જોઈએ.

વેષવાગ્બુદ્ધિસારૂપ્યમાચરન્ વિચરેત્ સદા

તેને પોતાના વેશ, વાણી અને મનમાં સદાય સુમેળ રાખી જીવન વિતાવવું જોઈએ.

તમાચારં નિષેવેત નેહેતાન્યત્ર કર્હિચિત્

તેને એ જ આચારનું પાલન કરવું જોઈએ અને ક્યારેય બીજું કંઈ ન કરવું જોઈએ.

તેન યાયાત્ સતાં માર્ગં તેન ગચ્છન્ ન રિષ્યતિ

આ રીતે ચાલવાથી તે સજ્જનોના માર્ગે જાય છે અને એ માર્ગે ચાલે તો કદી પડી જતો નથી.

સત્યવાદી જિતક્રોધો બ્રહ્મભૂયાય કલ્પતે

સત્ય બોલનાર અને ક્રોધને જીતનાર બ્રહ્મ સાથે એકરૂપ થવા યોગ્ય બને છે.

અનસૂયી મૃદુર્દાન્તો ગૃહસ્થઃ પ્રેત્ય વર્ધતે

જે ગૃહસ્થ ઈર્ષ્યા વિના, સૌમ્ય અને સંયમી હોય છે, તે મૃત્યુ પછી વધે છે.

સાવિત્રીજાપ્યનિરતઃ શ્રાદ્ધકૃન્મુચ્યતે ગૃહી

જે ગૃહસ્થ સાવિત્રીના જાપ અને પિતૃકર્મમાં નિષ્ઠાવાન હોય છે, તે મુક્તિ પામે છે.

દાન્તો યજ્વા દેવભક્તો બ્રહ્મલોકે મહીયતે

જે સંયમી છે, યજ્ઞ કરે છે અને દેવોની ભક્તિ કરે છે, તે બ્રહ્મલોકમાં માન પામે છે.

કુર્યાદહરહર્નિત્યં નમસ્યેત્ પ્રયતઃ સુરાન્

તેને દરરોજ શ્રદ્ધાપૂર્વક અને પ્રયત્નપૂર્વક દેવતાઓની પૂજા કરવી જોઈએ.

ગૃહસ્થસ્તુ સમાખ્યાતો ન ગૃહેણ ગૃહી ભવેત્

માત્ર ઘર ધરવાથી કોઈ ગૃહસ્થ કહેવાતો નથી, પણ સાચો ગૃહસ્થ તે જ છે.

અધ્યાત્મનિરતં જ્ઞાનમેતદ્ બ્રાહ્મણલક્ષણમ્

આ આત્મવિચારમાં નિષ્ઠા અને જ્ઞાન જ બ્રાહ્મણની સાચી ઓળખ છે.

યથાશક્તિં ચરન્ કર્મ નિન્દિતાનિ વિવર્જયેત્

પોતાની શક્તિ પ્રમાણે સારા કામ કરવું અને જે કામો નિંદનીય હોય તે ટાળવા જોઈએ.

ગૃહસ્થો મુચ્યતે બન્ધાત્ નાત્ર કાર્યા વિચારણા

ગૃહસ્થ જ્યારે બંધનમાંથી મુક્ત થાય છે, ત્યારે વધુ વિચાર કરવાની જરૂર રહેતી નથી.

અન્યમન્યુસમુત્થાનાં દોષાણાં મર્ષણં ક્ષમા

બીજાના ગુસ્સાથી ઉદ્ભવતા દોષોને સહન કરવું એ જ ક્ષમા છે.

દયેતિ મુનયઃ પ્રાહુઃ સાક્ષાદ્ ધર્મસ્ય સાધનમ્

મુનિઓ કહે છે કે દયા કરવી એ સીધો ધર્મનો માર્ગ છે.

વિજ્ઞાનમિતિ તદ્ વિદ્યાદ્ યેન ધર્મો વિવર્ધતે

જેના દ્વારા ધર્મ વધે, એ જ સાચું જ્ઞાન સમજવું.

ધર્મકાર્યાન્નિવૃત્તશ્ચેન્ન તદ્ વિજ્ઞાનમિષ્યતે

જો કોઈ ધર્મના કામોથી દૂર રહે, તો એ જ્ઞાન ગણાતું નથી.

યથાભૂતપ્રવાદ્ તુ સત્યમાહુર્મનીષિણઃ

મંદિરો કહે છે કે જેવું છે તેવું જ બોલવું એ જ સત્ય છે.

અધ્યાત્મમક્ષરં વિદ્યાદ્ યત્ર ગત્વા ન શોચતિ

અવિનાશી જે આત્મા છે, તેને ઓળખો, જેને પામ્યા પછી દુઃખ રહેતું નથી.